Nguồn cung dồi dào, dự báo giá gạo năm 2026 chiều hướng áp lực giảm

Nguồn cung dồi dào

Trong báo cáo tháng 12/2025 của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, cơ quan này tiếp tục dự báo xuất khẩu gạo của Việt Nam trong niên vụ 2025/2026 khoảng 7,9 triệu tấn, chủ yếu là do nhu cầu nhập khẩu gạo từ một số quốc gia như Trung Quốc, Bờ Biển Ngà… duy trì và tăng trưởng tốt.

Bên cạnh đó, thị trường xuất khẩu gạo truyền thống của Việt Nam là Philippines đang có tín hiệu nhập khẩu trở lại vào đầu năm 2026 sau thời gian tạm dừng.

Tuy nhiên, bức tranh chung là nguồn cung gạo toàn cầu dồi dào, nên việc tăng giá có thể không kéo dài, phụ thuộc vào diễn biến thực tế thị trường và chính sách xuất khẩu, đặc biệt từ Ấn Độ và Thái Lan.

Thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho thấy, đến giữa tháng 1/2026, giá lúa và gạo trong nước gần như “đi ngang”, giao dịch cầm chừng, phản ánh tâm lý thận trọng của thương lái khi giá xuất khẩu chưa có tín hiệu phục hồi rõ ràng. Trên thị trường quốc tế, gạo Việt Nam 5% tấm và gạo thơm phổ biến ở mức 420 - 450 USD/tấn, thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước.

Còn theo Trung tâm Thông tin công nghiệp và thương mại (Bộ Công thương) giá gạo toàn cầu dự kiến sẽ tiếp tục chịu áp lực trong năm 2026, khi các nhà sản xuất lớn, bao gồm Ấn Độ, Thái Lan và Việt Nam, cạnh tranh để giải phóng nguồn cung dư thừa, trong bối cảnh khách hàng trì hoãn việc mua.

Các chuyên gia cho rằng, ngành lúa gạo Việt Nam nên tích cực chuyển dịch cơ cấu, giảm dần xuất khẩu gạo cấp thấp để tập trung vào các sản phẩm giá trị cao đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính (châu Âu, Nhật Bản), hướng tới phát triển bền vững và tăng lợi nhuận, nhờ tận dụng các Hiệp định thương mại tự do và xu hướng tiêu dùng xanh.

Đây sẽ là chiến lược đúng đắn để nâng giá trị xuất khẩu gạo và giảm phụ thuộc vào những thị trường dễ tổn thương. Điều này được kỳ vọng xuất khẩu gạo của Việt Nam trong năm 2026 có thể tăng trưởng tốt, đóng góp không nhỏ vào tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Không chỉ cạnh tranh bằng giá

Đại diện Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam cho biết, trong bối cảnh một số thị trường xuất khẩu lớn dần tự chủ nguồn cung, đa dạng hóa thị trường là hướng đi chiến lược để duy trì vị thế và ổn định xuất khẩu dài hạn. Thực tế cho thấy, trong 5-7 năm qua, gạo Việt Nam đã có mặt tại khoảng 150 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây là lợi thế quan trọng nếu chúng ta biết khai thác hiệu quả.

Các chuyên gia cũng cho rằng, trong bối cảnh kinh tế - thương mại toàn cầu tiếp tục diễn biến phức tạp, xu hướng bảo hộ gia tăng, các tiêu chuẩn về môi trường, an toàn thực phẩm ngày càng chặt chẽ. Điều này đòi hỏi ngành gạo phải nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá.

Chương trình 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp giai đoạn 2026 - 2030 với sự đồng hành của FAO, ADB và các đối tác quốc tế, được xem là nền tảng quan trọng để tái cấu trúc ngành lúa gạo theo hướng hiện đại, bền vững. Đây được xem là hướng đi tạo đột phá là chuyển dịch sang sản xuất gạo chất lượng cao, phát thải thấp.

Về dài hạn, ngành lúa gạo Việt Nam cần chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên chất lượng, thương hiệu và giá trị gia tăng. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp và nông dân, từ quy hoạch vùng trồng, tổ chức lại sản xuất, đầu tư chế biến sâu đến xây dựng thương hiệu gạo quốc gia.

Song song với đó, việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới cũng mở ra không gian xuất khẩu. Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Israel (VIFTA), có hiệu lực từ cuối năm 2024, được kỳ vọng sẽ giúp gạo Việt Nam từng bước thâm nhập sâu hơn vào thị trường có tiêu chuẩn cao.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, tái cơ cấu chuỗi giá trị, chuyển đổi xanh và đa dạng hóa thị trường không còn là lựa chọn, mà là con đường tất yếu để gạo Việt Nam giữ vững vị thế và phát triển bền vững.