Tái cơ cấu nền kinh tế với dấu ấn tích cực từ ngân sách và đầu tư công

Những dấu ấn vững chắc của nền tảng vĩ mô

Báo cáo của Chính phủ, do Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc trình bày và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đã đồng loạt khẳng định sự thành công trong việc củng cố các trụ cột tài chính quốc gia. Thành công lớn nhất trong cơ cấu lại NSNN là việc bảo đảm cân đối NSNN và tăng cường tính an toàn của nền tài chính quốc gia trong bối cảnh thế giới nhiều biến động và chịu ảnh hưởng nặng nề của đại dịch.

Thành tựu định lượng nổi bật thể hiện rõ nhất ở quy mô và hiệu suất thu với tổng thu NSNN cả giai đoạn 2021 - 2025 dự kiến đạt khoảng 9,6 triệu tỷ đồng, con số này gấp 1,39 lần so với giai đoạn trước (2016 - 2020) cho thấy, năng lực huy động nguồn lực và hiệu quả quản lý thu đã được cải thiện đáng kể.

Việc cơ cấu lại chi NSNN theo hướng tăng tỷ trọng chi đầu tư phát triển và giảm tỷ trọng chi thường xuyên là một quyết sách then chốt. Sự chuyển dịch này không chỉ tạo dư địa cho các dự án hạ tầng chiến lược mà còn thể hiện quyết tâm thoát ly khỏi mô hình tăng trưởng dựa vào tiêu dùng và vận hành bộ máy.

Chính sách về nợ công đã được điều chỉnh linh hoạt, kịp thời và kiểm soát chặt chẽ, duy trì ở mức 35-36% GDP. Đây là thành quả quan trọng, khẳng định vị thế an toàn về tài chính vĩ mô của Việt Nam. Việc tăng cường kỷ luật tài chính, đảm bảo chi NSNN chặt chẽ, đúng chế độ cũng là yếu tố then chốt giúp nguồn lực nhà nước được sử dụng hiệu quả hơn, tránh lãng phí.

Đầu tư công - vai trò "vốn mồi" được tăng cường

Cơ cấu lại đầu tư công đã thực sự trở thành một đòn bẩy quan trọng, phát huy vai trò dẫn dắt của vốn nhà nước đối với các thành phần kinh tế khác. Tình trạng đầu tư phân tán, dàn trải, kéo dài đã từng bước được khắc phục. Số dự án vốn ngân sách trung ương đã giảm mạnh từ khoảng 11 nghìn xuống dưới 5 nghìn trong giai đoạn 2021-2025. Sự tập trung này giúp nguồn lực được dồn vào các công trình trọng điểm và có tính lan tỏa cao.

Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công đã cải thiện rõ rệt, bình quân đạt 94,3% kế hoạch với nhiều dự án tồn đọng được tháo gỡ. Kết quả này không chỉ thúc đẩy tăng trưởng ngắn hạn mà còn tăng cường năng lực hấp thụ vốn của nền kinh tế.

Cùng với đó, công tác cải cách, tháo gỡ nhiều vướng mắc pháp lý trong thể chế đầu tư công đã góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, qua đó thúc đẩy phục hồi và tăng trưởng.

Sự ổn định và an toàn của hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD) tiếp tục được giữ vững. Việc xử lý nợ xấu đạt nhiều kết quả tích cực, với tỷ lệ nợ xấu trong hệ thống được kiểm soát dưới 2%.

Các bước đi quyết liệt trong việc chuyển giao bắt buộc 4 ngân hàng yếu kém bị kiểm soát đặc biệt và tái cơ cấu SCB cho thấy quyết tâm làm sạch hệ thống, cải thiện năng lực tài chính, quản trị và chất lượng tín dụng của các TCTD.

Các đơn vị sự nghiệp công lập cũng được rà soát, sắp xếp, cơ cấu lại theo hướng tinh gọn tổ chức bộ máy bên trong, nâng cao năng lực hoạt động và hiệu quả quản lý nhà nước.

Định hướng chiến lược cho giai đoạn tiếp theo

Những kết quả tích cực từ NSNN và đầu tư công là tiền đề vững chắc, song những thách thức về chất lượng tăng trưởng đòi hỏi Việt Nam phải có những giải pháp mang tính chiến lược và đột phá cho giai đoạn 2026-2030.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đã đề nghị, thời gian tới cần ưu tiên củng cố ổn định kinh tế vĩ mô, trong đó, bảo đảm các cân đối lớn, duy trì dư địa chính sách để ứng phó với biến động toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, khó lường.

Đẩy mạnh cơ cấu lại gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng với việc chuyển dịch một cách triệt để theo hướng xanh, số và bền vững. Việc này không chỉ để hoàn thành các mục tiêu của giai đoạn 2021-2025 mà còn để định hình các động lực tăng trưởng mới cho giai đoạn 2026-2030.

Bên cạnh đó, cũng cần nhìn thẳng vào những chỉ tiêu khó đạt được để xác định các giải pháp mang tính chiến lược, bảo đảm kế thừa kết quả và khắc phục triệt để các tồn tại hiện nay.

Năm năm thực hiện Nghị quyết 31/2021/QH15 đã mang lại những thành quả vững chắc, củng cố đáng kể "sức khỏe" của nền kinh tế vĩ mô, thể hiện qua kỷ luật tài chính và hiệu quả đầu tư công. Tuy nhiên, chặng đường sắp tới cần phải được định hình bằng sự quyết liệt hơn nữa trong việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Nếu không, nguy cơ những thành tựu về ổn định tài chính sẽ bị lu mờ bởi sự đình trệ về năng suất và chất lượng, khiến Việt Nam mất đi cơ hội vàng để vượt qua ngưỡng thu nhập trung bình và đạt tới mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao.