Cơ hội và công cụ mới cho nhà đầu tư chứng khoán Việt Nam

Ngày 21/7/2025, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã phối hợp với Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore (SGX) tổ chức hội thảo chuyên đề về chứng chỉ lưu ký (Depository Receipt – DR) và một chương trình đào tạo chuyên sâu về quản trị rủi ro cho các công ty chứng khoán Việt Nam nhằm đồng bộ trong việc xây dựng một thị trường chứng khoán minh bạch, hiệu quả và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

Luật Chứng khoán 2019 cùng với Nghị định 155/2020/NĐ-CP và Thông tư 119/2020/TT-BTC đã tạo ra nền tảng pháp lý đầy đủ cho việc phát hành chứng khoán ra nước ngoài của doanh nghiệp Việt Nam, trong đó có chứng chỉ lưu ký (DR) cho phép cổ phiếu của doanh nghiệp trong nước được niêm yết trên các thị trường quốc tế thông qua trung gian là ngân hàng lưu ký. Đây được xem là công cụ hiệu quả giúp doanh nghiệp Việt mở rộng kênh huy động vốn, tiếp cận hệ sinh thái nhà đầu tư toàn cầu và nâng cao uy tín trên trường quốc tế, đồng thời mở thêm cơ hội đầu tư mới cho các nhà đầu tư trong nước.

Tại hội thảo "Chứng chỉ lưu ký – Cơ hội và công cụ đầu tư mới cho nhà đầu tư chứng khoán Việt Nam", ông Vũ Chí Dũng – Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (UBCKNN) nhận định, trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc thúc đẩy chào bán, niêm yết chứng khoán ra nước ngoài, đặc biệt thông qua DR, là tất yếu nhằm mở rộng kênh huy động vốn quốc tế, nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt và tạo điều kiện cho nhà đầu tư toàn cầu tiếp cận dễ dàng hơn với doanh nghiệp Việt Nam.

Theo ông Dũng, UBCKNN sẽ tiếp tục hoàn thiện các văn bản pháp lý, đồng thời tăng cường phối hợp với các tổ chức tài chính quốc tế, sở giao dịch khu vực và chuyên gia độc lập nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chào bán, niêm yết DR theo hướng minh bạch, hiệu quả và tuân thủ các chuẩn mực toàn cầu. Đây là cách tiếp cận chủ động, phản ánh tinh thần hội nhập sâu, đồng thời phù hợp với xu hướng phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Từ góc độ doanh nghiệp hạ tầng thị trường, ông Nguyễn Quang Thương – Phó Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) khẳng định rằng, Việt Nam đã có đầy đủ cơ sở pháp lý để triển khai niêm yết DR trên cổ phiếu trong nước tại nước ngoài. Hiện chứng chỉ lưu ký cổ phiếu Việt Nam đã được phát hành tại thị trường Thái Lan, và trong thời gian tới, VNX sẽ đẩy mạnh hợp tác với SGX nhằm chia sẻ kinh nghiệm, phối hợp phát hành DR tại Singapore – một trong những thị trường tài chính hàng đầu châu Á.

Bà Bernice Tan – Phó Chủ tịch SGX đã chia sẻ những bài học thực tiễn từ Singapore về cách xây dựng khung pháp lý và kỹ thuật cho DR, đồng thời nhấn mạnh tính chiến lược của việc phát triển chứng chỉ lưu ký liên sàn tại khu vực ASEAN nhằm tạo ra dòng thanh khoản xuyên biên giới, giúp nhà đầu tư bán lẻ dễ dàng tiếp cận cổ phiếu nước ngoài và tăng sức hấp dẫn của thị trường nội địa.

Bên cạnh việc thúc đẩy các công cụ tài chính mới, UBCKNN cũng cho thấy quyết tâm nâng cao chất lượng hạ tầng nhân sự thông qua chương trình đào tạo “Quản trị rủi ro cho công ty chứng khoán” được tổ chức cùng ngày tại Hà Nội. Chương trình này tập trung vào các kỹ năng thiết yếu mà nhân sự ngành chứng khoán cần trang bị, trong đó có khả năng nhận diện, đánh giá, phòng ngừa và ứng phó hiệu quả với rủi ro trong điều kiện thị trường biến động mạnh.

Phó Chủ tịch UBCKNN Hà Duy Tùng cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam hướng tới nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi, quản trị rủi ro giữ vai trò then chốt giúp thị trường phát triển lành mạnh, bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và tăng tính minh bạch.

Ông Tùng cho biết, hiện thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận đà phục hồi rõ nét: VN-Index tiệm cận ngưỡng 1.500 điểm – mức cao nhất trong 3 năm qua; vốn hóa đạt gần 7,7 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 70% GDP năm 2024; số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán đạt 10,3 triệu – vượt xa mục tiêu 9 triệu tài khoản mà Chiến lược phát triển TTCK đến năm 2030 đề ra. Tuy nhiên, để giữ vững tốc độ phát triển này, việc kiểm soát rủi ro trong hệ thống trung gian tài chính là yếu tố sống còn.

Do đó, UBCKNN yêu cầu các công ty chứng khoán cần đặt quản trị rủi ro ở vị trí trung tâm trong chiến lược vận hành, đồng thời nâng cao năng lực đội ngũ phụ trách mảng này. Quản trị rủi ro phải trở thành 'người gác cổng', không chỉ bảo vệ doanh nghiệp trước các cú sốc thị trường mà còn củng cố niềm tin của nhà đầu tư vào sự minh bạch, an toàn của hệ thống tài chính quốc gia.

Chia sẻ trong chương trình đào tạo, ông Tan Boon Gin – Giám đốc điều hành SGX RegCo khẳng định Singapore luôn coi trọng hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực tài chính và chứng khoán. Việc hai quốc gia nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào đầu năm 2025 đã tạo cơ sở cho nhiều chương trình phối hợp, trong đó có việc thúc đẩy DR và chuyển giao công nghệ quản trị rủi ro. Việc chia sẻ những mô hình và công cụ này với Việt Nam không chỉ giúp củng cố năng lực nội tại của các công ty chứng khoán trong nước mà còn tạo sự đồng bộ với chuẩn mực quốc tế, đồng thời nhấn mạnh vai trò của khung pháp lý, công cụ phân tích dữ liệu và năng lực điều hành trong việc kiểm soát và phòng ngừa rủi ro.