Thương mại điện tử bùng nổ mạnh mẽ với quy mô 31 tỷ USD nhưng kéo theo hệ lụy nhức nhối về hàng giả, đòi hỏi những giải pháp quyết liệt từ phía cơ quan quản lý để bảo vệ người tiêu dùng.
Khi gian hàng ảo dẫn đến kho hàng thật
Thị trường bán lẻ Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch sâu sắc, khi thương mại điện tử không còn là kênh bổ trợ mà đã trở thành một trong những trụ cột vận hành của nền kinh tế. Năm 2025, quy mô giao dịch trực tuyến vượt mốc 31 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất toàn cầu. Đằng sau những con số ấn tượng ấy là sự thay đổi căn bản trong hành vi tiêu dùng của hàng chục triệu người dân, khi việc mua sắm dần được thực hiện bằng những cú chạm trên màn hình, thay cho những bước chân quen thuộc ngoài chợ hay trung tâm thương mại.
Sự bùng nổ của các nền tảng như Shopee, TikTok Shop hay Lazada, đặc biệt với hình thức livestream bán hàng, đã biến mua sắm thành một trải nghiệm giải trí mang tính tương tác cao. Doanh số giao dịch bình quân mỗi tháng lên tới khoảng 1,3 tỷ USD cho thấy dòng vốn đang luân chuyển mạnh mẽ trong không gian số. Tuy nhiên, song hành với tốc độ tăng trưởng đó là những rủi ro ngày càng rõ nét, khi thị trường phát triển nhanh hơn đáng kể so với khả năng kiểm soát của các thiết chế quản lý truyền thống.
Tại Thanh Hóa, một hộ kinh doanh sử dụng website thương mại điện tử để bán đồ dùng khách sạn, nhà hàng đã bị xử phạt do không thực hiện nghĩa vụ thông báo website và vi phạm quy định về nhãn hàng hóa
Không gian mạng, với đặc tính ẩn danh và khả năng xóa dấu vết nhanh chóng, đang trở thành môi trường thuận lợi cho các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và kinh doanh hàng giả. Người tiêu dùng, trong nhiều trường hợp, chỉ có thể đặt niềm tin vào hình ảnh và lời giới thiệu trên màn hình, để rồi nhận về những sản phẩm kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, thậm chí gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và quyền lợi tài chính.
Thực tế kiểm tra, xử lý vi phạm trong năm 2025 cho thấy, hàng giả trên không gian mạng không còn là hiện tượng nhỏ lẻ. Tại An Giang, chỉ trong vòng một tuần triển khai cao điểm đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại, lực lượng Quản lý thị trường đã liên tiếp phát hiện nhiều vụ việc vi phạm được tổ chức thông qua các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo. Bằng biện pháp theo dõi trên môi trường số kết hợp kiểm tra thực địa, Đội Quản lý thị trường số 4 đã phát hiện 10 vụ vi phạm, tạm giữ hàng trăm sản phẩm mỹ phẩm, quần áo, giày dép giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng, với tổng trị giá hơn 85 triệu đồng.
Điểm đáng chú ý là các hành vi vi phạm không chỉ dừng ở việc buôn bán hàng giả, mà còn bao gồm việc không thông báo website thương mại điện tử với cơ quan quản lý, kinh doanh hàng nhập lậu và hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ. Điều này cho thấy, vi phạm trong thương mại điện tử ngày càng mang tính hệ thống, gắn chặt giữa gian hàng ảo và chuỗi cung ứng ngoài đời thực.
Tại Thanh Hóa, một hộ kinh doanh sử dụng website thương mại điện tử để bán đồ dùng khách sạn, nhà hàng đã bị xử phạt hơn 42 triệu đồng do không thực hiện nghĩa vụ thông báo website và vi phạm quy định về nhãn hàng hóa. Vụ việc không lớn về giá trị, nhưng phản ánh rõ cách thức lực lượng Quản lý thị trường đang mở rộng phạm vi giám sát, từ hàng hóa vật chất sang hạ tầng số phục vụ hoạt động kinh doanh.
Những dẫn chứng này cho thấy, ranh giới giữa thương mại truyền thống và thương mại điện tử đang bị xóa nhòa. Hàng giả có thể được rao bán bằng một cú chạm, nhưng phía sau đó luôn tồn tại kho hàng, điểm tập kết và dòng vận chuyển cụ thể. Trong bối cảnh ấy, lực lượng Quản lý thị trường không chỉ làm nhiệm vụ xử lý vi phạm, mà đang đóng vai trò “truy vết chuỗi”, kết nối dữ liệu trên không gian mạng với hoạt động kiểm tra thực địa.
Khung pháp lý mới cho thị trường đang tăng tốc
Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, việc kiểm soát hàng giả trên không gian mạng không thể chỉ dựa vào các biện pháp hành chính đơn lẻ, mà đòi hỏi sự song hành giữa hoàn thiện pháp luật và tổ chức thực thi quyết liệt. Thực tế cho thấy, nếu thiếu công cụ pháp lý đủ mạnh, lực lượng thực thi sẽ luôn rơi vào thế bị động trước sự biến hóa nhanh chóng của các mô hình kinh doanh trực tuyến.
Việc Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử vào tháng 12/2025 được xem là một bước ngoặt quan trọng. Luật chính thức xác lập tư duy quản lý dựa trên dữ liệu và định danh, thay cho cách tiếp cận thủ công trước đây. Quy định bắt buộc định danh người bán thông qua hệ thống VNeID không chỉ giúp truy vết trách nhiệm khi xảy ra vi phạm, mà còn hỗ trợ công tác quản lý thuế và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Đáng chú ý, Luật Thương mại điện tử cũng lần đầu tiên quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong hoạt động livestream bán hàng, bao gồm người bán, người trực tiếp livestream và chủ quản nền tảng. Các sàn thương mại điện tử không còn đứng ngoài với vai trò trung gian thuần túy, mà phải tham gia kiểm soát nội dung, sàng lọc hành vi vi phạm và phối hợp xử lý khi có dấu hiệu hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Đối với các nền tảng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, luật mới đặt ra yêu cầu rõ ràng về trách nhiệm pháp lý thông qua việc chỉ định đại diện hoặc pháp nhân theo ủy quyền, nhằm tránh tình trạng “khoảng trống quản lý” từng tồn tại trong thời gian dài.
Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước phối hợp với Hiệp hội chống hàng giả Cooperatieve Vereniging SNB - React U.A (REACT) tổ chức Hội thảo Chống gian lận thương mại, hàng giả và bảo vệ người tiêu dùng trên thương mại điện tử ngày 14/3/2025, tại Hà Nội
Trong bức tranh đó, lực lượng Quản lý thị trường giữ vai trò nòng cốt trong việc biến các quy định pháp luật thành hiệu quả thực tế. Không chỉ dừng ở xử phạt, lực lượng này đang chuyển mạnh sang phương thức quản lý dựa trên dữ liệu, theo dõi hành vi trên nền tảng số, đánh giá rủi ro và chủ động phối hợp với công an, hải quan, chính quyền địa phương để triệt phá các chuỗi vi phạm.
Các vụ việc tại An Giang và Thanh Hóa cho thấy rõ cách tiếp cận mới, khi việc giám sát không gian mạng được coi là một phần không thể tách rời của hoạt động kiểm tra thị trường. Điều này góp phần thiết lập lại kỷ cương trong môi trường kinh doanh trực tuyến, nơi niềm tin của người tiêu dùng đang trở thành yếu tố sống còn.
Để thương mại điện tử thực sự trở thành động lực tăng trưởng bền vững, không thể chỉ trông chờ vào công nghệ hay pháp luật. Người tiêu dùng cần được trang bị kiến thức và sự tỉnh táo, các nền tảng phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm kiểm soát, và lực lượng Quản lý thị trường phải tiếp tục giữ vai trò “người gác cổng” của thị trường, cả trên mặt đất lẫn trong không gian số.
Khi cái chạm tay đã thay thế những bước chân, thì kỷ cương thị trường cũng buộc phải được thiết lập ngay từ chính cú chạm ấy. Chỉ khi niềm tin được bảo vệ bằng pháp luật, công nghệ và thực thi nghiêm minh, thương mại điện tử Việt Nam mới có thể phát triển đúng với tiềm năng và trở thành niềm tự hào của nền kinh tế số trong giai đoạn mới.
Dù chiếm đến 98% tổng số doanh nghiệp, khu vực nhỏ và vừa vẫn đang loay hoay giữa những rào cản chính sách cũ kỹ. Việc sửa đổi toàn diện khung pháp lý vào năm 2026 không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là lời giải cho bài toán an sinh và tăng trưởng bền vững.
Năm 2026, được dự báo là thời điểm then chốt để các cơ quan quản lý và doanh nghiệp thực hiện cuộc đại thanh lọc, quyết không để thương mại điện tử trở thành mảnh đất màu mỡ cho những hành vi vi phạm.
Sự bùng nổ của thương mại điện tử mở ra đường cao tốc tăng trưởng cho kinh tế số nhưng cũng vô tình tạo ra mảnh đất màu mỡ cho những hành vi bất hợp pháp, đặc biệt là vấn nạn hàng giả, hàng nhái đang diễn biến ngày càng tinh vi và phức tạp, gây xói mòn niềm tin thị trường.
Hàng giả, hàng nhái, hàng cấm ồ ạt đổ bộ khi nhu cầu tiêu dùng cuối năm tăng cao, khiến lực lượng quản lý thị trường quyết liệt ra quân làm sạch thị trường, truy quét các ổ nhóm làm hàng giả từ kho truyền thống đến không gian mạng để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Khi thương mại điện tử làm thay đổi diện mạo bán lẻ truyền thống, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) không chỉ dẫn lối chuyển đổi mà còn kiên quyết kiểm soát hàng giả, hàng nhái giữ vững niềm tin người tiêu dùng.
Chính phủ vừa ban hành Kế hoạch hành động đến năm 2030 với 8 nhiệm vụ trọng tâm nhằm quét sạch buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, bảo vệ quyền lợi người dân và doanh nghiệp.
Việc xây dựng hành lang pháp lý cho trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra bài toán lớn là làm sao để vừa khuyến khích đột phá công nghệ, thu hút đầu tư, vừa thiết lập cơ chế kiểm soát rủi ro toàn diện, bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương và đảm bảo trách nhiệm pháp lý rõ ràng.
Luật Công nghiệp công nghệ số được xem là bước tiến quan trọng để xây dựng hệ sinh thái công nghiệp công nghệ số và thúc đẩy lực lượng startup phát triển mạnh mẽ hơn vươn ra toàn cầu.
Tại Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai, Chính phủ đề xuất bổ sung 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất.
Trước dự thảo sửa đổi Luật Bảo hiểm tiền gửi (BHTG), Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội đã đưa ra cảnh báo mọi ý định mở rộng hoạt động đầu tư của tổ chức BHTG cần phải được đánh giá kỹ lưỡng về rủi ro, đặt an toàn vốn và thanh khoản lên hàng đầu. Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là mấu chốt để bảo vệ tấm lưới an sinh cuối cùn
%20(1)(1).jpg)
.jpg)
.jpg)
