Phát triển thị trường xuất khẩu nông sản Hưng Yên: Từ tiêu chuẩn đến giá trị

Chủ động cập nhật, phổ biến các quy định SPS

Ngày 21/10/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên phối hợp với Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội nghị “Cập nhật các quy định và cam kết về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) trong Hiệp định RCEP”. Đây không chỉ là diễn đàn phổ biến quy định kỹ thuật, mà còn là không gian để doanh nghiệp địa phương nhìn lại cách mình tiếp cận thị trường, chuẩn hóa sản phẩm, và kiến tạo giá trị mới trong chuỗi cung ứng nông sản toàn cầu.

RCEP – Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực, được xem là một trong những khuôn khổ thương mại tự do lớn nhất thế giới, kết nối ASEAN với năm đối tác chiến lược gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Australia và New Zealand. Sự tham gia của Việt Nam mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường chiếm hơn 30% GDP toàn cầu, đồng thời đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và an toàn vệ sinh thực phẩm. Chính vì vậy, việc Hưng Yên chủ động cập nhật, phổ biến các quy định SPS không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro thương mại, mà còn góp phần định hình nền nông nghiệp tỉnh theo hướng minh bạch, hiện đại và bền vững hơn.

Hội nghị thu hút sự tham dự của 150 đại biểu, đại diện cho các doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất kinh doanh nông sản trên địa bàn. Không chỉ là nơi trao đổi chính sách, đây còn là dịp các đơn vị giới thiệu hơn 50 nhóm sản phẩm đặc trưng như gạo, nhãn và sản phẩm chế biến từ nhãn, thủy sản, rau củ quả an toàn là những sản phẩm vốn đã làm nên thương hiệu Hưng Yên, nay được đặt trong bối cảnh nâng cấp chất lượng để vươn ra các thị trường khó tính.

Tại hội nghị, nhiều ý kiến từ doanh nghiệp và hợp tác xã phản ánh những khó khăn trong tiếp cận thông tin thị trường, đặc biệt với thị trường Trung Quốc, nơi đang chuyển mạnh sang cơ chế nhập khẩu chính ngạch, yêu cầu mã số vùng trồng, tiêu chuẩn đóng gói và truy xuất nguồn gốc điện tử. Từ đó, TS. Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, nhấn mạnh rằng thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở rào cản kỹ thuật, mà ở nhận thức và sự chủ động của doanh nghiệp. Việc tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm, cải thiện quy trình canh tác, đầu tư bao bì, nhãn mác và bảo đảm chất lượng đầu ra chính là điều kiện tiên quyết để nông sản Việt có thể “đứng cùng kệ” với hàng hóa quốc tế.

Đối với Hưng Yên, điều này càng có ý nghĩa khi tỉnh đang triển khai mạnh mẽ kế hoạch tái cơ cấu ngành nông nghiệp đến năm 2030, lấy mục tiêu phát triển thị trường tiêu thụ, đặc biệt là xuất khẩu, làm trọng tâm. Tỉnh định hướng phát triển các chuỗi sản phẩm chủ lực như nhãn, cam, chuối, gạo chất lượng cao, rau an toàn, thủy sản nước ngọt… gắn với tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao và số hóa trong quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc.

Tháo gỡ vướng mắc và thúc đẩy công nhận lẫn nhau

TS. Ngô Xuân Nam cũng cho rằng, các hiệp định thương mại thế hệ mới như RCEP hay EVFTA không chỉ mở rộng không gian thị trường cho nông sản Việt Nam mà còn đặt ra yêu cầu rất cụ thể về tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm và minh bạch hóa quy trình sản xuất. Đây vừa là cơ hội để Hưng Yên nâng cấp chuỗi giá trị nông sản, vừa là thách thức đòi hỏi sự chuyển đổi toàn diện từ mô hình canh tác truyền thống sang sản xuất theo chuẩn quốc tế.

Điều này càng có ý nghĩa khi EU, Nhật Bản hay Hàn Quốc đều áp dụng các quy định SPS cực kỳ chặt chẽ, yêu cầu sản phẩm phải đáp ứng tiêu chuẩn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, an toàn vi sinh và truy xuất nguồn gốc điện tử toàn tuyến. Trong khi đó, các thị trường mới nổi như Trung Đông hay Nam Á lại đòi hỏi chứng nhận về an toàn và đạo đức sản xuất (Halal, Kosher) như một phần của tiêu chuẩn quốc tế. Với Hưng Yên, việc sớm thích ứng với những yêu cầu này không chỉ mở ra cánh cửa vào thị trường rộng lớn, mà còn tạo nền tảng để khẳng định thương hiệu “nông sản sạch, nông sản chuẩn” của địa phương trên bản đồ xuất khẩu.

Từ góc nhìn thực tiễn, cơ hội đến từ RCEP và EVFTA còn nằm ở việc cắt giảm thuế quan và mở rộng hợp tác kỹ thuật. Khi các rào cản thuế được dỡ bỏ, giá trị gia tăng của nông sản Việt Nam không còn chỉ phụ thuộc vào sản lượng, mà phụ thuộc vào khả năng chứng minh “chất lượng và câu chuyện nguồn gốc”. Đây cũng là xu hướng mà nhiều doanh nghiệp Hưng Yên đã bắt đầu theo đuổi bằng cách đầu tư dây chuyền chế biến sâu, ứng dụng mã số vùng trồng, và chuẩn hóa bao bì, nhãn mác theo yêu cầu từng thị trường.

Theo ông Nam, việc tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn SPS quốc tế không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro thương mại mà còn là cơ sở để nông sản Việt xây dựng niềm tin với người tiêu dùng toàn cầu. Văn phòng SPS Việt Nam đang phối hợp cùng các địa phương, trong đó có Hưng Yên, triển khai chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo cán bộ và doanh nghiệp về hệ thống tiêu chuẩn quốc tế, nhằm giúp các đơn vị chủ động hơn trong xuất khẩu. Bên cạnh đó, cơ chế đối thoại SPS trong khuôn khổ RCEP và EVFTA cũng được kỳ vọng giúp tháo gỡ vướng mắc kỹ thuật, rút ngắn thời gian kiểm định và thúc đẩy công nhận lẫn nhau giữa các cơ quan quản lý.