Lực đẩy cho doanh nghiệp nhỏ và vừa bứt phá trong kỷ nguyên số

Thách thức pháp lý trong môi trường số

Thực tế cho thấy, nhiều DNNVV còn hạn chế về tài chính, nhân lực và khả năng quản trị, khiến họ gặp khó khăn trong việc tiếp cận và áp dụng các yêu cầu pháp lý trong môi trường số. Khi hoạt động kinh doanh mở rộng ra trực tuyến, họ phải đối mặt với nhiều rủi ro, mà thiếu hiểu biết về pháp luật số có thể khiến doanh nghiệp đối diện với các tranh chấp phức tạp, làm giảm uy tín và hiệu quả hoạt động.

Theo Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp), một trong những thách thức nổi bật là bảo vệ dữ liệu cá nhân. Trong hoạt động kinh doanh, việc thu thập, lưu trữ và xử lý dữ liệu khách hàng, nhân viên, đối tác là không thể tránh khỏi.

Nếu không tuân thủ nghiêm ngặt quy định về bảo mật, doanh nghiệp có thể bị xử lý nghiêm theo pháp luật. Việc hiểu và áp dụng đúng quy định về dữ liệu cá nhân trở thành yêu cầu cấp thiết hàng đầu.

Bên cạnh đó, dù hợp đồng điện tử và chữ ký số dần trở thành công cụ giao dịch phổ biến, nhiều DNNVV vẫn gặp khó khăn trong việc xác lập, lưu trữ và chứng minh tính hợp lệ khi xảy ra tranh chấp. Việc thiếu kiến thức pháp lý và hạ tầng công nghệ khiến doanh nghiệp dễ gặp rủi ro khi giao dịch trực tuyến, đặc biệt khi bằng chứng điện tử không được quản lý đúng cách hoặc bị thất lạc.

Hoạt động thương mại điện tử trên các nền tảng mạng xã hội (Facebook, Zalo, Tiktok) hay website riêng cũng kéo theo nhiều rủi ro pháp lý mới. DNNVV cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quảng cáo, thuế, sở hữu trí tuệ và quyền lợi người tiêu dùng.

Việc thiếu quy trình quản lý tuân thủ nội bộ dẫn đến các vi phạm không chủ ý, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và sự phát triển lâu dài. Thêm vào đó, trong môi trường số, vi phạm sở hữu trí tuệ (sao chép nội dung, sử dụng trái phép phần mềm, logo) diễn ra thường xuyên. Do hạn chế về hiểu biết pháp lý, DNNVV thường không biết cách bảo vệ tài sản trí tuệ hoặc xử lý khi bị xâm phạm, dẫn đến tổn thất đáng kể về thương hiệu và tài chính.

Nâng cao năng lực và cơ chế hỗ trợ

Để giải quyết những vấn đề trên, quá trình chuyển đổi số của DNNVV không thể chỉ dựa vào công nghệ mà phải gắn liền với việc nâng cao nhận thức và kỹ năng pháp lý số cùng sự hỗ trợ tích cực từ Nhà nước.

Về phía doanh nghiệp, việc chủ động nắm bắt pháp luật số là yếu tố sống còn. Các DNNVV nên tổ chức tập huấn nội bộ, mời chuyên gia tư vấn hoặc tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn về pháp luật số. Song song với việc cập nhật kiến thức qua các cổng thông tin chính thống, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình quản lý tuân thủ nội bộ chặt chẽ.

Việc thường xuyên rà soát các quy định, phát hiện sớm hành vi vi phạm và có biện pháp xử lý kịp thời sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro. Đặc biệt, nên đầu tư vào công nghệ bảo mật và phần mềm quản lý pháp lý để bảo đảm an toàn dữ liệu và duy trì tính minh bạch trong mọi hoạt động kinh doanh.

Trong quá trình này, sự hỗ trợ từ phía Nhà nước giữ vai trò then chốt. Các cơ quan quản lý cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, và quan trọng hơn là ban hành hướng dẫn rõ ràng, dễ hiểu về các quy định pháp luật số dành riêng cho DNNVV.

Đồng thời, cần triển khai mạnh mẽ các chương trình hỗ trợ pháp lý miễn phí hoặc chi phí thấp, tổ chức tập huấn chuyên sâu về pháp luật và an toàn thông tin để doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi hơn.

Bên cạnh hỗ trợ, cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trên môi trường mạng. Một môi trường kinh doanh số an toàn, công bằng và minh bạch sẽ giúp DNNVV phát triển bền vững, đồng thời củng cố niềm tin của người tiêu dùng. Khi hệ sinh thái pháp lý được củng cố, tiến trình chuyển đổi số quốc gia sẽ đạt hiệu quả và có tính ổn định cao hơn.

Chuyển đổi số là bài toán pháp lý phức tạp đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Các doanh nghiệp cần chủ động nắm bắt xu hướng, tận dụng chính sách hỗ trợ và áp dụng công cụ pháp lý phù hợp để giảm thiểu rủi ro. Hỗ trợ pháp lý chính là “lực đẩy” quan trọng giúp DNNVV bứt phá trong thời đại số.

Việc hoàn thiện hệ sinh thái pháp lý, nâng cao năng lực nhận thức và dành nguồn lực đầu tư vào công nghệ tuân thủ sẽ tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững, hướng tới một nền kinh tế số an toàn, minh bạch và công bằng.