Xuất khẩu hàng hóa vào Halal phải hài hòa giữa cam kết và hành động

Quy định đã bắt buộc thì phải tuân thủ

TS Ngô Xuân Nam – Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, mỗi thị trường, ngành hàng đều có các quy định khác nhau, do vậy cần có sự thông báo, giải đáp kịp thời cho địa phương, doanh nghiệp tạo thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu hàng hóa nông lâm sản, thực phẩm…đặc biệt là thị trường mới nổi, đầy tiềm năng như Halal. 

Việc xuất khẩu vào thị trường Halal là thị trường đang mở ra rất nhiều lợi thế, tiềm năng cho các doanh nghiệp Việt Nam. Yêu cầu đặt ra là buộc các doanh nghiệp Việt Nam khi xâm nhập vào thị trường này phải tuyệt đối tuân thủ các quy định trong 2 hiệp định khung mà Chính phủ Việt Nam đã ký kết trong Hiệp định VIFTA và CEPA. 

Ông Nam cho biết, kinh nghiệm và bài học đắt giá, nếu các doanh nghiệp không tuân thủ các tiêu chuẩn về chất lượng hàng hóa, an toàn thực phẩm sẽ bị đối tác trả về sẽ gây thiệt hại rất lớn cho doanh nghiệp, nhà đầu tư. 

Theo quy định, việc doanh nghiệp cập nhật hồ sơ muộn cũng sẽ bị đóng cửa. Bên cạnh đó, quy định về hàm lượng thuốc BVTV, vệ sinh an toàn thực phẩm…các doanh nghiệp phải biết “rõ đường đi” để tránh; cùng với đó, ngành chức năng, chính quyền địa phương cũng cần phải thường xuyên đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực cho doanh nghiệp về thông tin biến động thị trường, về chuyển đổi số. 

“Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang triển khai quyết liệt việc chuyển đổi số để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận, nắm bắt thông tin. Đồng thời, tăng cường kiểm tra giám sát, hỗ trợ về khoa học công nghệ cho doanh nghiệp theo Quyết định 534/QĐ-TTg năm 2024 của Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt "Đề án Nâng cao hiệu quả thực thi Hiệp định SPS của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và cam kết SPS trong khuôn khổ các Hiệp định thương mại tự do". Mục tiêu của đề án là nhằm cải thiện hiệu quả thực thi các biện pháp vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động, thực vật, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại…” – Ông Nam nhấn mạnh. 

Thông tin về thị trường Halal, định hướng phát triển, Ông Lê Nguyễn Thành Duy - Phó Vụ trưởng Vụ thị trường Trung Đông- Châu Phi – Bộ Ngoại giao cho biết, trong 3 lĩnh vực đầu tư, xuất khẩu và thị trường Halal đang được giới doanh nghiệp quan tâm nhất hiện nay là nông nghiệp, thực phẩm (bao gồm thực phẩm chức năng) và du lịch. Trong đó, thực phẩm được quan tâm nhiều nhất. Tiềm năng của thị trường Halal là rất lớn, đây thực sự là cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam tìm hiểu, xâm nhập thị trường xuất khẩu rất lớn, đầy tiềm năng này. 

Ông Duy cũng cho biết, về phía Bộ Ngoại giao đang nỗ lực phối hợp với các Bộ, ngành liên quan như Bộ Nông nghiệp - Môi trường, Bộ Khoa học – Công nghệ, Bộ Tài chính cùng vào cuộc đẩy mạnh kết nối, xúc tiến khung pháp lý nhằm thúc đẩy đa dạng hóa thị trường, tạo động lực để doanh nghiệp Việt Nam xúc tiến nhanh vào thị trường Halal… 

Phải xúc tiến thật nhanh, thật xa để khai thác thị trường mới 

Ông Lê Châu Hoàng Vũ – Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nông Việt Nam cho rằng, các doanh nghiệp cần thật nhanh, chớp thời cơ xúc tiến vào thị trường Halal bởi thị trường lớn, tiềm năng rộng mở. 

“Không chỉ là thực phẩm mà còn mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, ngân hàng, logistic… đây là dư địa rất lớn, thân thiện. Hiện chúng ta đang có lợi thế lớn về lĩnh vực ngoại giao, ký kết thương mại. Thị trường nào cũng có rủi ro nhưng doanh nghiệp phải chủ động tìm hiểu kỹ những khó khăn, thuận lợi để vượt rào cản, tránh rủi ro, cần phải nắm rõ quy định, nắm bắt thông tin thị trường. Mọi chi phí ban đầu không đáng gì so với bức tranh toàn cảnh kinh tế lâu dài như Halal. Nếu đi chậm sẽ bị tụt hậu, xem đây là “thời điểm vàng” trong thế giới đầy cạnh tranh bên cạnh thị trường truyền thống…” – ông Vũ chia sẻ.

Theo bà Lê Thị Ánh Tuyết – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp – Môi trường tỉnh Đồng Nai, sau khi sáp nhập, Đồng Nai là địa phương có tiềm năng thế mạnh lớn về trồng trọt, chăn nuôi. Với diện tích hơn 12 ngàn km2, dân số hơn 4,5 triệu người, là nơi giao thoa của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Thế mạnh, cơ hội phát triển giao thông logistic đáp ứng lưu thông hàng hóa, xuất khẩu. Đây còn là thủ phủ cây công nghiệp, chăn nuôi trong khu kinh tế trọng điểm phía Nam. Xác định cây chủ lực hơn 4,7 triệu con heo, 36 triệu con gà, khu công nghiệp, với gần 100 khu công nghiệp, công nghiệp chế biến sâu, 238 doanh nghiệp công nghệ cao, 37 khu nông nghiệp tập trung, hơn chục khu sản xuất công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ phục vụ xuất khẩu. 

Hướng tới Đồng Nai sẽ vươn lên làm chủ chuỗi giá trị cao, tham gia chuỗi liên kết, cam kết thực hiện theo hợp đồng giữa người dân-doanh nghiệp. Đồng Nai cũng khuyến khích các doanh nghiệp lĩnh vực nông nghiệp tham gia chuỗi liên kết xuất khẩu vào thị trường Halal bằng nhiều giải pháp thuận lợi từ Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan nhằm nâng cao giá trị xuất khẩu. “Phải tiếp tục duy trì, phát triển đa dạng hóa sản phẩm nông, lâm, thủy sản thông qua mô hình liên kết; nhà nông, nhà nước, nhà doanh nghiệp đảm bảo hài hòa, nhịp nhàng. Khi mọi việc đã sẵn sàng rồi, vấn đề các giấy chứng nhận chỉ là thủ tục hành chính…” – bà Tuyết chia sẻ.

Các ý kiến tham gia, chia sẻ tại hội nghị đều thống nhất cần có sự phối hợp tốt, kịp thời trong việc thông tin, cảnh báo, dự báo về thị trường Halal nói riêng, toàn cầu nói chung; tăng cường phối hợp, hỗ trợ doanh nghiệp kết nối, tìm hiểu, hỗ trợ để doanh nghiệp chủ động, tự tin, vượt rào cản khi tham gia thị trường Halal.

Hiện các doanh nghiệp nông nghiệp đang có rất nhiều cơ hội tham gia thị trường Halal. Vấn đề chỉ còn là doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu nắm bắt thông tin để hiểu thị trường, chủ động gia nhập thị trường. Lợi thế của các doanh nghiệp, doanh nông hiện nay là việc đa dạng hóa chủng loại nông, lâm, thủy sản, chất lượng, vùng trồng, mô hình liên kết để cùng xúc tiến sâu vào dự án này. Do vậy, yêu cầu phải tuyệt đối tuân thủ quy định, chứng nhận quy trình về tiêu chuẩn, an toàn vệ sinh thực phẩm theo yêu cầu của Halal.

Bên cạnh đó phải chủ động tìm hiểu xây dựng hệ thống, xây dựng sản phẩm đảm bảo đạt tiêu chuẩn quy định, quảng bá thương hiệu, trưng bày sản phẩm… đi đôi với đẩy mạnh chuyển đổi số.