hoặc
Vui lòng nhập thông tin cá nhân
hoặc
Vui lòng nhập thông tin cá nhân
Nhập email của bạn để lấy lại mật khẩu
Sau gần 20 năm kể từ khi Luật Thương mại 2005 có hiệu lực, hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở Giao dịch hàng hóa tại Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, thực tiễn vận hành, đặc biệt qua các hoạt động của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), đã bộc lộ những bất cập trong các văn bản pháp lý hiện hành.
Thị trường giao dịch hàng hóa tại Việt Nam đang ngày càng phát triển, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng chiến lược như gạo, hồ tiêu, sắt, thép, xăng dầu, và gần đây là mặt hàng vàng.
Trước nhu cầu này, Bộ Công Thương đang khẩn trương xây dựng Dự thảo Nghị định Quy định chi tiết Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa (thay thế Nghị định 158/2006/NĐ-CP và Nghị định 51/2018/NĐ-CP).
Mặc dù các nghị định trước đó đã có những đóng góp nhất định, nhưng thực tế cho thấy, chúng vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển và sự phức tạp của thị trường. Cụ thể, trong bối cảnh các giao dịch hàng hóa ngày càng mang tính chất tài chính và phái sinh, đòi hỏi năng lực giám sát chuyên sâu, khung pháp lý hiện hành đã bộc lộ nhiều hạn chế.
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất tại Dự thảo lần 1 về Nghị định sửa đổi của Bộ Công Thương là việc phân tách quyền quản lý nhà nước. Theo đó, Bộ Công Thương sẽ quản lý các giao dịch hàng hóa vật chất, trong khi Bộ Tài chính sẽ quản lý các giao dịch phái sinh hàng hóa. Điều này đồng nghĩa với việc Sở Giao dịch Hàng hóa sẽ chịu sự quản lý của hai cơ quan độc lập.
Tuy nhiên, đề xuất này đã vấp phải nhiều ý kiến trái chiều từ các chuyên gia và các bên liên quan. PGS. TS Đinh Dũng Sỹ, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), cho rằng việc phân tách quản lý là không nên. Thay vào đó, cần tập trung quyền quản lý và giám sát thống nhất tại Bộ Công Thương, theo đúng quy định pháp luật hiện hành. Điều này sẽ đảm bảo sự liền mạch, thống nhất trong quản lý giữa hai bộ ngành.
Đồng quan điểm, bà Vũ Thu Thủy, Phó Tổng Giám đốc MXV, cũng đề nghị giữ nguyên cơ chế Bộ Công Thương là cơ quan đầu mối quản lý nhà nước. Bộ Công Thương đã được Luật Thương mại 2005 trao thẩm quyền chủ trì quản lý hàng hóa và đang thực hiện hiệu quả việc cấp phép, giám sát toàn diện mọi hoạt động của Sở. Trong khi đó, Bộ Tài chính vẫn có thể giữ vai trò phối hợp về chuyên môn tài chính mà không nhất thiết phải trở thành cơ quan quản lý độc lập.
TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, cũng bổ sung thêm luận điểm mang tính thực tiễn. Theo ông, trên thế giới, chỉ khoảng 5% giao dịch qua Sở giao dịch là có giao hàng vật chất. Phần lớn các giao dịch còn lại là phái sinh tài chính.
Do đó, việc tách bạch quản lý giữa hàng hóa vật chất và phái sinh là không hợp lý. TS. Cấn Văn Lực đề xuất một giải pháp đột phá hơn: thành lập một Ủy ban hỗn hợp gồm đại diện của Bộ Công Thương, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và các bộ ngành liên quan, nhằm quản lý thống nhất và hiệu quả hoạt động của thị trường này.
Bên cạnh vấn đề phân định quản lý, các chuyên gia còn đề cập đến nhiều nội dung quan trọng khác nhằm hoàn thiện khung pháp lý.
Thứ nhất, về năng lực quản lý nhà nước, PGS. TS Đinh Dũng Sỹ cho rằng cần thiết phải tăng quyền hạn cho Sở giao dịch hàng hóa. Điều này sẽ giúp Sở chủ động hơn trong việc điều hành, giám sát thị trường và giải quyết các vấn đề phát sinh một cách nhanh chóng. Đồng thời, cần nâng cao năng lực của chính các cơ quan quản lý nhà nước, đảm bảo đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn phù hợp để theo kịp sự phát triển của thị trường tài chính phái sinh.
Thứ hai, về điều kiện thành lập Sở giao dịch, Dự thảo đề xuất nâng vốn điều lệ từ 150 tỷ lên 1.000 tỷ đồng. Đây là một bước đi cần thiết để tăng cường tiềm lực tài chính và uy tín của các Sở, nhưng PGS. TS Đinh Dũng Sỹ cũng lưu ý rằng cần có lộ trình hợp lý để doanh nghiệp kịp thích ứng. Việc nâng vốn điều lệ đột ngột có thể gây khó khăn cho các cổ đông và thành viên góp vốn, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế vẫn còn nhiều thách thức.
Một trong những mục tiêu quan trọng của việc hoàn thiện pháp lý là đặt mục tiêu niêm yết hàng Việt Nam trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, TS. Cấn Văn Lực nhấn mạnh rằng việc giao dịch liên thông với các Sở giao dịch nước ngoài không nên bị đặt nặng. Điều quan trọng hơn là hàng hóa khi giao dịch phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế. Việc này sẽ giúp nâng cao uy tín và khả năng hội nhập của hàng hóa Việt Nam trên thị trường toàn cầu.