Nâng chất thị trường chứng khoán

Dòng tiền ngoại tâm thế đã thay đổi

Các chuyên gia tại sự kiện Đối thoại "Tiền mới, hàng mới và Cơ hội trên thị trường mới nổi" đã chỉ ra, nâng hạng chỉ là bước khởi đầu. Chiến lược quan trọng nhất lúc này là phải nâng chất thị trường với một sự kết hợp hài hòa giữa việc cải thiện số lượng vốn phía cầu và gia tăng chất lượng hàng hóa phía cung để biến kỳ vọng thành hiện thực.

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), đã khẳng định, dù dòng vốn chưa phản ánh vào con số thống kê, tâm thế chung của giới đầu tư đã có sự dịch chuyển mạnh mẽ. Khả năng dòng tiền trên thế giới đang hướng sự chú ý về Việt Nam là điều rõ nét, khi nhiều nhà đầu tư quốc tế, bao gồm cả các quỹ thụ động và chủ động quản lý khối tài sản hàng trăm tỷ USD, đã bắt đầu tìm hiểu.

Sự thay đổi tâm thế này là bước đệm không thể thiếu với việc các quỹ đầu tư thụ động theo chỉ số sẽ buộc phải phân bổ tỷ trọng vào Việt Nam ngay khi việc nâng hạng chính thức có hiệu lực.

Còn đối với các quỹ chủ động, một thị trường đã được công nhận ở cấp độ mới nổi mang lại sự an tâm về tính minh bạch, quy mô và khả năng thanh khoản. Đây là một sự chuyển mình về nhận thức, đưa Việt Nam từ một thị trường tiềm năng trở thành một thị trường đáng đầu tư trong danh mục toàn cầu.

Tuy nhiên, giới lãnh đạo và chuyên gia đều hiểu rằng sự dịch chuyển này không thể được tận dụng nếu chỉ trông chờ vào nguồn lực bên ngoài.

Phân tích của SSI đã mang đến một góc nhìn thực tế và đầy hứa hẹn: nội lực mới là yếu tố dẫn dắt chính của thị trường. Việt Nam vốn phát triển dựa trên nội lực, và thị trường chứng khoán cũng không ngoại lệ.

Ông Phạm Lưu Hưng, Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư SSI đã chỉ ra một con số đáng chú ý là tỷ lệ vốn hóa thị trường cổ phiếu so với tiền gửi ngân hàng hiện chỉ khoảng 0,57, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực.

Con số này là chìa khóa cho thấy tài sản tài chính của dân cư Việt Nam vẫn đang tập trung phần lớn ở kênh gửi tiết kiệm. Ước tính, chỉ cần 5% tổng tiền gửi dân cư dịch chuyển sang chứng khoán, tương đương khoảng 15 tỷ USD, con số này đã vượt xa lượng vốn ngoại kỳ vọng từ việc nâng hạng.

Đây là một thách thức lớn nhưng cũng là cơ hội lớn để khai thác được nguồn vốn nội khổng lồ này, thị trường cần phải gia tăng niềm tin và kiến thức cho nhà đầu tư cá nhân. Đồng thời, tạo ra các sản phẩm đầu tư đa dạng, an toàn, phù hợp với khẩu vị rủi ro khác nhau, đặc biệt là các quỹ đầu tư mở và các sản phẩm ESG/xanh như TS. Cấn Văn Lực đã nhấn mạnh.

Trọng tâm nâng chất đưa doanh nghiệp FDI lên sàn

Về phía cung, giải pháp nâng chất được xem là chiến lược trọng tâm và việc đưa các doanh nghiệp FDI niêm yết trên thị trường là mũi nhọn đột phá. Nghị định 245/2025/NĐ-CP đã đặt nền móng pháp lý cho việc gắn liền IPO và niêm yết.

Các công ty có nguồn gốc FDI thường đã quen thuộc với các tiêu chuẩn kế toán và quản trị doanh nghiệp quốc tế. Việc họ IPO và niêm yết sẽ nâng cao mặt bằng chung về chất lượng hàng hóa trên thị trường, giúp thị trường Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn trong mắt các nhà đầu tư tổ chức quốc tế vốn ưu tiên các công ty có tiêu chuẩn quản trị cao.

FDI hoạt động trong nhiều lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất phức tạp mà có thể các doanh nghiệp thuần Việt chưa có. Sự hiện diện của họ sẽ đa dạng hóa cấu trúc ngành nghề của thị trường chứng khoán, cung cấp thêm lựa chọn và giúp các quỹ nước ngoài dễ dàng thiết lập vị thế.

Các ông lớn FDI lên sàn sẽ giúp tăng nhanh quy mô vốn hóa thị trường, một tiêu chí quan trọng để các tổ chức xếp hạng như FTSE Russell hoặc MSCI chính thức công nhận và đưa Việt Nam vào danh mục thị trường mới nổi chính thức.

Đây là một giải pháp táo bạo, đòi hỏi sự đồng thuận liên bộ ngành, nhưng nếu thành công, nó sẽ giải quyết dứt điểm vấn đề thiếu hàng hóa chất lượng cao mà thị trường Việt Nam thường xuyên đối mặt.

Nâng chất không chỉ là câu chuyện của hàng hóa mà còn là năng lực vận hành. Bà Nguyễn Thị Việt Hà, Quyền Chủ tịch Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE), nhấn mạnh yêu cầu phải khẩn trương nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin. Một thị trường mới nổi không thể đối diện với rủi ro tắc nghẽn giao dịch, đặc biệt khi dòng tiền nội và ngoại chờ đợi là rất lớn.

Bên cạnh đó, việc phát triển sản phẩm phái sinh cũng là một phần không thể thiếu của quá trình nâng chất. Việc HNX ra mắt Hợp đồng tương lai VN100 và tiết lộ kế hoạch nghiên cứu sản phẩm quyền chọn trên chỉ số chứng khoán trong vài năm tới là minh chứng cho định hướng phát triển từ đơn giản đến phức tạp.

Các sản phẩm phái sinh này không chỉ là công cụ đầu cơ mà còn là công cụ phòng ngừa rủi ro thiết yếu cho các nhà đầu tư tổ chức và tạo ra không gian giao dịch linh hoạt, hiệu quả hơn.

Cuối cùng, không thể bỏ qua yếu tố an ninh, TS. Cấn Văn Lực đã đặt vấn đề an ninh mạng và an ninh tài chính là then chốt để duy trì sự ổn định. Trong một kỷ nguyên số hóa, sự ổn định của hệ thống công nghệ, tính toàn vẹn của thị trường là nền tảng để giữ chân nhà đầu tư, cả trong và ngoài nước.