Cải cách mạnh mẽ quy trình, đặc biệt là loại bỏ các quy định bất hợp lý về trách nhiệm người bán và khống chế mức hoàn thuế, cùng với việc đẩy mạnh số hóa là giải pháp then chốt để giải cứu nông sản, củng cố niềm tin vào nỗ lực cải cách của Chính phủ.
Rào cản từ quy định kỹ thuật và pháp lý
Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 có hiệu lực từ 1/7/2025, được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ, hỗ trợ doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, đặc biệt là với sản phẩm nông, lâm, thủy sản chưa qua chế biến, chính sách thuế GTGT đang trở thành rào cản lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của ngành. Tình trạng chậm hoàn thuế GTGT theo Luật mới đang gây ra một “điểm nghẽn” dòng vốn nghiêm trọng.
Ảnh minh họa
Ông Đỗ Hà Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa) cảnh báo đến thời điểm hiện tại, chưa có doanh nghiệp nào được hoàn thuế GTGT kể từ ngày 1/7. Thậm chí, nhiều hồ sơ tháng 8 còn bị tạm ngừng tiếp nhận do cơ quan thuế chưa xử lý được hồ sơ cũ. Nhiều doanh nghiệp hiện đang bị “kẹt” vốn lên tới hàng trăm tỷ đồng, nếu kéo dài, họ sẽ không còn khả năng xoay vòng vốn để duy trì thu mua và xuất khẩu.
Theo Vicofa và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), vấn đề chủ yếu xuất phát từ những vướng mắc kỹ thuật và pháp lý. Về kỹ thuật phần mềm, khó khăn nằm ở khâu xác minh người bán đầu tiên trong chuỗi cung ứng đã thực hiện nghĩa vụ thuế hay chưa.
Điểm nghẽn ở khâu này khiến toàn bộ quy trình hoàn thuế bị đình trệ, dù hồ sơ của doanh nghiệp xuất khẩu đã đầy đủ và hợp lệ. Về pháp lý, quy định mới tại Luật Thuế GTGT 2024 yêu cầu bên bán phải kê khai và nộp thuế thì doanh nghiệp mua mới được hoàn thuế.
VCCI nhận định đây là quy định bất hợp lý, vì đã chuyển giao trách nhiệm xác minh nghĩa vụ thuế của bên bán sang bên mua doanh nghiệp đã hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ thuế. Doanh nghiệp xuất khẩu ngay tình không thể gánh rủi ro về việc vi phạm thuế của nhà cung cấp.
Ngoài ra, quy định khống chế mức hoàn thuế không vượt quá 10% doanh thu xuất khẩu trong kỳ cũng không phù hợp với đặc thù mùa vụ của ngành nông nghiệp, nơi doanh nghiệp thường thu mua nguyên liệu tập trung đầu vụ (phát sinh thuế đầu vào lớn) nhưng xuất khẩu dàn trải.
Điều này khiến phần lớn thuế đầu vào không được hoàn đủ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính thanh khoản và khả năng thu mua nguyên liệu từ nông dân.
Đơn giản hóa, số hóa để khơi thông dòng vốn
Để giải quyết tình trạng đọng vốn và củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp, Vicofa và VCCI đồng thuận rằng cần có giải pháp đồng bộ và cải cách mạnh mẽ thủ tục hoàn thuế GTGT, hướng tới đơn giản hóa quy trình, tăng cường tính minh bạch và giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp.
Tháo gỡ nút thắt hoàn thuế là yêu cầu cấp thiết để doanh nghiệp duy trì dòng vốn, ổn định sản xuất - xuất khẩu
Các kiến nghị trọng tâm bao gồm việc điều chỉnh điều kiện hoàn thuế, cụ thể là loại bỏ yêu cầu doanh nghiệp chỉ được hoàn thuế khi nhà cung cấp đã kê khai, nộp thuế. Trách nhiệm xác minh, kiểm tra thuộc về cơ quan thuế, không thể bắt doanh nghiệp xuất khẩu gánh rủi ro này.
Đồng thời, cần hủy bỏ quy định khống chế mức hoàn thuế không vượt quá 10% doanh thu xuất khẩu trong kỳ, nhằm khôi phục tính thanh khoản và phù hợp với chu kỳ sản xuất, thu mua đặc thù của ngành nông sản.
VCCI đặc biệt kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính xây dựng các giải pháp mang tính đột phá và dài hạn. Đầu tiên là xây dựng cơ chế hoàn thuế tự động đối với các hồ sơ hợp lệ, không có dấu hiệu gian lận, tương tự như mô hình đã được triển khai hiệu quả tại một số quốc gia như Ấn Độ.
Thứ hai là phát triển hệ thống dữ liệu điện tử liên thông giữa cơ quan thuế, hải quan và doanh nghiệp. Điều này sẽ hỗ trợ quá trình xác thực, đối chiếu hồ sơ nhanh chóng, chính xác, không phụ thuộc vào việc xác minh thủ công người bán đầu tiên.
VCCI khẳng định việc số hóa quy trình hoàn thuế không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý tăng hiệu quả giám sát, giảm áp lực nhân lực và phòng chống gian lận thuế hiệu quả hơn.
Tháo gỡ nút thắt hoàn thuế là yêu cầu cấp thiết để doanh nghiệp duy trì dòng vốn, ổn định sản xuất - xuất khẩu. Việc thực thi chính sách một cách thông suốt, minh bạch không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí vốn, duy trì năng lực cạnh tranh mà còn góp phần củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào nỗ lực cải cách của Chính phủ, hướng tới một môi trường kinh doanh thực sự thông thoáng, công bằng và bền vững cho nông sản.
Trong những năm gần đây, xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Liên minh châu Âu (EU) và Vương quốc Anh đã cho thấy một bước tiến vững chắc, không chỉ ở giá trị kim ngạch mà còn ở chất lượng sản phẩm và mức độ tuân thủ quy định quốc tế.
Nền kinh tế thế giới đang bước vào quý cuối năm 2025 với nhiều biến động và ngành xuất khẩu tôm của Việt Nam, dù vừa trải qua 9 tháng tăng trưởng kỷ lục, cũng không nằm ngoài quy luật điều chỉnh.
Chỉ sau hai giờ phát sóng, hơn 6 tấn gạo được “chốt đơn”, khẳng định sức hấp dẫn của phương thức bán hàng trực tuyến khi kết hợp đúng sản phẩm, đúng thông điệp và đúng cảm xúc người tiêu dùng.
Hiện nay, nông sản Việt Nam đã hiện diện tại 185 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm cả những thị trường yêu cầu cao về chất lượng như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy thoái tài nguyên và yêu cầu hội nhập ngày càng cao, phát triển nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn và bền vững không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là bước đi chiến lược của Việt Nam.
Trong tiến trình tái cơ cấu nông nghiệp gắn với hội nhập kinh tế quốc tế, việc phát triển thị trường xuất khẩu không chỉ là hướng đi tất yếu để gia tăng giá trị cho sản phẩm nông sản Hưng Yên, mà còn là phép thử năng lực chuyển đổi của doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân trước các chuẩn mực ngày càng khắt khe của thươn
Đây cũng là nội dung chính vừa được đưa ra bàn thảo sâu, kỹ tại Hội nghị “Phổ biến các quy định và cam kết về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) trong Hiệp định VIFTA, CEPA (Isarel và các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất)”.
.jpg)
.jpg)
