Khơi thông nguồn lực đất đai cho doanh nghiệp

Bất cập về thủ tục hoàn tiền thuê đất

Theo khảo sát từ Ngân hàng Thế giới (World Bank), Việt Nam hiện đứng ở vị trí 118 trên 190 quốc gia về chỉ số tiếp cận đất đai và giấy phép xây dựng. Tình trạng này đã và đang kìm hãm dòng vốn đầu tư, khiến nhiều dự án bị đình trệ, làm lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Do đó, việc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đưa ra các kiến nghị cụ thể nhằm làm rõ quy định hỗ trợ tiếp cận đất đai, nhà xưởng trong Dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Nghị quyết 198 là một động thái kịp thời và có ý nghĩa chiến lược.

Dự thảo quy định chủ đầu tư dự án kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp được hoàn trả tiền thuê đất từ nguồn ngân sách trung ương và địa phương. Tuy nhiên, quy định này chưa làm rõ trình tự, thủ tục hoàn tiền.

Đơn cử, một dự án khu công nghiệp có tổng tiền thuê đất là 1.000 tỷ đồng, quy định không rõ liệu chủ đầu tư phải nộp hồ sơ xin hoàn tiền hai lần (cho cả ngân sách trung ương và địa phương) hay chỉ một lần. Sự thiếu hụt này không chỉ gây lãng phí thời gian, mà còn có thể tạo ra kẽ hở cho cơ chế "xin - cho", làm giảm tính minh bạch của chính sách.

VCCI đã kiến nghị sửa đổi theo hướng “hoàn trả tiền thuê đất… từ nguồn ngân sách nhà nước” thay vì phân chia rõ ràng, đồng thời yêu cầu bổ sung quy định chi tiết về thủ tục. Kiến nghị này không chỉ giúp đơn giản hóa quy trình mà còn tạo sự thống nhất, giảm thiểu gánh nặng hành chính và đảm bảo tính khả thi khi áp dụng trong thực tế.

Thiếu minh bạch trong quy định giảm tiền thuê nhà

Tại Điều 5, Dự thảo quy định các doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo được giảm tiền thuê nhà. Tuy nhiên, tương tự như vấn đề trên, quy định này chưa nêu cụ thể trình tự, thủ tục để doanh nghiệp thực hiện.

Theo số liệu từ Cục Phát triển Doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), có đến 97% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhóm doanh nghiệp này thường có nguồn lực hạn chế, và việc phải đối mặt với các thủ tục hành chính không rõ ràng sẽ làm tăng chi phí tuân thủ, gây nản lòng và giảm động lực tiếp cận các chính sách hỗ trợ.

Để giải quyết, VCCI đề xuất bổ sung các quy định chi tiết nhằm đảm bảo sự thuận tiện và minh bạch cho doanh nghiệp. Điều này là cần thiết để chính sách không chỉ tồn tại trên văn bản mà còn đi vào cuộc sống, thực sự hỗ trợ các đối tượng thụ hưởng.

VCCI cũng chỉ ra một bất cập quan trọng sự chồng chéo giữa Dự thảo Nghị định và Nghị định 108/2024/NĐ-CP về trình tự, thủ tục cho thuê tài sản công.

Dự thảo giao UBND cấp tỉnh ban hành trình tự, thủ tục cho thuê tài sản công, trong khi Nghị định 108 đã quy định rõ ràng về trình tự, thủ tục này. Nếu mỗi tỉnh, thành phố ban hành một quy định riêng, điều này có thể dẫn đến 63 bộ thủ tục khác nhau trên cả nước. Sự thiếu đồng bộ này không chỉ gây rối cho doanh nghiệp mà còn tạo ra sự không công bằng giữa các địa phương.

VCCI đề nghị chỉnh sửa để đảm bảo sự thống nhất, áp dụng trực tiếp trình tự, thủ tục cho thuê nhà theo phương thức niêm yết giá đã được quy định chi tiết tại Điều 14 của Nghị định 108/2024/NĐ-CP. Việc này sẽ giúp loại bỏ sự chồng chéo, tạo ra một hành lang pháp lý duy nhất, rõ ràng và dễ áp dụng trên phạm vi toàn quốc.

Những góp ý của VCCI không chỉ đơn thuần là việc rà soát câu chữ mà còn phản ánh tiếng nói từ thực tiễn sản xuất kinh doanh, giúp chính sách đi vào thực tế một cách hiệu quả. Việc làm rõ các quy định, đơn giản hóa thủ tục và đảm bảo sự thống nhất trong hệ thống pháp luật là điều kiện tiên quyết để chính sách hỗ trợ tiếp cận đất đai phát huy hiệu quả.

Khi chính sách trở nên minh bạch và dễ áp dụng, doanh nghiệp sẽ tiết kiệm được thời gian và chi phí, từ đó có thể tập trung nguồn lực vào hoạt động cốt lõi là sản xuất, kinh doanh, đổi mới sáng tạo.

 Điều này không chỉ giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo có thể "vững chân" trên thị trường mà còn tạo ra động lực thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế tư nhân - một động lực tăng trưởng quan trọng của đất nước.