Nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam: Cơ hội và thử thách

Từ cận biên lên thị trường mới nổi

Tại Hội thảo “Nâng cao nhận thức nhà đầu tư hướng tới nâng hạng thị trường chứng khoán” ngày 17/7, bà Vũ Thị Chân Phương – Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã nhấn mạnh, nâng hạng không phải là mục tiêu cuối cùng mà là một phần trong chiến lược phát triển TTCK minh bạch, hiệu quả và hội nhập quốc tế.

Trong các giải pháp thu hút dòng vốn trung và dài hạn phục vụ tăng trưởng kinh tế, nâng hạng TTCK là trọng tâm. Nghị quyết 86/2022 của Chính phủ, Chiến lược phát triển TTCK đến năm 2030 (Quyết định 1726), và gần đây nhất là Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị đều xác định rõ yêu cầu nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi. Đây không chỉ là chỉ tiêu phát triển tài chính, mà còn là cam kết cải cách của Việt Nam với cộng đồng đầu tư quốc tế.

Thời gian qua, TTCK Việt Nam đã đạt nhiều bước tiến mạnh mẽ: quy mô vốn hóa ngày càng lớn, chất lượng hàng hóa niêm yết cải thiện, đặc biệt là thanh khoản trung bình 10 phiên gần nhất dẫn đầu khu vực Đông Nam Á. Đây là những chỉ báo tích cực cho niềm tin nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài.

Trên cơ sở đó, UBCKNN đã xây dựng lộ trình hành động, tăng cường đối thoại với các tổ chức xếp hạng như MSCI và FTSE Russell, cải thiện khung pháp lý, hiện đại hóa nền tảng công nghệ, đồng thời triển khai các cơ chế như non-pre-funding (NPF) và đang xúc tiến trung tâm bù trừ thanh toán (CCP).

Theo ông Bùi Hoàng Hải – Phó Chủ tịch UBCKNN, Việt Nam hiện đã đáp ứng phần lớn tiêu chí nâng hạng, đặc biệt cơ chế NPF đã giúp hơn 50% giao dịch khối ngoại diễn ra linh hoạt hơn. Tuy nhiên, để duy trì và khẳng định vị thế thị trường mới nổi, Việt Nam cần tiếp tục cải cách đồng bộ: từ thể chế, công nghệ đến sản phẩm tài chính.

Trải nghiệm của nhà đầu tư là yếu tố quyết định

Nâng hạng thị trường là kết quả của sự phối hợp liên ngành, nhưng trung tâm vẫn là trải nghiệm của nhà đầu tư quốc tế. Do đó, các công ty chứng khoán cần nâng cao chất lượng dịch vụ, đảm bảo công bố thông tin song ngữ, minh bạch, chuyên nghiệp. Doanh nghiệp niêm yết phải cải thiện năng lực quản trị, chuẩn hóa báo cáo tài chính, tạo dựng niềm tin bền vững.

UBCKNN hiện đang triển khai hai đề án trọng điểm: Đào tạo nhà đầu tư và Tái cấu trúc nhà đầu tư, song song với kế hoạch phát triển ngành quỹ, nâng tỷ trọng tài sản quỹ đầu tư lên khoảng 6% GDP (tương đương 29 tỷ USD). Đây là hướng đi nhằm giảm phụ thuộc vào nhà đầu tư cá nhân và thúc đẩy dòng vốn dài hạn ổn định.

Các chuyên gia đồng thuận rằng: phát triển sản phẩm tài chính xanh, ESG, đơn giản hóa thủ tục mở room ngoại và điều kiện ngành nghề là những bước cần thiết để hội nhập chuẩn mực quốc tế. Bên cạnh đó, tỷ lệ nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm hơn 99,7% thị trường khiến TTCK dễ tổn thương trước tin đồn và tâm lý bầy đàn, đòi hỏi phải nâng cao năng lực tư vấn tài chính, phổ cập kiến thức đầu tư.

Tại buổi tiếp ông Gerald Toledano – Giám đốc điều hành FTSE Russell, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định cam kết cải cách toàn diện thị trường vốn Việt Nam, với định hướng phát triển bền vững, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Việt Nam hiện là nền kinh tế đang chuyển đổi, độ mở lớn, dễ bị ảnh hưởng bởi biến động toàn cầu. Do đó, quá trình nâng hạng cần thực hiện với tinh thần thận trọng, bài bản, vừa làm vừa rút kinh nghiệm, không cầu toàn, không nóng vội.

Ông Võ Hoàng Hải - Phó TGĐ Ngân hàng Nam Á nhận định, tài chính toàn diện là chìa khóa hỗ trợ nhóm yếu thế, trong đó nhà đầu tư cá nhân, công nhân, người dân vùng sâu, vùng xa cần được tiếp cận thông tin công bằng, minh bạch và dễ hiểu. Trong bối cảnh niềm tin thị trường từng bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng trái phiếu và bảo hiểm, xây dựng lại nền tảng thông tin đáng tin cậy là yếu tố sống còn.

Ông Phan Xuân Thủy - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh đến vai trò truyền thông trong việc lan tỏa kiến thức chính thống, chống tin giả và định hướng dư luận. Ông đề xuất 5 giải pháp: đẩy mạnh truyền thông tài chính; yêu cầu doanh nghiệp minh bạch thông tin; đào tạo báo chí chuyên sâu; phổ cập kiến thức đầu tư; và xử lý nghiêm thông tin gây nhiễu loạn thị trường.

Theo đó, nâng hạng TTCK không chỉ là thay đổi trong xếp loại, mà là sự chứng thực cho năng lực thể chế, uy tín thị trường và chất lượng cải cách kinh tế. Nếu hoàn thành đúng lộ trình, Việt Nam có thể tiếp cận dòng vốn quy mô hàng chục tỷ USD từ các quỹ chỉ số toàn cầu, tạo đòn bẩy cho đầu tư tư nhân và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước phát triển.