Hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường tài sản số

Bước ngoặt từ những bộ lọc chính sách đầu tiên

Thị trường tài sản số Việt Nam đang bước vào một chương mới đầy tính kỷ nguyên khi những viên gạch pháp lý đầu tiên đã chính thức được đặt xuống. Kể từ ngày 1/1/2026, Luật Công nghiệp Công nghệ số đi vào cuộc sống, đánh dấu sự công nhận chính danh của nhà nước đối với một lĩnh vực vốn dĩ từng nằm trong vùng xám.

Đi kèm với đó, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa đã thiết lập một tiêu chuẩn gia nhập cực kỳ khắt khe. Việc yêu cầu mức vốn điều lệ tối thiểu lên tới 10.000 tỷ đồng cùng các tiêu chí bảo mật, quản trị rủi ro và chống rửa tiền nghiêm ngặt đã tạo ra một bộ lọc tự nhiên. Những con số này cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc loại bỏ các đơn vị yếu kém, ưu tiên những doanh nghiệp đủ lực để xây dựng một hệ sinh thái bền vững.

Sự quyết liệt còn được thể hiện qua các bước đi hành chính cụ thể. Chỉ trong tháng 01/2026, Bộ Tài chính đã nhanh chóng ban hành Quyết định số 96/QĐ-BTC, công bố các thủ tục về cấp, điều chỉnh và thu hồi giấy phép dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa. Việc chính thức tiếp nhận hồ sơ cấp phép từ ngày 20/01 là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy Việt Nam không còn đứng ngoài cuộc chơi toàn cầu.

Trước đây, phần lớn dòng tiền của nhà đầu tư trong nước đổ vào các sàn giao dịch quốc tế, khiến dòng vốn chảy ra ngoài mà không có sự bảo hộ pháp lý. Giờ đây, việc nội địa hóa các sàn giao dịch dưới sự giám sát của cơ quan quản lý sẽ giúp giữ lại nguồn lực và bảo vệ quyền lợi người tham gia.

Bà Nguyễn Vân Hiền, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, nhận định giai đoạn vừa qua là một bước chuyển mình thần tốc. Số lượng chính sách ban hành trong hơn một năm qua tương đương với nỗ lực của cả thập kỷ trước đó.

Điều này chứng minh Việt Nam đang tiếp cận thị trường với một tư duy chủ động, không chỉ học hỏi từ các quốc gia đi trước mà còn khéo léo điều chỉnh để phù hợp với đặc thù kinh tế trong nước.

Kỳ vọng về một bộ luật chuyên biệt

Dù đã có những khung khổ cơ bản, nhưng theo các chuyên gia, hành lang pháp lý hiện nay mới chỉ là điểm khởi đầu cho một hành trình dài hơi. Đặc thù của tài sản số là sự thay đổi chóng mặt của công nghệ, đòi hỏi chính sách phải có độ mở và sự linh hoạt nhất định.

Ông Nguyễn Hải Nam, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế Quốc hội, phân tích Việt Nam đang ở giai đoạn thứ hai trong lộ trình ba bước phổ biến trên thế giới sau luật khung là giai đoạn triển khai sandbox và thí điểm. Nghị quyết 05 đóng vai trò như một môi trường thử nghiệm an toàn, nơi các rủi ro được kiểm soát chặt chẽ trước khi tiến tới xây dựng một bộ luật chuyên ngành hoàn chỉnh.

Giai đoạn thí điểm dự kiến kéo dài 5 năm sẽ là khoảng thời gian quý báu để các cơ quan quản lý như Bộ Tài chính hay Ủy ban Chứng khoán Nhà nước quan sát, đánh giá sự tương tác giữa công nghệ và các quy luật tài chính truyền thống.

Việc xây dựng một bộ luật riêng cho tài sản số là đích đến tất yếu trong dài hạn, nhưng cần được tính toán thời điểm chín muồi để không kìm hãm sự sáng tạo nhưng cũng không để xảy ra các hệ lụy về an ninh tài chính.

Thực tế cho thấy, nếu hành lang pháp lý tiếp tục được hoàn thiện theo lộ trình chủ động, thị trường này hoàn toàn có thể phát triển song hành và bổ trợ cho thị trường chứng khoán, trở thành một kênh huy động vốn hiệu quả cho nền kinh tế.

Sự kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư hiện nay tập trung vào việc rà soát và điều chỉnh chính sách ngay trong quá trình vận hành. Một hệ thống pháp lý tốt không chỉ dừng lại ở việc quản lý mà còn phải tạo ra động lực để thu hút nguồn vốn ngoại và khuyến khích các startup công nghệ trong nước phát triển.

Khi mọi giao dịch đều được minh bạch hóa và có sự bảo chứng từ nhà nước, niềm tin của thị trường sẽ được củng cố, biến tài sản số trở thành một phần không thể tách rời của hệ thống tài chính tương lai tại Việt Nam.