Dấu ấn quản lý thị trường trong phát triển thương mại điện tử

Phát triển bền vững thị trường thương mại điện tử

Thương mại điện tử (TMĐT) đã vượt ra khỏi vai trò là một kênh phụ trợ để trở thành dòng chảy chủ đạo, kiến tạo nên diện mạo mới cho thị trường bán lẻ Việt Nam. Sức sống của nền kinh tế số được minh chứng qua những con số biết nói là quy mô thị trường TMĐT năm 2024 đã vượt mốc 25 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng hơn 20%, chiếm xấp xỉ 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng cả nước.

Đà tăng trưởng này tiếp tục bùng nổ trong 9 tháng năm 2025, khi doanh thu trên các sàn lớn đạt 305,9 nghìn tỷ đồng, tăng trưởng hơn 34% so với cùng kỳ, dự báo cả năm sẽ chạm ngưỡng 39 tỷ USD. Những thống kê khô khan này thực chất là tín hiệu của một cuộc cách mạng sâu sắc trong thói quen tiêu dùng và cơ cấu kinh tế.

Sự bùng nổ của TMĐT đã tạo ra một lực đẩy chuyển dịch nhu cầu mạnh mẽ, buộc ngành bán lẻ truyền thống phải tái cấu trúc để tồn tại. Thực tế đìu hiu của hàng loạt cửa hàng trên các tuyến phố lớn ở Hà Nội và TP.HCM với hơn 5.500 cơ sở kinh doanh phải ngưng hoạt động trong nửa đầu năm 2025 cho thấy TMĐT không chỉ cạnh tranh mà còn đang áp đảo.

Chi phí cố định tăng cao trong khi tốc độ tăng trưởng của bán lẻ truyền thống (7-8%) không thể theo kịp TMĐT (20-25%), đã thúc đẩy sự ra đời của mô hình kinh doanh đa kênh (omnichannel). Các thương hiệu lớn chuyển hướng, giữ lại các showroom trải nghiệm và tập trung tối ưu hóa bán hàng trực tuyến, giúp tiết kiệm chi phí vận hành từ 30-40%.

Sự chuyển dịch này càng được Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) thúc đẩy thông qua những hoạt động sáng tạo, xóa bỏ rào cản tâm lý về mặt hàng khó chuyển đổi số. Đơn cử là lĩnh vực nông sản, bnếu trước đây nông sản được coi là khó bán online, thì nay, nhờ sự kết nối của Cục, sự kiện như Tuần lễ Nông sản Việt 2025 đã chứng kiến những thành công phi thường.

Việc đấu giá thành công con cá tầm nặng 50kg với giá 102 triệu đồng qua livestream, hay gần 6 tấn gạo ST25 được bán hết chỉ trong 2 giờ, đã chứng minh sức mạnh của chuyển đổi số. Như chia sẻ của Cục trưởng Trần Hữu Linh, phiên livestream là cách làm mới, phù hợp với xu hướng thương mại số, trực tiếp kết nối người nông dân với người tiêu dùng, thúc đẩy tiêu thụ nội địa, giảm thiểu chi phí logistics và lan tỏa giá trị hàng hóa Việt.

Vai trò của Cục không chỉ dừng lại ở việc thúc đẩy tăng trưởng doanh số, mà còn là người tiên phong trong việc định hình lại không gian thương mại, biến những cơ hội số thành lợi ích kinh tế thực sự và bền vững cho toàn xã hội.

Hướng tới môi trường thương mại điện tử bền vững

Việt Nam hiện đang giữ vị trí thứ ba Đông Nam Á về quy mô TMĐT, chỉ sau Indonesia và Thái Lan, với hơn 60 triệu người tham gia mua sắm trực tuyến. Tuy nhiên, tăng trưởng quá nóng luôn đi kèm với những rủi ro cần được kiểm soát. Vấn nạn hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng trên các sàn TMĐT đã trở thành điểm nóng, làm xói mòn niềm tin của người tiêu dùng và gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, Lực lượng Quản lý thị trường đã phát hiện hơn 161 vụ vi phạm, xử phạt gần 3 tỷ đồng, cho thấy tính chất phức tạp của các hoạt động kinh doanh lừa đảo, đặc biệt là thông qua hình thức livestream bán hàng.

Trong bối cảnh đó, vai trò của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, cùng với lực lượng quản lý thị trường đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ nền tảng niềm tin số. Sự quyết liệt trong đấu tranh chống gian lận thương mại trên không gian mạng được thể hiện qua các vụ việc điển hình như việc xử phạt một cửa hàng thời trang giả mạo nhãn hiệu tại Hải Phòng hay phát hiện kho hàng gần 30 nghìn vòng bi giả mạo nhãn hiệu SKF tại Hà Nội. Những hành động này không chỉ là xử lý vi phạm mà còn là lời khẳng định về cam kết xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch và an toàn.

Để thương mại điện tử phát triển lâu dài và bền vững, việc bảo vệ người tiêu dùng phải là nền tảng. Sự ra đời của Luật Thương mại điện tử 2025, dự kiến có hiệu lực vào năm 2026, được kỳ vọng sẽ tạo ra một bức tường lửa chống gian lận. Luật mở rộng phạm vi quản lý tới các nền tảng mạng xã hội và livestream, đồng thời yêu cầu định danh người bán qua VNeID và tài khoản thanh toán chính chủ. Đặc biệt, nó đặt trách nhiệm rõ ràng lên các sàn TMĐT trong việc kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, hóa đơn chứng từ và yêu cầu gỡ bỏ gian hàng vi phạm trong vòng 24 giờ.

Theo nhận định của các chuyên gia, để khắc phục triệt để bất cập, Cục và các cơ quan liên quan cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đầu tư cơ sở vật chất và con người để nâng cao năng lực đấu tranh phòng chống hàng giả trên không gian mạng.

Đồng thời, cần tăng cường quản lý toàn diện giao dịch giữa người mua và người bán, giám sát chặt chẽ hàng hóa lưu thông trên môi trường mạng. Việc rà soát và bổ sung trách nhiệm của các chủ mạng xã hội, sàn giao dịch TMĐT trong các văn bản pháp luật như Luật Giao dịch điện tử và Luật Bảo vệ người tiêu dùng là điều hết sức cần thiết.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đang đóng vai trò kiến tạo và điều tiết kép. Một mặt, Cục là chất xúc tác mạnh mẽ cho sự chuyển đổi số, giúp thị trường nội địa vươn tới những đỉnh cao mới về doanh số và hiệu quả kinh doanh.

Mặt khác, Cục là người bảo vệ thầm lặng, xây dựng niềm tin, dùng kỷ cương pháp luật để đảm bảo rằng sự phát triển của TMĐT là minh bạch, an toàn và thực sự bền vững, từ đó giúp Việt Nam khẳng định vị thế dẫn đầu trong khu vực kinh tế số Đông Nam Á.