Tập trung giải pháp đẩy lùi vấn nạn hàng giả

Tinh thần quyết liệt và mục tiêu toàn diện

Nghị quyết số 397/NQ-CP của Chính phủ về Kế hoạch hành động đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030 thể hiện một tinh thần quyết tâm, quyết liệt và không khoan nhượng.

Mục tiêu tổng quát của Kế hoạch là kiên quyết phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn và đẩy lùi các hành vi vi phạm trên thị trường, tiến tới chấm dứt, quét sạch những biểu hiện tiêu cực, qua đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân và doanh nghiệp, bảo đảm an ninh, an toàn sức khỏe cộng đồng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Trong quá trình này, lực lượng quản lý thị trường được xác định là lực lượng tuyến đầu, giữ vai trò nòng cốt trong tổ chức thực thi, kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm trên phạm vi toàn quốc.

Kế hoạch đặt ra những mục tiêu cụ thể, toàn diện và mang tính ràng buộc cao. Về con người, yêu cầu 100% cán bộ, công chức, đặc biệt là đội ngũ quản lý thị trường, phải bảo đảm đạo đức công vụ, liêm chính, không bị chi phối hay thao túng lợi ích, kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi bao che, tiếp tay cho sai phạm theo nguyên tắc không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để lực lượng quản lý thị trường thực hiện hiệu quả vai trò “gác cổng” của thị trường.

Về công nghệ và hạ tầng, Kế hoạch đặt mục tiêu 100% cơ quan chức năng, trong đó có lực lượng quản lý thị trường, được trang bị và ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và cơ sở dữ liệu hiện đại nhằm phục vụ công tác quản lý, giám sát, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát hàng hóa lưu thông trên thị trường, nhất là trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển nhanh.

Kế hoạch cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của truyền thông và ý thức xã hội. Theo đó, 100% các sàn giao dịch thương mại điện tử, mạng xã hội lớn và cơ quan báo chí phải ký cam kết không kinh doanh, quảng cáo hàng giả, hàng kém chất lượng. Lực lượng quản lý thị trường được giao trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan trong giám sát việc thực hiện các cam kết này, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.

Song song với đó, 100% người tiêu dùng và các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh các mặt hàng liên quan trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng được tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Điều này cho thấy nhận thức rõ của Chính phủ về tính phức tạp của nạn hàng giả trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ, đồng thời khẳng định vai trò trung tâm của lực lượng quản lý thị trường trong việc vừa kiểm tra, xử lý, vừa tuyên truyền, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong xã hội.

Thực tiễn kiểm tra, kiểm soát cho thấy các hành vi vi phạm chủ yếu tập trung vào kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ; hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; vi phạm quy định về giá, điều kiện kinh doanh và an toàn thực phẩm. Các mặt hàng vi phạm đa dạng, từ thực phẩm đông lạnh, bánh kẹo, rượu bia, thuốc lá, mỹ phẩm, quần áo, giày dép đến vật tư nông nghiệp, hàng điện tử và phụ kiện.

Trước những yêu cầu ngày càng cao và phức tạp đó, lực lượng quản lý thị trường cả nước đã chủ động vào cuộc, tăng cường kiểm tra, kiểm soát và xử lý nghiêm nhiều vụ việc điển hình. Có thể kể đến việc thu giữ 35.000 sản phẩm quần áo giả mạo nhãn hiệu tại Hà Nội; 123.000 kg nguyên liệu thuốc lá nhập lậu tại Cao Bằng; chuỗi vụ kiểm tra các cơ sở kinh doanh thời trang tại khu Sài Gòn Square; kiểm tra kho sữa nhập lậu tại khu vực Bạch Mai, Hà Nội; thu giữ trên 100 tấn vải cuộn không rõ nguồn gốc tại Công ty TNHH Trường Vinh Vina; 15 tấn đường cát tại TP. Hồ Chí Minh; hơn 1 tấn kẹo dẻo không rõ nguồn gốc tại TP. Hồ Chí Minh; hàng nghìn viên An cung Ngưu Hoàng Nam Dương tại Quảng Ninh; hơn 18 tấn thịt gà và nội tạng gà đông lạnh không có hóa đơn, chứng từ tại Hà Nội...

Đáng chú ý, vi phạm trong môi trường thương mại điện tử tiếp tục gia tăng và diễn biến phức tạp, đặt ra thách thức lớn cho công tác quản lý, kiểm soát thị trường. Hoạt động livestream bán hàng trên mạng xã hội bị lợi dụng để tiêu thụ thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng, không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, với các thủ đoạn quảng cáo thổi phồng, gắn mác “hàng xách tay”, “đặc sản vùng miền”, “nhà làm”, “sạch 100%” hoặc sử dụng KOL, KOC để tạo dựng lòng tin. Một số gian hàng còn đăng tải thông tin sai sự thật, sử dụng giấy tờ, bản công bố chất lượng đã hết hạn, bị chỉnh sửa hoặc mạo danh thương nhân khác nhằm lừa dối người tiêu dùng. Trước thực trạng này, lực lượng quản lý thị trường tiếp tục giữ vai trò chủ công trong phát hiện, xử lý và ngăn chặn các hành vi vi phạm, góp phần lập lại kỷ cương, minh bạch cho môi trường kinh doanh, đặc biệt trên không gian số.

Kết nối mọi nguồn lực trong phòng, chống hàng giả

Dưới áp lực gia tăng nhanh và ngày càng tinh vi của các hành vi buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng, lực lượng Quản lý thị trường được xác định là lực lượng nòng cốt, giữ vai trò trung tâm trong kiểm soát và lập lại trật tự thị trường trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển bùng nổ. Thực tiễn cho thấy, hoạt động kinh doanh vi phạm đã dịch chuyển mạnh từ không gian vật lý sang môi trường số, với các thủ đoạn ẩn danh, phân tán kho hàng, lợi dụng livestream, mạng xã hội và sàn thương mại điện tử để tiêu thụ hàng hóa vi phạm, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới toàn diện phương thức quản lý, kiểm tra và xử lý.

Trước thực tế đó, Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đã từng bước chuyển trọng tâm từ kiểm tra truyền thống sang chủ động giám sát, theo dõi và phát hiện vi phạm ngay trên không gian mạng. Việc tăng cường thu thập, phân tích dữ liệu, theo dõi tài khoản, fanpage, đường link bán hàng có dấu hiệu vi phạm giúp lực lượng quản lý thị trường sớm nhận diện rủi ro, kịp thời xác lập hồ sơ, củng cố chứng cứ điện tử và tổ chức kiểm tra thực tế tại các kho hàng, điểm tập kết, khâu vận chuyển. Cách tiếp cận này không chỉ nâng cao hiệu quả xử lý mà còn góp phần thu hẹp “vùng xám” trong quản lý hoạt động thương mại điện tử.

Song song với đó, Quản lý thị trường đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong công tác quản lý địa bàn thông qua xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, kết nối thông tin từ Trung ương đến địa phương, gắn với các công cụ giám sát và cảnh báo sớm rủi ro trên không gian mạng, đang tạo nền tảng quan trọng để lực lượng này nâng cao năng lực dự báo, phát hiện và phản ứng nhanh trước các hành vi vi phạm. Trong bối cảnh đối tượng vi phạm có thể nhanh chóng xóa dấu vết, thay đổi thông tin, tẩu tán hàng hóa, vai trò của công nghệ càng trở nên then chốt đối với hiệu quả thực thi công vụ của Quản lý thị trường.

Đặc thù của thương mại điện tử cũng đòi hỏi lực lượng quản lý thị trường không thể đơn lẻ xử lý mà phải đóng vai trò “điều phối trung tâm” trong phối hợp liên ngành, liên lực lượng. Thông qua sự phối hợp chặt chẽ với công an, hải quan, thuế, an ninh mạng, các cơ quan quản lý chuyên ngành và chính quyền địa phương, lực lượng quản lý thị trường từng bước khép kín quy trình kiểm soát, từ phát hiện vi phạm trên không gian mạng đến kiểm tra thực tế hàng hóa, truy vết nguồn gốc và xử lý theo quy định pháp luật. Cùng với đó, trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội cũng được đặt ra rõ ràng hơn, với yêu cầu sàng lọc, xác thực thông tin người bán, kịp thời ngăn chặn, gỡ bỏ các tài khoản, gian hàng có dấu hiệu vi phạm.

Theo đó, ngày 25/09/2025, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Nghệ An đã phối hợp với Hiệp hội chống hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam tổ chức hội nghị tập huấn chuyên sâu về phân biệt hàng thật – hàng giả và nhận diện hàng hóa giả mạo nhãn hiệu trên môi trường thương mại điện tử. Hoạt động này không chỉ phản ánh sự chủ động của lực lượng Quản lý thị trường trong việc cập nhật kiến thức, kỹ năng trước các thủ đoạn vi phạm mới mà còn cho thấy cách tiếp cận bài bản, dài hạn, coi con người là yếu tố then chốt trong cuộc đấu tranh chống hàng giả trên không gian số.

Thông qua các chương trình tập huấn chuyên đề, lực lượng Quản lý thị trường được trang bị thêm kiến thức thực tiễn từ chính các chủ thể quyền, doanh nghiệp và nhãn hàng, qua đó nâng cao khả năng nhận diện, xác lập chứng cứ và xử lý vi phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ trên môi trường thương mại điện tử. Việc huy động sự tham gia của nhiều sở, ngành, lực lượng chức năng và cộng đồng doanh nghiệp cũng cho thấy Quản lý thị trường đang giữ vai trò “đầu mối điều phối”, kết nối các nguồn lực xã hội trong công tác phòng, chống hàng giả, thay vì chỉ đơn thuần thực hiện chức năng kiểm tra, xử phạt.

Bên cạnh công tác kiểm tra, xử lý, lực lượng Quản lý thị trường còn chú trọng yếu tố phòng ngừa thông qua tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho người tiêu dùng và cộng đồng doanh nghiệp kinh doanh trên môi trường số. Việc kết hợp hài hòa giữa “xử lý nghiêm” và “phòng ngừa sớm” không chỉ giúp giảm cầu đối với hàng giả, hàng kém chất lượng mà còn góp phần xây dựng ý thức tuân thủ pháp luật trong xã hội. Với cách tiếp cận này, Quản lý thị trường đang từng bước siết chặt vòng vây đối với hàng giả trên không gian mạng, qua đó khẳng định vai trò trụ cột trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh cho nền kinh tế số.