Thiết lập hành lang pháp lý cho kỷ nguyên khởi nghiệp số

Mở rộng không gian và đòn bẩy ưu đãi từ Chính phủ

Quốc hội thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số (CNCNS) có hiệu lực từ 1/1/2026, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử lần đầu tiên Việt Nam thiết lập một cơ chế ưu đãi và hỗ trợ cụ thể cho các dự án khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực công nghệ số ở cấp luật.

Hành lang pháp lý này không chỉ là sự khích lệ về tinh thần mà còn là sự hỗ trợ trực tiếp từ ngân sáchNnhà nước tạo ra một lực đẩy mạnh mẽ cho quá trình xây dựng hệ sinh thái công nghiệp công nghệ số quốc gia.

Luật CNCNS xác định dự án khởi nghiệp sáng tạo trong công nghiệp công nghệ số là ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư. Điều này mở ra cánh cửa để các doanh nghiệp thụ hưởng các ưu đãi theo luật về đầu tư thuế đất đai và các quy định có liên quan.

Quan trọng hơn, Luật quy định các dự án này có thể được hỗ trợ kinh phí từ ngân sách địa phương hoặc từ Chương trình phát triển công nghiệp công nghệ số. Đây là lần đầu tiên cơ chế hỗ trợ trực tiếp bằng ngân sách cho hoạt động khởi nghiệp sáng tạo được luật hóa bao gồm các hoạt động then chốt như: đào tạo nhân lực thu hút nhân tài, nghiên cứu phát triển sản xuất thử nghiệm, tư vấn khởi nghiệp và đổi mới công nghệ.

Một điểm tiến bộ mang tính chiến lược của Luật là trao quyền chủ động cho địa phương trong việc triển khai chính sách. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được giao quyền ban hành tiêu chí lựa chọn dự án cùng điều kiện thủ tục và mức hỗ trợ.

Sự phân cấp này giúp chính sách đi vào thực tế sát hơn phù hợp với đặc thù phát triển của từng địa phương. Đặc biệt các tỉnh thành có tiềm năng lớn như Hà Nội TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng sẽ có thêm công cụ pháp lý để tự thiết kế các chương trình hỗ trợ startup gắn liền với định hướng phát triển công nghệ cao bán dẫn hoặc đô thị thông minh của mình.

Luật CNCNS còn coi khởi nghiệp sáng tạo là công cụ thúc đẩy đổi mới công nghệ quốc gia. Các nội dung hỗ trợ từ đào tạo đến nghiên cứu phát triển đều hướng tới xây dựng nền tảng tri thức và năng lực nội sinh cho doanh nghiệp công nghệ Việt Nam.

Cùng với đó, các quy định về hạ tầng công nghiệp công nghệ số như trung tâm dữ liệu cơ sở đo kiểm khu công nghệ số tập trung sẽ tạo nên hạ tầng dùng chung hỗ trợ startup trong quá trình thử nghiệm và đánh giá sản phẩm.

Chuỗi hỗ trợ khép kín này giúp doanh nghiệp giảm rủi ro và rút ngắn thời gian thương mại hóa sản phẩm củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế trong bối cảnh Việt Nam tăng hai bậc trong bảng xếp hạng hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu GSER 2024.

Lan tỏa tinh thần sáng tạo và vươn tới giá trị toàn cầu

Với tư duy phát triển mới coi doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo là lực lượng tiên phong trong đổi mới công nghệ, việc luật hóa cơ chế ưu đãi và phân cấp cho địa phương được kỳ vọng sẽ lan tỏa tinh thần khởi nghiệp sáng tạo từ trung ương đến các địa phương và các cơ sở nghiên cứu.

Luật CNCNS đã tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc đưa hoạt động khởi nghiệp sáng tạo công nghệ số từ phong trào trở thành cấu phần chính thức của chiến lược phát triển công nghiệp công nghệ số.

Cơ chế này không chỉ tạo thuận lợi cho startup ở giai đoạn đầu mà còn mở ra cơ hội để các doanh nghiệp công nghệ số ở giai đoạn tăng tốc phát triển mạnh mẽ hơn. Khi được hỗ trợ tiếp cận hạ tầng dùng chung nguồn nhân lực chất lượng cao tư vấn kỹ thuật và các chương trình R&D (nghiện cứu và phát triển) doanh nghiệp sẽ có điều kiện mở rộng quy mô đẩy nhanh quá trình thương mại hóa sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

Điều này đặc biệt quan trọng với những doanh nghiệp đang cần nguồn lực để đưa sản phẩm ra thị trường hoặc mở rộng sang các phân khúc công nghệ mới như AI dữ liệu lớn IoT hay công nghệ lõi trong sản xuất công nghiệp.

Luật cũng tạo ra động lực lớn để doanh nghiệp đổi mới mô hình kinh doanh nâng cao năng lực cạnh tranh và khai thác thị trường toàn cầu. Với quyền chủ động của địa phương doanh nghiệp công nghệ số, ở mỗi tỉnh thành sẽ được hưởng lợi từ những ưu tiên phù hợp với thế mạnh khu vực từ bán dẫn sản xuất công nghệ cao đến giải pháp đô thị thông minh.

Khi Luật CNCNS đi vào cuộc sống cùng với các chương trình đổi mới sáng tạo phát triển nhân lực và xây dựng hạ tầng số, Việt Nam hoàn toàn có thể hình thành một thế hệ doanh nghiệp công nghệ sáng tạo mới tự tin vươn ra khu vực và thế giới. Khởi nghiệp số không chỉ là chuyện của một vài dự án mà là chiến lược phát triển dài hạn tạo nên năng lực nội sinh vững chắc cho nền kinh tế số Việt Nam.