Đẩy lùi hàng giả, hàng nhái trên môi trường chợ ảo

Bóng tối sau ánh đèn kinh doanh

Thương mại điện tử đang trên đà chinh phục những đỉnh cao mới với dự báo năm 2025, thị trường thương mại điện tử (TMĐT) sẽ cán mốc 39 tỷ USD, một con số phản ánh sự chuyển dịch nhu cầu mạnh mẽ từ cửa hàng truyền thống sang không gian số. Đây là tín hiệu đáng mừng của một nền kinh tế năng động và thích ứng. Tuy nhiên, đằng sau ánh đèn flash của những phiên livestream và các cú click chuột mua sắm là bóng tối của một vấn nạn dai dẳng là hàng giả và vi phạm sở hữu trí tuệ.

Thời điểm cuối năm, khi sức mua tăng cao, vấn nạn này càng có dấu hiệu bùng phát. Các đối tượng lợi dụng sự linh hoạt và tính ẩn danh tương đối của nền tảng số để thực hiện những thủ đoạn ngày càng tinh vi.

Điển hình là vụ việc gần đây tại Hà Nội, khi lực lượng chức năng kiểm tra đột xuất một cơ sở kinh doanh quần áo thể thao. Dưới vỏ bọc hộ kinh doanh nhỏ lẻ, cơ sở này đã bị phát hiện bày bán và phân phối qua TMĐT tới 6.414 bộ quần áo có dấu hiệu giả mạo các nhãn hiệu quốc tế như Nike, Adidas, Puma. Vụ việc không chỉ dừng lại ở hành vi buôn bán hàng giả, mà còn phơi bày sự thiếu tuân thủ pháp luật về đăng ký kinh doanh.

Theo ông Trần Việt Hùng, Trưởng phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, vụ việc này là một mảnh ghép điển hình, cho thấy các đối tượng đang lợi dụng mô hình hộ kinh doanh và kênh TMĐT để ẩn mình ngoài tầm kiểm soát. Khoảng trống quản lý khiến một lượng lớn hàng hóa vi phạm vẫn có thể dễ dàng len lỏi lên sàn, tiếp cận người tiêu dùng trên phạm vi cả nước.

Tình trạng này không chỉ gói gọn trong mặt hàng thời trang, bởi lẽ hàng giả trên TMĐT đã mở rộng sang nhiều nhóm sản phẩm giá trị cao khác như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thậm chí là sữa và sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Các đối tượng thường sử dụng chiến thuật đa kênh dùng cùng lúc sàn TMĐT, website riêng và mạng xã hội để quảng bá, bán hàng, đồng thời, phân tán kho chứa để tránh bị truy xuất.

Nâng cao hàng rào pháp lý và thiết chế niềm tin

Trước diễn biến phức tạp của thị trường ảo, sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng là không thể phủ nhận. Trong 9 tháng năm 2025, lực lượng Quản lý thị trường và các đơn vị chức năng đã xử lý 4.052 vụ vi phạm trên môi trường TMĐT, xử phạt gần 63 tỷ đồng, gỡ bỏ hàng chục nghìn sản phẩm và chặn hàng nghìn gian hàng có dấu hiệu vi phạm. Những con số này cho thấy quyết tâm lập lại kỷ cương trên thị trường trực tuyến, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng và doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Tuy nhiên, việc kiểm tra, xử lý chỉ là phần ngọn của vấn đề và để giải quyết triệt để vấn nạn hàng giả trên không gian số, cần có một chiến lược đồng bộ, tập trung vào việc nâng cao hàng rào pháp lý và thiết chế niềm tin.

Việc phê duyệt Định hướng chương trình kiểm tra năm 2026 của lực lượng quản lý thị trường cho thấy sự chủ động trong việc xây dựng kế hoạch dài hạn. Đặc biệt, việc tăng cường hợp tác quốc tế, như thỏa thuận giữa Việt Nam và Nhật Bản về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, là bước đi quan trọng nhằm chống lại các đường dây sản xuất, kinh doanh xuyên biên giới.

Về mặt kỹ thuật, các sàn TMĐT cần phải nâng cao trách nhiệm của mình. Họ không chỉ là nền tảng trung gian mà còn là người gác cổng. Việc ứng dụng công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động nhận diện và gỡ bỏ sản phẩm vi phạm, đồng thời minh bạch hóa quy trình xác thực nguồn gốc hàng hóa, là yêu cầu cấp thiết.

Quan trọng hơn, người tiêu dùng cũng phải là một mắt xích chủ động trong cuộc chiến này. Sự cảnh giác, tinh thần tẩy chay hàng giả và tích cực báo cáo vi phạm sẽ tạo thành một áp lực thị trường đáng kể, khiến việc kinh doanh hàng giả trở nên rủi ro hơn.

Cuối cùng, cuộc chiến chống hàng giả trên TMĐT là một cuộc đua dài hơi, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa ba bên là quản lý Nhà nước với hành lang pháp lý vững chắc, nền tảng kinh doanh với công nghệ kiểm soát hiện đại và người tiêu dùng với ý thức mua sắm thông minh. Chỉ khi đó, TMĐT mới có thể phát huy trọn vẹn vai trò động lực tăng trưởng, không còn là "chợ ảo" đầy rủi ro mà thực sự là một thị trường tin cậy trong kỷ nguyên số.