Từ hạt giống đổi mới đến giá trị toàn cầu

Chiều sâu khoa học và giá trị cao

Trong hành trình phát triển nền nông nghiệp Việt Nam, khái niệm nông nghiệp thực chất ngày càng được nhắc đến nhiều hơn. Đây không chỉ là việc theo đuổi khẩu hiệu “xanh - sạch - bền vững” mà còn là nông nghiệp có chiều sâu, có hàm lượng khoa học cao. Ở đó, mỗi tấc đất, hạt giống, quy trình trồng trọt đều được tính toán kỹ lưỡng để mang lại giá trị cao nhất cho người nông dân và cho nền kinh tế quốc gia.

Doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong tiến trình này không chỉ là người sản xuất hay thu mua mà còn là người tiên phong “gieo mầm đổi mới” thông qua nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa các giống cây trồng mới. Những giống cây này cần phải phù hợp với bối cảnh biến đổi khí hậu và đáp ứng được nhu cầu khắt khe của thị trường hiện đại.

Một trong những mô hình đáng chú ý minh chứng cho tinh thần tiên phong này là việc đưa cây Sa cha in chi hay còn gọi là cây Sa chi vào sản xuất và chế biến tại Việt Nam.

Loại cây có nguồn gốc từ Nam Mỹ này được mệnh danh là “vàng thực vật” nhờ chứa hàm lượng Omega 3, 6 và 9 tự nhiên rất cao. Nắm bắt xu hướng tiêu dùng xanh và thực phẩm chức năng, Hợp tác xã (HTX) Thương mại - Du lịch và XNK Kim Thông (Hà Nội) đã mạnh dạn đi đầu đưa cây Sa chi vào trồng thử nghiệm.

Bà Đỗ Thị Kim Thông, Chủ tịch HTX, chia sẻ về chiến lược, thế mạnh của hợp tác xã là khả năng liên kết các thành viên, cùng tổ chức sản xuất theo chuỗi. Xây dựng vùng trồng, đưa công nghệ cao vào chế biến (ép lạnh, sấy lạnh) và ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý.

Khi mới bắt đầu, bà con nông dân hầu như chưa tin vào giá trị của cây Sa chi. HTX phải trồng demo, tự làm mô hình trên chính đất của mình để chứng minh hiệu quả.

Thực tế cho thấy, cây Sa chi chỉ cần khoảng 8 tháng là có thể thu hoạch, tuổi thọ cao và có giá trị bền vững vượt trội. Mô hình này đang kiến tạo một hình mẫu nông nghiệp văn minh, nơi người nông dân trở thành người hợp tác, cùng chia sẻ lợi ích với doanh nghiệp.

Khơi thông nguồn lực kiến tạo thương hiệu Việt

Dù mô hình Sa chi đã chứng minh được hiệu quả kinh tế rõ rệt, hành trình phát triển thực chất này vẫn đối mặt với nhiều vướng mắc. Khó khăn lớn nhất hiện nay chính là thiếu vùng nguyên liệu tập trung.

Theo bà Kim Thông, HTX rất khó tiếp cận quỹ đất nông nghiệp bị bỏ hoang tại nhiều địa phương để làm mô hình chuẩn, đưa công nghệ cao vào. Thủ tục hành chính quá phức tạp và sự thiếu nhiệt tình, tâm huyết của một số cán bộ địa phương là rào cản lớn. HTX chỉ mong được Nhà nước cho thuê hoặc giao khoảng vài chục hecta đất để làm mô hình chuẩn… Nhưng thực tế đi đến nhiều nơi lại không có đất phù hợp, hoặc có nhưng thủ tục quá phức tạp.

Trong khi nhiều chính sách phát triển cây trồng mới, sản phẩm OCOP, hỗ trợ vùng nguyên liệu đã được ban hành, thì khoảng cách từ nghị quyết đến hành động vẫn còn xa, do khâu triển khai, giám sát và hỗ trợ thực địa còn thiếu sự gắn kết.

Để những mô hình nông nghiệp thực chất như Sa chi phát triển đột phá, bà Kim Thông cho rằng, sự vào cuộc mạnh mẽ của chính quyền địa phương là chìa khóa then chốt.

Trong đó, cần thiết có sự đồng hành thực chất với việc chính quyền cần cập nhật thông tin, nắm bắt và đồng hành cùng các HTX đang làm thật, làm bài bản.

Cùng với đó là hỗ trợ kỹ thuật và truyền thông cấp mã vùng trồng, tổ chức hội thảo, truyền thông để người dân hiểu rõ giá trị của cây. Khi chính quyền trực tiếp giới thiệu, bà con sẽ tin tưởng, mạnh dạn tham gia vào chuỗi liên kết.

Đồng thời, Nhà nước nên hỗ trợ giống, phân bón, kỹ thuật để bà con yên tâm trồng, cùng phát triển vùng nguyên liệu bền vững.

Các chuyên gia cũng nhất trí rằng, để nâng giá trị nông sản Việt, cần chuyển trọng tâm từ phong trào sang thực chất với quy hoạch rõ ràng vùng nguyên liệu, cấp mã số trồng trọt, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và xây dựng thương hiệu. Nếu được hỗ trợ đúng cách, cây Sa chi có thể trở thành sản phẩm xuất khẩu tiềm năng.

Sự đồng hành của chính quyền sẽ giúp Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng thương hiệu Sa chi riêng trên thị trường quốc tế, chuyển nông nghiệp từ chỗ chỉ là sản xuất đơn thuần thành ngành kinh tế có chiều sâu, tạo ra giá trị bền vững và mang lại vị thế mới cho nông sản Việt.