Chiều 15/10/2025, tại Hà Nội, Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến với 30 điểm cầu các bộ, ngành, địa phương nhằm đánh giá tình hình giải ngân vốn đầu tư công nguồn vốn nước ngoài trong những tháng cuối năm và thảo luận các biện pháp tăng tốc cho giai đoạn còn lại của năm 2025.
Tăng tốc giải ngân là nhiệm vụ trọng tâm
Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh rằng việc hoàn thành kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 là một nhiệm vụ chính trị quan trọng, góp phần trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 8% mà Chính phủ đặt ra cho năm nay. Trong đó, vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài là những nguồn lực tài chính đặc biệt quan trọng, vừa mang ý nghĩa hỗ trợ phát triển, vừa thể hiện uy tín quốc tế của Việt Nam. Mặc dù nhiều văn bản pháp lý, nghị quyết và cơ chế điều hành đã được ban hành, nhưng kết quả giải ngân vẫn còn khiêm tốn, phản ánh những khó khăn mang tính hệ thống cần được tháo gỡ triệt để.
Theo báo cáo của Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại (Bộ Tài chính), tính đến ngày 14/10/2025, tỷ lệ giải ngân đầu tư công nguồn vốn nước ngoài mới đạt 18,68% kế hoạch được giao, với chỉ bốn đơn vị đạt mức trên 50% là Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, tỉnh Điện Biên và tỉnh Ninh Bình. Đáng chú ý, vẫn còn năm bộ, ngành và địa phương chưa thực hiện giải ngân nào, trong đó có Bộ Ngoại giao và các tỉnh Tây Ninh, Đồng Nai, Hưng Yên, Lai Châu.
Quang cảnh sự kiện Hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến ttình hình giải ngân vốn đầu tư công nguồn vốn nước ngoài. Ảnh: Cổng thông tin Bộ Tài chính
Trước thực tế này, Bộ Tài chính đã tích cực làm việc với các bộ, ngành, nhà tài trợ và ban quản lý dự án để tháo gỡ các điểm nghẽn trong thủ tục hành chính, quy trình rút vốn, giải phóng mặt bằng và công tác đấu thầu. Bộ cũng đã rút ngắn tối đa thời gian xử lý hồ sơ rút vốn xuống còn một ngày làm việc đối với hồ sơ thanh toán trực tiếp, đồng thời yêu cầu trả ngay các hồ sơ chưa hợp lệ để tránh tồn đọng. Đến nay, trong tổng số 557 hồ sơ tiếp nhận, đã có 549 bộ hồ sơ được xử lý.
Về định hướng ngắn hạn, Bộ Tài chính yêu cầu các cơ quan chủ quản dự án và chính quyền địa phương đẩy mạnh hoàn thiện thủ tục pháp lý, phối hợp chặt chẽ với nhà tài trợ trong giải quyết vướng mắc, ưu tiên giải ngân dứt điểm các dự án đủ điều kiện, bảo đảm đạt 100% kế hoạch vốn năm 2025. Trong khi đó, với kế hoạch năm 2026, việc lập kế hoạch vốn cần bám sát thực tiễn, tránh tình trạng “xin – giảm” giữa năm, đồng thời ưu tiên vốn cho các dự án có khả năng giải ngân nhanh, hiệu quả và sắp kết thúc hiệp định vay.
Nhận diện vướng mắc và kiến tạo giải pháp dài hạn
Tại hội nghị, các địa phương và bộ ngành đều trình bày cụ thể những khó khăn trong quá trình triển khai. Đại diện Thành phố Hà Nội cho biết, năm 2025, thành phố được giao hơn 2.489 tỷ đồng vốn ODA, nhưng tính đến cuối tháng 9 mới giải ngân được khoảng 33% kế hoạch. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ các dự án quy mô lớn như tuyến đường sắt đô thị Nhổn – ga Hà Nội, tuyến Nam Thăng Long – Trần Hưng Đạo hay dự án xử lý nước thải Yên Xá. Hà Nội kiến nghị Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ cho phép thành phố tạm ứng ngân sách địa phương để thanh toán các hạng mục đang chờ ký hiệp định vay, đồng thời đẩy nhanh quá trình đàm phán với các nhà tài trợ quốc tế để đảm bảo tiến độ.
Đối với Bộ Y tế, tỷ lệ giải ngân vốn ODA năm 2025 hiện chỉ đạt 1,5%, chủ yếu do năng lực quản lý của chủ đầu tư còn hạn chế và do phải thực hiện đồng thời các quy định của nhà tài trợ và của Việt Nam, khiến thời gian chờ phê duyệt, đặc biệt là “thư không phản đối” từ đối tác, kéo dài. Bộ Y tế đề xuất Bộ Tài chính tiếp tục phối hợp chặt chẽ để tháo gỡ cụ thể từng vướng mắc, đặc biệt đối với các dự án đang vay vốn từ Ngân hàng Thế giới (WB) và Hàn Quốc.
Ngoài ra, nhiều địa phương khác như Đồng Nai, Tây Ninh, Hưng Yên, Lai Châu, Hà Tĩnh đều phản ánh tình trạng vướng mắc trong công tác đấu thầu, điều chỉnh dự án, chậm giải phóng mặt bằng hoặc phải làm lại thủ tục đầu tư do thay đổi mô hình chính quyền hai cấp. Một số dự án còn gặp khó trong quá trình điều chỉnh hiệp định vay hoặc chờ nhà tài trợ phê duyệt thay đổi hồ sơ mời thầu.
Trước các vấn đề đó, Hội nghị thống nhất rằng giải pháp trước mắt cần tập trung vào ba hướng: thứ nhất, giám sát chặt tiến độ, đẩy nhanh các dự án đã hoàn tất công tác chuẩn bị đầu tư; thứ hai, xử lý dứt điểm vướng mắc trong khâu giải phóng mặt bằng và đấu thầu; và thứ ba, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan, đặc biệt là với nhà tài trợ nước ngoài. Đối với những vấn đề vượt quá thẩm quyền, Bộ Tài chính sẽ tổng hợp và trình cấp có thẩm quyền xem xét, đảm bảo không để chậm trễ thêm.
Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh rằng, giai đoạn còn lại của năm 2025 là “thời điểm vàng” để tăng tốc giải ngân. Ảnh: Cổng thông tin Bộ Tài chính
Thứ trưởng Trần Quốc Phương cũng nhấn mạnh rằng, giai đoạn còn lại của năm 2025 là “thời điểm vàng” để tăng tốc giải ngân, qua đó vừa kích thích tăng trưởng, vừa tạo đà thuận lợi cho năm tài chính 2026. Ông yêu cầu tập trung thực hiện đồng bộ ba nhóm giải pháp lớn: nhóm giải pháp về tổ chức thực hiện (bao gồm cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, nâng cao năng lực của ban quản lý dự án); nhóm giải pháp về thủ tục (rút gọn quy trình hành chính, tăng ứng dụng công nghệ trong giám sát, thanh toán); và nhóm giải pháp về tài chính – thanh toán (xây dựng cơ chế quỹ riêng để tiếp nhận và giải ngân vốn ODA một cách minh bạch, linh hoạt, đúng cam kết với nhà tài trợ).
Theo định hướng dài hạn, Bộ Tài chính dự kiến sẽ tổ chức thêm nhiều hội nghị, hội thảo và khóa tập huấn để phổ biến quy định mới, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong quản lý vốn ODA, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý cho việc phân cấp, ủy quyền, nhằm giảm thiểu các khâu trung gian. Cùng với đó, Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với các tổ chức tài chính quốc tế để hình thành cơ chế quỹ quản lý riêng cho nguồn vốn vay nước ngoài để đảm bảo minh bạch, rút ngắn thời gian giải ngân và củng cố niềm tin của các nhà tài trợ đối với Việt Nam.
