Thị trường chứng khoán mở cửa sân chơi lớn hút nguồn lực FDI

Dòng chảy vốn ngoại và cơ hội thay đổi diện mạo thị trường

Thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đang trong giai đoạn khởi động một "làn sóng IPO" mới, không chỉ với các doanh nghiệp tài chính trong nước như TCBS, VPBankS mà còn mở rộng tầm nhìn ra khu vực FDI.

Theo ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán (UBCK) Nhà nước, việc đưa doanh nghiệp FDI niêm yết là một định hướng chiến lược đã nhận được sự đồng thuận cao từ các bộ, ngành. Sự hiện diện của các doanh nghiệp FDI không chỉ giúp đa dạng hóa mà còn nâng cao chất lượng hàng hóa trên sàn, mang đến một diện mạo mới và sức hấp dẫn lớn hơn cho thị trường vốn Việt Nam.

Danh mục tiềm năng từ nay đến năm 2030 được dự báo sẽ vô cùng phong phú, bao gồm các tên tuổi lớn trong nước như Điện máy Xanh, Bách hóa Xanh, MoMo...

 Đặc biệt, bà Nguyễn Hoài Thu, CFA, Phó Tổng giám đốc VinaCapital, đã chỉ ra khả năng IPO của các doanh nghiệp FDI tầm cỡ quốc tế như C.P Group, VSIP, Aeon ngay tại TTCK Việt Nam. Nếu những "ông lớn" này chính thức lên sàn, cuộc chơi của nhà đầu tư sẽ thay đổi hoàn toàn, với nhiều lựa chọn đa dạng và chất lượng hơn trong nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn (large-cap).

Thực tế, việc thu hút doanh nghiệp nước ngoài niêm yết đã là xu hướng phổ biến trên thế giới. Singapore và Thái Lan đều đã mở cửa, dù mỗi nước có một cách tiếp cận khác nhau. Singapore chú trọng yếu tố niêm yết vốn, trong khi Thái Lan ưu tiên "FDI thật" (vốn đầu tư thực tế) nhưng đang dần linh hoạt hơn.

TTCK Việt Nam cũng đã từng chào đón một số doanh nghiệp FDI trong giai đoạn 2003-2008 như TYA, CYC, IFS... Tuy nhiên, sau đó, đà niêm yết của khối này chậm lại đáng kể. Theo ông Thomas Nguyễn, Giám đốc thị trường nước ngoài của SSI, nguyên nhân chủ yếu là do thiếu một khung pháp lý cụ thể, rõ ràng để khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp này.

Chuyển đổi chuẩn mực kế toán để thu hút vốn ngoại

Mặc dù, các doanh nghiệp FDI niêm yết tại Việt Nam đa số hoạt động có lãi, nhưng những rào cản về pháp lý và chuẩn mực vẫn là thách thức lớn, kìm hãm dòng vốn và các thương vụ IPO tiềm năng.

Thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp ngoại chính là sự chênh lệch giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và chuẩn mực quốc tế (IFRS). Mới đây, tại một hội thảo ở TP. HCM, nhiều doanh nghiệp ngoại đã than phiền về việc phải lập song song hai loại báo cáo tài chính (theo VAS và IFRS) để đáp ứng yêu cầu của cả công ty mẹ lẫn TTCK Việt Nam. Điều này không chỉ làm tăng chi phí hoạt động mà còn kéo theo rủi ro không nhất quán trong công bố thông tin.

Để giải quyết vấn đề này, thị trường cần một bước đi đột phá: nâng cấp và áp dụng chuẩn kế toán IFRS một cách toàn diện. Đi kèm với IFRS là cơ chế định giá kép, giúp doanh nghiệp nước ngoài yên tâm khi niêm yết mà không phải lo ngại về sự khác biệt trong định giá và công bố thông tin. Nếu không có những thay đổi này, các trung tâm tài chính lớn trong khu vực như Singapore và Thái Lan vẫn sẽ là địa chỉ ưu tiên hơn để huy động vốn.

Sự hiện diện của các doanh nghiệp FDI trên sàn chứng khoán Việt Nam sẽ tạo ra một động lực kép cho sự phát triển của cả thị trường.

Thứ nhất, nó tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh giữa doanh nghiệp nội và ngoại, buộc các công ty trong nước phải nhận diện yếu tố nâng cấp năng lực quản trị, tăng cường tính minh bạch và truyền thông tài chính. Đây là yếu tố sống còn để các doanh nghiệp nội có thể cạnh tranh "sòng phẳng" cùng những "ông lớn" quốc tế.

Thứ hai, việc thu hút thành công các doanh nghiệp FDI niêm yết sẽ giúp TTCK Việt Nam nâng tầm vị thế trong mắt các nhà đầu tư tổ chức quốc tế, đẩy nhanh quá trình nâng hạng thị trường.

Định hướng thu hút doanh nghiệp FDI niêm yết là một bước đi chiến lược và đầy hứa hẹn. Tuy nhiên, con đường dẫn đến mục tiêu này phải đi qua cánh cửa của sự đổi mới thể chế. Việc gỡ vướng khung pháp lý sẽ là hành động then chốt, biến tiềm năng thành hiện thực, giúp TTCK Việt Nam thực sự vươn mình trở thành một thị trường vốn lớn, minh bạch và hấp dẫn trong khu vực.