Ninh Bình chuẩn bị 4 lễ hội lớn đầu Xuân 2026

Giữ gìn bản sắc, tôn vinh giá trị văn hóa truyền thống

Bước vào năm 2026, Ninh Bình đứng trước yêu cầu vừa bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, vừa khai thác hiệu quả các lễ hội lớn như một động lực phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa. Trong đó, 4 lễ hội lớn diễn ra vào dịp đầu Xuân gồm: Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn, Lễ hội Khai ấn đền Trần, Lễ hội Phát lương đền Trần Thương và Lễ hội Phủ Dầy được xác định là những sự kiện văn hóa - tín ngưỡng tiêu biểu, có sức lan tỏa lớn, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương.

Theo định hướng chung của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Ninh Bình, công tác quản lý và tổ chức lễ hội trên địa bàn tiếp tục được siết chặt, thực hiện bài bản, thống nhất, bảo đảm đúng bản chất lễ hội truyền thống, hạn chế thương mại hóa, đồng thời phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững.

Bốn lễ hội lớn đầu năm 2026 đều mang trong mình những giá trị lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng đặc sắc, gắn với các nhân vật, không gian văn hóa tiêu biểu của vùng đất Ninh Bình. Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn là biểu tượng của văn hóa nông nghiệp lúa nước, đề cao tinh thần trọng nông, khuyến nông; Lễ hội Khai ấn đền Trần và Lễ hội Phát lương đền Trần Thương mang đậm yếu tố lịch sử triều Trần, phản ánh tinh thần thượng võ, truyền thống yêu nước; trong khi đó, Lễ hội Phủ Dầy là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra trong công tác tổ chức không chỉ dừng ở quy mô hay hình thức, mà quan trọng hơn là bảo đảm tính linh thiêng, chuẩn mực nghi lễ, đúng với truyền thống, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng chính đáng của Nhân dân. Các địa phương được giao chủ trì tổ chức lễ hội đã thành lập Ban Tổ chức, ban hành kế hoạch chi tiết; kịch bản, diễn trình nghi lễ được xây dựng theo kịch bản tổng thể và đang được cơ quan chuyên môn xem xét, thẩm định, bảo đảm tính thống nhất và chuẩn xác.

Quản lý lễ hội gắn với phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa

Trong bối cảnh sau sáp nhập, Ninh Bình được xác định là vùng đất giàu giá trị văn hóa và thiên nhiên, mở ra không gian phát triển mới cho du lịch di sản, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo, với mục tiêu phấn đấu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030. Do đó, việc tổ chức các lễ hội lớn đầu Xuân không chỉ mang ý nghĩa sinh hoạt văn hóa cộng đồng, mà còn là dịp quảng bá hình ảnh địa phương, thúc đẩy du lịch.

Theo định hướng của UBND tỉnh Ninh Bình, các lễ hội truyền thống sẽ được chú trọng tổ chức gắn với phát triển du lịch, nhưng phải bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và khai thác. Công tác tuyên truyền về ý nghĩa, giá trị văn hóa của lễ hội được triển khai đồng bộ; hoạt động trang trí khánh tiết, chỉnh trang cảnh quan, chương trình nghệ thuật, thể thao, trò chơi dân gian được tổ chức phù hợp, tránh phô trương, hình thức.

Đáng chú ý, việc bố trí các gian hàng OCOP tại lễ hội cũng được đặt trong khuôn khổ quản lý chặt chẽ, thống nhất về thiết kế, sử dụng chất liệu xanh, thân thiện với môi trường, vừa quảng bá sản phẩm địa phương, vừa giữ gìn mỹ quan, không gian văn hóa lễ hội.

Siết chặt công tác bảo đảm an ninh, trật tự và môi trường lễ hội

Một trong những vấn đề được đặc biệt quan tâm trong tổ chức 4 lễ hội lớn đầu năm 2026 là công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy, y tế và vệ sinh môi trường. Với đặc thù các lễ hội thu hút lượng lớn người tham gia, nguy cơ phát sinh các hành vi vi phạm trật tự công cộng, mê tín dị đoan, chèo kéo du khách, buôn bán không đúng quy định… luôn hiện hữu.

Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ và nguồn kinh phí được giao, các sở, ngành đã chủ động phối hợp với các địa phương xây dựng và triển khai các phương án cụ thể. Trong đó, lực lượng công an giữ vai trò nòng cốt trong việc xây dựng phương án bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, kiểm soát an ninh tại các khu vực trọng điểm lễ hội. Công tác kiểm tra, xử lý vi phạm được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, nhằm bảo đảm trật tự, kỷ cương và hình ảnh văn minh của lễ hội.

Bên cạnh đó, các địa phương cũng tập trung hoàn thiện phương án bảo đảm vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, bố trí lực lượng y tế, góp phần tạo môi trường lễ hội an toàn, thân thiện cho Nhân dân và du khách.

Một điểm nhấn trong công tác chuẩn bị tổ chức 4 lễ hội lớn đầu Xuân 2026 là việc phân công rõ trách nhiệm giữa các cấp, các ngành. Theo đó, đơn vị chủ trì tổ chức lễ hội là các xã, phường, chịu trách nhiệm toàn diện trong công tác tổ chức; Sở Văn hóa và Thể thao có trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn, thẩm định kịch bản, nghi lễ, chương trình nghệ thuật.

Các xã, phường được yêu cầu tập trung cao cho công tác tổ chức lễ hội, xây dựng dự toán kinh phí trình Sở Tài chính thẩm định, báo cáo UBND tỉnh xem xét, bảo đảm sử dụng ngân sách đúng mục đích, hiệu quả, tránh lãng phí.

Việc tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành và địa phương được xác định là yếu tố then chốt, quyết định chất lượng tổ chức lễ hội, góp phần đưa các lễ hội lớn đầu Xuân 2026 thực sự trở thành những không gian văn hóa đặc sắc, linh thiêng, an toàn và văn minh.