Kinh tế Úc tuần giữa tháng 1/2026: Lao động khởi sắc, tỷ giá tăng và các điều chỉnh chính sách nổi bật

Tín hiệu tích cực nhưng còn dư địa tranh luận chính sách

Theo dữ liệu mới nhất của Cục Thống kê Úc, tỷ lệ thất nghiệp trong tháng 12/2025 đã giảm từ 4,3% xuống còn 4,1%, mức thấp nhất trong vòng bảy tháng và thấp hơn dự báo trước đó của Ngân hàng Dự trữ Úc. Diễn biến này phản ánh sự cải thiện nhất định của thị trường lao động trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn.

Tổng số người có việc làm tại Úc đạt xấp xỉ 14,7 triệu người, tăng hơn 165 nghìn người so với cùng kỳ năm 2024, tương đương mức tăng 1,1%. Trong khi đó, số người thất nghiệp ghi nhận hơn 628 nghìn người, tăng 25,4 nghìn người, tương ứng mức tăng 4,2% so với cùng kỳ. Điểm đáng chú ý là tỷ lệ thất nghiệp giảm không xuất phát từ việc số người thất nghiệp sụt giảm, mà chủ yếu do số lượng người trẻ tuổi tham gia thị trường lao động tăng lên, qua đó mở rộng quy mô lực lượng lao động.

Diễn biến này tạo ra những góc nhìn trái chiều trong giới kinh tế. Một số ý kiến cho rằng với dữ liệu việc làm tích cực, khả năng Ngân hàng Dự trữ Úc tiếp tục giữ nguyên lãi suất trong ngắn hạn là khá cao. Tuy nhiên, nhóm ủng hộ chính sách thắt chặt tiền tệ lại lập luận rằng nền kinh tế Úc đang vận hành ở hoặc gần mức công suất tối đa, do đó việc nâng lãi suất là cần thiết để tránh nguy cơ nền kinh tế tăng nóng. Dữ liệu việc làm tốt hơn dự báo được xem là một trong những yếu tố củng cố lập luận này.

Song song với thị trường lao động, thị trường tiền tệ cũng ghi nhận diễn biến đáng chú ý. Trong phiên giao dịch ngày 22/1/2025, đồng đô la Úc tăng 0,4%, xác lập mức đỉnh 0,6805 USD, mức cao nhất trong vòng 15 tháng. So với vùng giá quanh 0,60 USD vào đầu năm 2025, đồng nội tệ Úc đã tăng khoảng 13%, phản ánh xu hướng cải thiện rõ rệt.

Đà tăng của đồng đô la Úc được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố kết hợp. Căng thẳng giữa Mỹ và châu Âu có dấu hiệu hạ nhiệt đã góp phần giảm áp lực lên thị trường tài chính toàn cầu. Cùng với đó, các số liệu tích cực về việc làm cho thấy nền kinh tế Úc duy trì được sự ổn định tương đối. Ngoài ra, sự suy yếu của đồng USD so với nhiều đồng tiền mạnh khác cũng tạo điều kiện để đồng đô la Úc tăng giá. Một số dự báo cho rằng tỷ giá AUD/USD có thể tiến dần về vùng 0,70 trong thời gian tới, qua đó làm giảm khả năng Ngân hàng Dự trữ Úc phải sớm điều chỉnh tăng lãi suất.

Điều chỉnh chính sách, thương mại và năng lượng

Trong bối cảnh ngân sách đối mặt với nhiều thách thức, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế đã đưa ra hàng loạt khuyến nghị đáng chú ý trong báo cáo khảo sát kinh tế Úc thường niên. Trọng tâm của báo cáo là đề xuất Chính phủ Úc xem xét mở rộng phạm vi và nâng mức thuế hàng hóa và dịch vụ (GST) lên trên mức 10% hiện tại. Theo OECD, việc tăng GST sẽ giúp Úc giảm phụ thuộc vào thuế thu nhập cá nhân, vốn đang tạo áp lực lớn lên lực lượng lao động, đồng thời có thể giúp quy mô nền kinh tế tăng thêm khoảng 1,6% trong thập kỷ tới.

Bên cạnh vấn đề thuế, OECD nhấn mạnh hai trụ cột chính sách khác là nhà ở xã hội và chuyển đổi xanh. Đối với nhà ở, tổ chức này chỉ ra những hệ lụy ngày càng rõ nét từ thị trường bất động sản khó tiếp cận, kêu gọi Chính phủ liên bang và các bang nới lỏng quy định sử dụng đất, tăng mật độ xây dựng nhằm giải tỏa áp lực nguồn cung và đặt ra các mục tiêu tham vọng hơn về nhà ở giá rẻ. Về môi trường, OECD đánh giá Úc “nhìn chung đang đi đúng hướng” để đạt mục tiêu giảm phát thải vào năm 2030, song cho rằng cần nỗ lực mạnh mẽ hơn trong việc cắt giảm phát thải từ giao thông và nông nghiệp.

Ở lĩnh vực thương mại tài nguyên, căng thẳng xoay quanh quặng sắt tiếp tục thu hút sự chú ý. Tập đoàn Fortescue, một trong những nhà khai khoáng lớn nhất của Úc, đã công khai kêu gọi duy trì và phát triển quan hệ với Trung Quốc nhằm bảo đảm lợi ích chung cho ngành khai thác mỏ. Lời kêu gọi được đưa ra trong bối cảnh Tập đoàn Tài nguyên Khoáng sản Trung Quốc áp đặt các biện pháp hạn chế nhập khẩu quặng sắt từ Úc, đặc biệt đối với một số nhà cung cấp lớn.

Lãnh đạo Fortescue cho biết tập đoàn này đang nỗ lực xây dựng mối quan hệ bền chặt với các đối tác Trung Quốc để tránh gián đoạn hoạt động xuất khẩu. Một số thông tin cũng cho thấy Fortescue và Rio Tinto đã có những nhượng bộ nhất định nhằm duy trì đơn hàng vào thị trường Trung Quốc, phản ánh mức độ phụ thuộc lớn của ngành khai khoáng Úc vào thị trường này.

Trong lĩnh vực năng lượng, dự án khí đốt Barossa của tập đoàn Santos ghi nhận bước tiến quan trọng khi lô hàng LNG đầu tiên, trị giá 5,6 tỷ AUD, dự kiến được vận chuyển từ cảng Darwin đến Sakai, Nhật Bản. Dự án từng bị trì hoãn hơn một năm do các vướng mắc pháp lý liên quan đến các vụ kiện của người dân địa phương. Dù lô hàng đầu tiên mang ý nghĩa tích cực đối với kinh tế Lãnh thổ Bắc Úc, song nhiều chuyên gia cho rằng các dự án khí đốt của Santos vẫn sẽ đối mặt với không ít khó khăn trong tương lai, đặc biệt là các vấn đề môi trường và phát thải.

Đáng chú ý đối với doanh nghiệp Việt Nam, Bộ Nông nghiệp, Thủy sản và Lâm nghiệp Úc đã đưa Công ty Khử trùng Việt Nam – Chi nhánh Hải Phòng vào trạng thái “đang rà soát”. Theo thông báo, các chứng nhận do đơn vị này cấp sẽ không được chấp nhận, kể cả đối với các lô hàng đã cấp chứng nhận trước thời điểm công bố. Các lô hàng liên quan, bao gồm cả những lô đang trên đường vận chuyển, sẽ bị yêu cầu áp dụng các biện pháp bổ sung để quản lý rủi ro sinh học và chịu sự giám sát chặt chẽ khi cập cảng Úc.

Các diễn biến trong tuần cho thấy kinh tế Úc đang duy trì được nền tảng ổn định, song đồng thời đứng trước yêu cầu điều chỉnh chính sách ngày càng rõ nét, từ cải cách thuế, phát triển nhà ở xã hội đến quản lý thương mại và môi trường. Đây là những yếu tố mà doanh nghiệp và các bên liên quan cần tiếp tục theo dõi sát trong thời gian tới.