Đòn bẩy cho thương mại điện tử xuyên biên giới

Tiềm năng bứt phá

Đây là nhận định của PGS. TS Trần Ngọc Mai, Trưởng khoa Kinh doanh Quốc tế, Học viện Ngân hàng khi nói về tiềm năng và giải pháp để TMĐT xuyên biên giới trở thành động lực chính cho xuất khẩu hàng Việt.

Theo PGS. TS Trần Ngọc Mai, TMĐT xuyên biên giới đang mở ra một cuộc cách mạng trong cách hàng Việt tiếp cận thị trường quốc tế. Báo cáo từ Cognitive Market Research cho thấy thị trường này đã đạt quy mô 791,5 tỷ USD vào năm 2024 và dự kiến sẽ tăng trưởng ấn tượng với tốc độ kép hàng năm (CAGR) 30,5% đến năm 2031. Với nền kinh tế hội nhập sâu rộng cùng thế mạnh về dệt may, da giày, nông sản, Việt Nam đang sở hữu một dư địa tăng trưởng khổng lồ.

Điều đáng chú ý, TMĐT xuyên biên giới đã "dân chủ hóa" thương mại quốc tế, xóa bỏ khoảng cách địa lý và rào cản về quy mô. Không chỉ dành cho các tập đoàn lớn, sân chơi này còn mở ra cơ hội vàng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), các làng nghề truyền thống và thậm chí là các cá nhân. Chỉ cần có sản phẩm chất lượng và một chiến lược số đúng đắn, bất kỳ ai cũng có thể xây dựng thương hiệu và bán hàng trực tiếp đến người tiêu dùng toàn cầu.

Khác với mô hình xuất khẩu truyền thống phụ thuộc vào các nhà nhập khẩu và kênh phân phối trung gian, TMĐT xuyên biên giới cho phép doanh nghiệp Việt Nam áp dụng mô hình Bán hàng trực tiếp đến người tiêu dùng (D2C - Direct-to-Consumer).

PGS. TS Trần Ngọc Mai nhấn mạnh, đây là một sự dịch chuyển quyền lực trong chuỗi giá trị toàn cầu. Doanh nghiệp có thể chủ động kiểm soát kênh phân phối, tương tác trực tiếp với khách hàng, từ đó nâng cao biên lợi nhuận, linh hoạt điều chỉnh sản phẩm và quan trọng nhất là xây dựng được mối quan hệ bền chặt với người tiêu dùng quốc tế.

Ngoài ra, TMĐT còn trở thành động lực mạnh mẽ để doanh nghiệp Việt thực hiện chuyển đổi số toàn diện. Để xuất khẩu số thành công, doanh nghiệp phải chuẩn hóa từ khâu số hóa sản phẩm (mã QR, truy xuất nguồn gốc), đến vận hành (CRM, logistics API) và tiếp thị số đa ngôn ngữ. Điều này không chỉ giúp họ học cách bán hàng mà còn nâng cấp hệ thống quản trị, ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Đặc biệt, TMĐT xuyên biên giới còn là con đường để các sản phẩm mang đậm bản sắc Việt như trà, sản phẩm thủ công, nến thơm hay khăn lụa vươn ra các thị trường ngách giàu tiềm năng như Bắc Âu, Nhật Bản hay Úc. TMĐT giúp các sản phẩm này tiếp cận trực tiếp khách hàng cuối với chi phí thấp hơn nhiều so với việc xây dựng hệ thống phân phối vật lý.

Ba trụ cột chiến lược để bứt phá

Mặc dù tiềm năng lớn, các doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản. Đó là hạn chế về năng lực vận hành, thiếu hiểu biết về thị trường, khó khăn trong logistics và thanh toán quốc tế. Để TMĐT xuyên biên giới không chỉ là cơ hội nhất thời mà trở thành chiến lược phát triển dài hạn, PGS. TS Trần Ngọc Mai đề xuất cần đồng thời cải thiện ở ba trụ cột cốt lõi.

Cụ thể là xây dựng chiến lược quốc gia đồng bộ với việc Chính phủ cần xây dựng chiến lược quốc gia về xuất khẩu số, với các chính sách đồng bộ về hải quan điện tử, bảo hộ thương hiệu số, chứng nhận trực tuyến. Các chương trình xúc tiến thương mại số, hỗ trợ doanh nghiệp lên sàn quốc tế, đào tạo theo thị trường đích và đặc biệt là xây dựng câu chuyện thương hiệu quốc gia cần được đầu tư dài hạn.

Đầu tư hạ tầng logistics và thanh toán, cần có sự chung tay của Nhà nước và khu vực tư nhân để đầu tư vào các trung tâm logistics TMĐT tại các cửa ngõ xuất khẩu lớn. Việc tích hợp công nghệ truy xuất nguồn gốc, xử lý đơn hàng nhanh gọn cùng với việc xây dựng hạ tầng thanh toán an toàn, minh bạch sẽ là chìa khóa để giảm chi phí và nâng cao hiệu quả.

Nâng cấp năng lực cốt lõi của doanh nghiệp với việc doanh nghiệp phải thay đổi tư duy từ đưa sản phẩm lên sàn sang xây dựng thương hiệu số toàn cầu. Điều này đòi hỏi đầu tư vào hình ảnh chuyên nghiệp, nội dung đa ngôn ngữ, và quan trọng nhất là chất lượng sản phẩm nhất quán. Doanh nghiệp cần chủ động thu thập và phân tích dữ liệu người tiêu dùng quốc tế để cá nhân hóa chiến dịch tiếp thị và đưa ra các quyết định kinh doanh hiệu quả.

Thương mại điện tử xuyên biên giới không phải là con đường dễ dàng, nhưng nó chính là tương lai của xuất khẩu Việt Nam. Bằng cách hành động quyết liệt trên cả ba mặt trận là chính sách vĩ mô, hạ tầng và năng lực doanh nghiệp, Việt Nam hoàn toàn có thể biến lợi thế tiềm năng thành sức mạnh cạnh tranh thực sự, đưa hàng Việt vươn tầm và khẳng định vị thế trên thị trường toàn cầu.