Siết chặt kỷ cương đội tàu, quyết tâm gỡ “thẻ vàng” thủy sản năm 2026

Trong bối cảnh Việt Nam nỗ lực cao độ để tháo gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu đối với ngành thủy sản, Thanh Hóa là địa phương có đội tàu khai thác lớn ở khu vực Bắc Trung Bộ được xác định một trong những điểm then chốt cần tạo chuyển biến bền vững, thực chất. Không chỉ dừng ở việc “hoàn thành hồ sơ”, yêu cầu đặt ra là xây dựng kỷ cương quản lý nghề cá, kiểm soát chặt chẽ từ con tàu, thuyền viên đến cảng cá, sản lượng và truy xuất nguồn gốc, bảo đảm tuân thủ đầy đủ các khuyến nghị quốc tế.

Mới đây, Đoàn công tác của UBND tỉnh Thanh Hoá do ông Cao Văn Cường, Phó Chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng đoàn đã trực tiếp kiểm tra việc thực hiện các nhiệm vụ cấp bách chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tại cảng Hải Châu (phường Ngọc Sơn) và cảng cá Lạch Bạng (phường Hải Bình). Đây là hai đầu mối quan trọng trong hệ thống cảng cá của tỉnh, nơi tập trung lượng lớn tàu thuyền khai thác xa bờ, gắn trực tiếp với yêu cầu kiểm soát sản lượng, nhật ký khai thác và truy xuất nguồn gốc.

Báo cáo với đoàn công tác cho thấy, sau hơn 4 tháng triển khai cao điểm chống khai thác IUU, tỉnh Thanh Hóa đã hoàn thành đăng ký 2.898 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên và cập nhật đầy đủ trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia Vnfishbase. 100% tàu đủ điều kiện hoạt động đã được đánh dấu, kẻ số, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) và kết nối, duy trì hoạt động 24/24 giờ. Việc theo dõi, xử lý tàu mất tín hiệu, vượt ranh giới cho phép hay không đủ điều kiện khai thác được thực hiện chặt chẽ, liên thông giữa các lực lượng.

Đáng chú ý, trong thời gian triển khai cao điểm, tỉnh không để xảy ra trường hợp tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài - một trong những tiêu chí then chốt mà Ủy ban châu Âu đặc biệt quan tâm. Công tác quản lý đội tàu từng bước đi vào nền nếp, cơ chế phối hợp giữa biên phòng, kiểm ngư, chính quyền địa phương và ban quản lý cảng cá ngày càng đồng bộ. Đến nay, Thanh Hóa đã hoàn thành đầy đủ 19/19 nhiệm vụ Chính phủ giao trong lộ trình chống khai thác IUU.

Tuy vậy, qua kiểm tra thực tế tại các cảng, đoàn công tác cũng chỉ ra những vấn đề không thể xem nhẹ. Việc sắp xếp neo đậu tàu thuyền ở một số khu vực chưa thật sự khoa học, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, nhất là trong điều kiện thời tiết xấu hoặc mật độ tàu cập cảng lớn. Công tác vệ sinh môi trường cảng cá, thu gom rác thải, xử lý nước thải còn bất cập, ảnh hưởng đến hình ảnh cảng cá văn minh, hiện đại, đồng thời tác động đến yêu cầu bảo đảm điều kiện bốc dỡ, bảo quản sản phẩm theo tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc.

Đánh giá tổng thể, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cao Văn Cường ghi nhận những chuyển biến tích cực trong điều động tàu thuyền, kiểm tra, kiểm soát đội tàu và đối soát dữ liệu nghề cá tại các cảng. Tuy nhiên, đồng chí nhấn mạnh: kết quả đạt được mới là bước đầu, quan trọng hơn là phải duy trì thường xuyên, bền bỉ, không để “chùng xuống” sau các đợt cao điểm, bởi chỉ một mắt xích lỏng lẻo cũng có thể ảnh hưởng tới nỗ lực chung của cả nước trong việc gỡ “thẻ vàng”.

Trên tinh thần đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các địa phương ven biển, lực lượng Biên phòng, kiểm ngư và Ban Quản lý Cảng cá, Đăng kiểm tàu cá Thanh Hóa tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho ngư dân về quy định pháp luật và trách nhiệm quốc tế trong khai thác thủy sản. Cùng với đó là quản lý chặt chẽ đội tàu, kiên quyết không cho tàu không đủ điều kiện tham gia hoạt động; duy trì kiểm soát VMS 24/24 giờ, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm, mất kết nối, vượt ranh giới hoặc không chấp hành quy định cập cảng, ghi nộp nhật ký khai thác.

Đặc biệt, yêu cầu tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên khi về bờ phải cập đúng các cảng cá chỉ định để bốc dỡ sản phẩm, bảo đảm kiểm soát sản lượng và truy xuất nguồn gốc theo đúng quy trình. Đây là khâu “then chốt” trong chuỗi chống IUU, quyết định mức độ minh bạch và độ tin cậy của dữ liệu nghề cá khi làm việc với các đoàn thanh tra quốc tế.

Đối với cảng cá Hải Châu vừa được Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Quyết định công bố là cảng cá chỉ định cho tàu hoạt động vùng khơi trở ra cập cảng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hoá nhấn mạnh yêu cầu sớm hoàn thiện hạ tầng tương xứng với vai trò mới. UBND phường Ngọc Sơn cần khẩn trương tu sửa, nâng cấp các hạng mục, lắp đặt đầy đủ trang thiết bị phục vụ kiểm soát tàu ra vào, bốc dỡ, giám sát sản lượng và bảo đảm an toàn, vệ sinh môi trường, để cảng đủ điều kiện vận hành đồng bộ theo chuẩn quốc gia. Đồng thời, tỉnh cũng định hướng sớm nghiên cứu chủ trương mở rộng cảng, nâng cao năng lực tiếp nhận tàu lớn, qua đó giảm áp lực cho các cảng hiện hữu và nâng cao hiệu quả quản lý.