Thu hút nhân tài toàn diện cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Sàng lọc nhân tài cho các ngành công nghệ chiến lược

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, nhân tài trở thành nguồn vốn quý giá nhất. Nghị định 249 đã được thiết kế một cách toàn diện, không chỉ nhằm chiêu mộ cá nhân xuất sắc mà còn tạo ra một môi trường sống và làm việc lý tưởng cho cả gia đình họ, đảm bảo các chuyên gia có thể toàn tâm toàn ý tập trung vào sứ mệnh phát triển quốc gia.

Nghị định 249 quy định rõ các tiêu chí khắt khe để xác định chuyên gia, tập trung vào những người có kiến thức, trình độ, kinh nghiệm nghiên cứu và khả năng tạo ra giá trị thực tiễn cao và phù hợp với công nghệ chiến lược của đất nước. Sự sàng lọc này nhằm đảm bảo nguồn lực được thu hút phải phù hợp và có khả năng thúc đẩy các ngành công nghệ chiến lược ưu tiên của Việt Nam.

Chuyên gia được xác định phải có lý lịch rõ ràng, đạo đức tốt và mong muốn cống hiến cho sự phát triển khoa học, công nghệ của Việt Nam. Các tiêu chí cụ thể đã phác họa rõ nét chân dung của những người giỏi nhất, ưu tiên những chuyên gia có đóng góp thiết thực thông qua các thành quả đã được kiểm chứng.

Đó là người là tác giả hoặc đồng tác giả sáng chế đã được cấp văn bằng bảo hộ sở hữu trí tuệ và quan trọng hơn, đã được ứng dụng, chuyển giao, tạo ra sản phẩm có giá trị thực tiễn. Điều này thể hiện sự tập trung vào khoa học ứng dụng, tránh lý thuyết suông.

Nghị định đặc biệt chú trọng đến kinh nghiệm quốc tế và trình độ học thuật cao cấp. Chuyên gia phải là người có bằng Tiến sĩ từ các trường đại học trong nhóm 200 đại học hàng đầu thế giới theo các bảng xếp hạng uy tín quốc tế, kèm theo thời gian tối thiểu 5 năm giảng dạy, nghiên cứu tại cơ sở uy tín ở nước ngoài.

Họ phải có chuyên môn sâu, giàu kinh nghiệm và đang công tác tại các bộ phận nghiên cứu của viện, trường đại học hoặc doanh nghiệp uy tín ở nước ngoài, hoặc là tác giả công trình nghiên cứu khoa học và công nghệ xuất sắc, đã đạt giải thưởng quốc tế hoặc có ít nhất 10 bài báo quốc tế đăng trên các tạp chí danh tiếng.

Tiêu chí còn bao gồm việc là thành viên hội đồng khoa học của các tạp chí uy tín hoặc đã hướng dẫn thành công ít nhất 2 nghiên cứu sinh tiến sĩ. Các tiêu chí này cho thấy rõ mục tiêu của Chính phủ: chiêu mộ những "bộ óc" đã được tôi luyện và có kinh nghiệm làm việc trong môi trường học thuật, nghiên cứu và kinh doanh tiên tiến toàn cầu.

Ngay cả trong trường hợp ứng viên không đáp ứng đầy đủ, cơ quan tuyển chọn vẫn có quyền quyết định, nhưng phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về quyết định đó, đảm bảo tính linh hoạt nhưng vẫn giữ được sự nghiêm túc.

Chế độ đãi ngộ “kim cương”, phá vỡ giới hạn hành chính

Điểm đột phá lớn nhất của Nghị định 249 nằm ở việc thiết lập một chế độ đãi ngộ vượt trội, mang tính cạnh tranh cao so với thị trường lao động toàn cầu.

Về lương, chuyên gia được hưởng chế độ tiền lương thỏa thuận trong hợp đồng lao động, đảm bảo tương xứng với nhiệm vụ và phù hợp với mặt bằng tiền lương trên thị trường lao động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ. Cơ chế này loại bỏ sự ràng buộc của thang bảng lương hành chính, cho phép trả lương theo năng lực và giá trị đóng góp thực tế của chuyên gia.

Ngoài ra, còn có những hỗ trợ tài chính thiết thực như chuyên gia nhận được hỗ trợ ban đầu bằng 1 tháng lương ghi trong hợp đồng để ổn định chỗ ở, di chuyển và mua sắm thiết yếu. Cơ quan đề cử sẽ được thưởng thêm 1 tháng lương cho chuyên gia sau 12 tháng làm việc nếu chuyên gia đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, tạo động lực kép cho cả người quản lý và chuyên gia.

Phúc lợi được thiết kế để tạo điều kiện sinh hoạt và nghỉ ngơi tốt nhất: hỗ trợ tiền thuê nhà, phương tiện đi lại hoặc cung cấp căn hộ tiêu chuẩn và phương tiện đi lại trong suốt thời gian làm việc. Chuyên gia cũng được cung cấp gói chăm sóc sức khỏe tự nguyện theo năm.

Hằng năm, chuyên gia được hưởng 7 ngày nghỉ dưỡng trong nước và được hỗ trợ kinh phí tối đa 1 tháng lương cho bản thân và gia đình. Ngoài ra, chuyên gia còn được chi trả kinh phí đi nghiên cứu, trao đổi khoa học ở nước ngoài khi được cử đi theo yêu cầu nhiệm vụ.

Sự thấu đáo và nhân văn của Nghị định thể hiện rõ nhất ở việc mở rộng ưu đãi sang thành viên gia đình (vợ/chồng, con dưới 18 tuổi). Chính phủ nhận thức rằng, thu hút nhân tài là thu hút cả một hệ sinh thái gia đình. Khi gia đình an tâm, chuyên gia mới có thể tập trung toàn bộ tâm sức vào nghiên cứu và đổi mới.

Các chính sách ưu đãi cho gia đình bao gồm: hỗ trợ tìm trường học và hỗ trợ học phí cho con dưới 18 tuổi trong các cơ sở giáo dục và đào tạo công lập. Vợ hoặc chồng chuyên gia được hỗ trợ giới thiệu, tạo điều kiện tiếp cận cơ hội việc làm phù hợp theo quy định của pháp luật.

Gia đình được cung cấp gói chăm sóc sức khỏe tự nguyện, và chuyên gia cùng các thành viên gia đình được cấp thị thực nhiều lần, thẻ tạm trú tương ứng với thời gian làm việc của chuyên gia.

Những chính sách này không chỉ là ưu đãi mà còn là sự đảm bảo về một cuộc sống chất lượng cao tại Việt Nam, giảm thiểu rào cản tâm lý và sinh hoạt khi các chuyên gia nước ngoài hoặc kiều bào quyết định hồi hương hoặc chuyển đến làm việc.

Nghị định 249/2025/NĐ-CP là một bước tiến vượt bậc, đánh dấu cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc thúc đẩy khoa học, công nghệ và CĐS. Bằng việc đưa ra một cơ chế ưu đãi tài chính linh hoạt, phúc lợi toàn diện và sự đảm bảo cho gia đình, Chính phủ đã mở rộng cánh cửa, mời gọi những bộ óc kiệt xuất nhất trở thành động lực chính để Việt Nam thực hiện khát vọng phát triển nhanh và bền vững, dựa trên sức mạnh của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.