Nguồn lực lớn cho doanh nghiệp từ tín chỉ carbon

Từ cam kết toàn cầu đến cơ hội kinh tế

Nền tảng của thị trường tín chỉ carbon bắt nguồn từ các cam kết quốc tế, điển hình là Thỏa thuận Paris, với mục tiêu chung là giới hạn mức tăng nhiệt độ toàn cầu. Để đạt được mục tiêu đó, các quốc gia và doanh nghiệp cần phải giảm lượng phát thải của mình.

Tuy nhiên, không phải ai cũng có khả năng thực hiện việc này một cách dễ dàng và nhanh chóng, đó là lúc tín chỉ carbon ra đời. Một tín chỉ carbon tương đương với một tấn carbon dioxide (CO2) được giảm phát thải hoặc hấp thụ khỏi bầu khí quyển. Tín chỉ này có thể được mua bán, giao dịch giữa các thực thể khác nhau, tạo ra một cơ chế tài chính linh hoạt để khuyến khích hành vi giảm phát thải.

Ông Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường, đã chỉ ra rằng thị trường carbon bao gồm hai loại chính: thị trường tuân thủ và thị trường tự nguyện. Thị trường tuân thủ được hình thành theo quy định pháp lý của chính phủ hoặc khối liên minh, nơi các tổ chức buộc phải giảm phát thải và có thể mua tín chỉ để bù đắp phần còn lại.

Thị trường tự nguyện là nơi các tổ chức, cá nhân tự nguyện mua tín chỉ carbon để bù đắp dấu chân carbon của mình. Sự khác biệt về giá giữa hai thị trường này là rất lớn, và đó chính là điểm mấu chốt tạo nên cơ hội cho Việt Nam. Trong khi giá tín chỉ trên thị trường tự nguyện thường ở mức thấp, giá trên thị trường tuân thủ tại Thụy Sĩ đã lên tới 150 USD/tấn, thậm chí cao hơn tại EU và New Zealand.

Việt Nam đang chuẩn bị ký kết thỏa thuận với Singapore, một quốc gia đi đầu trong việc kết nối thị trường tuân thủ và thị trường tự nguyện. Điều này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng cho phép các doanh nghiệp Việt Nam, thông qua việc thực hiện các dự án giảm phát thải và tạo ra tín chỉ chất lượng cao, có thể tiếp cận và bán chúng trên các thị trường tuân thủ với mức giá cao hơn nhiều.

Theo ước tính, nếu biết cách tận dụng sự kết nối này, nguồn lực tài chính mà doanh nghiệp nhận được có thể tăng gấp 20-30 lần so với giá bán tín chỉ thông thường. Đây là một con số phi thường, biến việc đầu tư vào công nghệ sạch từ một khoản chi phí thành một khoản đầu tư sinh lời khổng lồ. Thay vì bán một tấn carbon giảm phát thải với giá chỉ vài USD, doanh nghiệp có thể bán với giá hàng chục hoặc thậm chí hàng trăm USD trên thị trường quốc tế.

Sự chuyển dịch này đang tạo ra một động lực mạnh mẽ để doanh nghiệp chủ động tìm kiếm các giải pháp sáng tạo. Việc đầu tư vào công nghệ mới, nâng cấp quy trình sản xuất, sử dụng năng lượng tái tạo... không còn đơn thuần là nghĩa vụ mà đã trở thành chiến lược kinh doanh khôn ngoan.

Logic vận hành và tầm nhìn dài hạn

Cơ chế vận hành của thị trường carbon rất đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả: doanh nghiệp nào đầu tư chuyển đổi công nghệ, giảm phát thải thành công sẽ có được tín chỉ để bán cho doanh nghiệp khác chưa hoặc không thể chuyển đổi.

Quyết định đầu tư phụ thuộc vào tín hiệu giá. Nếu giá tín chỉ carbon cao hơn chi phí chuyển đổi công nghệ, doanh nghiệp sẽ có động lực để đầu tư. Ngược lại, nếu giá thấp, doanh nghiệp có thể chọn mua tín chỉ để đáp ứng yêu cầu ngắn hạn và chờ thời điểm thích hợp hơn.

Logic này chính là bộ não của thị trường, điều phối hành vi của các bên tham gia theo hướng hiệu quả nhất. Nó tạo ra một vòng tuần hoàn tích cực: doanh nghiệp đi đầu được tưởng thưởng, doanh nghiệp đi sau có cơ hội tiếp cận công nghệ, và mục tiêu giảm phát thải chung của toàn xã hội được thúc đẩy.

Nhìn lại quá trình phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam, có thể thấy một sự tương đồng. Ban đầu, đây là một khái niệm mới mẻ, nhưng khi khung khổ pháp lý và cơ chế vận hành được hoàn thiện, nó đã trở thành một kênh huy động vốn quan trọng và quen thuộc.

Thị trường carbon cũng vậy, khi đã định hình và vận hành hiệu quả, nó sẽ trở thành một công cụ tài chính tất yếu, một nguồn lực dồi dào để hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.

Tín chỉ carbon không chỉ là một sản phẩm của thời đại xanh, mà còn là chìa khóa mở ra cánh cửa thịnh vượng cho doanh nghiệp Việt Nam. Việc chủ động nắm bắt cơ hội, đầu tư vào công nghệ sạch và tham gia vào cuộc chơi tỷ đô này không chỉ là trách nhiệm với môi trường, mà còn là một quyết định kinh doanh mang tính chiến lược, đảm bảo sự phát triển bền vững và thịnh vượng trong tương lai.