Các nhà nhập khẩu thủy sản Mỹ thiệt hại hơn 1 tỷ USD do chính sách thuế quan mới

Thuế tăng mạnh, nhập khẩu giảm sâu

Thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam cho biết, tháng 9/2025, các nhà nhập khẩu Mỹ phải nộp hơn 277 triệu USD tiền thuế đối với khoảng 266 nghìn tấn thủy sản, có tổng giá trị gần 2 tỷ USD. So với cùng kỳ năm trước, số thu thuế tăng gấp hơn bảy lần, trong khi khối lượng nhập khẩu giảm 8% và giá trị giảm 10%. Đây cũng là tháng thứ hai liên tiếp nhập khẩu thủy sản của Mỹ ghi nhận xu hướng suy giảm theo năm, cho thấy tác động của thuế quan không còn mang tính ngắn hạn.

Bước ngoặt chính sách bắt đầu từ tháng 4/2025, khi Mỹ áp mức thuế cơ bản 10% đối với hàng hóa nhập khẩu từ phần lớn các quốc gia. Đến đầu tháng 8, thuế tiếp tục được điều chỉnh tăng đối với nhiều nước cung ứng thủy sản lớn, trong đó có Ấn Độ, Indonesia và Việt Nam. Trước thời điểm thuế tăng, các doanh nghiệp nhập khẩu đã đẩy mạnh nhập hàng để “đi trước” chính sách, khiến khối lượng và giá trị nhập khẩu trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 7/2025 tăng lần lượt 10% và 13%.

Tuy nhiên, khi các mức thuế cao hơn chính thức có hiệu lực, xu hướng nhanh chóng đảo chiều. Trong giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 9, khối lượng nhập khẩu giảm 6% và giá trị giảm 7%, phản ánh sự thận trọng gia tăng của doanh nghiệp trước áp lực chi phí. Tính chung từ tháng 4 đến tháng 9/2025, các nhà nhập khẩu Mỹ đã nộp gần 1,2 tỷ USD tiền thuế đối với khoảng 1,7 triệu tấn thủy sản, với tổng giá trị nhập khẩu xấp xỉ 14 tỷ USD. Con số này cho thấy gánh nặng thuế quan đang gia tăng nhanh chóng và trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Không chỉ dừng lại ở tác động tài chính tức thời, các biện pháp thuế quan còn đặt ra nhiều hệ lụy dài hạn đối với cấu trúc chuỗi cung ứng, khi doanh nghiệp buộc phải tính toán lại nguồn cung, giá bán và chiến lược thị trường trong bối cảnh chi phí đầu vào biến động mạnh.

Trung Quốc và Ấn Độ chịu tác động lớn nhất

Xét theo cơ cấu thị trường, Trung Quốc là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ chính sách thuế thủy sản của Mỹ trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 9/2025. Các nhà nhập khẩu Mỹ đã nộp hơn 202 triệu USD tiền thuế đối với lượng thủy sản Trung Quốc trị giá khoảng 520 triệu USD, tương đương gần 39% giá trị nhập khẩu. Cùng với chi phí thuế tăng cao, khối lượng nhập khẩu từ Trung Quốc trong giai đoạn này giảm 21% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy mức độ tác động không chỉ dừng ở giá trị mà còn làm thu hẹp đáng kể dòng chảy thương mại.

Ấn Độ và Chile cũng nằm trong nhóm các quốc gia chịu ảnh hưởng đáng kể. Mỹ đã nhập khẩu khoảng 1,4 tỷ USD thủy sản từ Ấn Độ và phải nộp gần 147 triệu USD tiền thuế, tương đương khoảng 10% giá trị nhập khẩu. Đối với Chile, tổng số tiền thuế lên tới hơn 125 triệu USD trên kim ngạch nhập khẩu khoảng 1,5 tỷ USD. Dù mức thuế suất áp dụng cho Chile thấp hơn so với một số đối thủ, quy mô thương mại lớn khiến tổng số thuế phải nộp vẫn ở mức cao.

Bên cạnh tác động thương mại, chính sách thuế quan mới cũng đang trở thành tâm điểm tranh luận pháp lý tại Mỹ. Hai vụ kiện liên quan đến việc sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế để áp thuế hiện đang chờ phán quyết của Tòa án Tối cao. Theo một số nguồn thông tin, nếu chính phủ không thắng kiện, tổng số tiền thuế có thể phải hoàn trả cho doanh nghiệp có thể lên tới hàng trăm tỷ USD, trong đó riêng thuế quan nói chung đã mang lại cho ngân sách Mỹ khoảng 259 tỷ USD tính đến đầu tháng 12/2025.

Các phân tích độc lập cho thấy mức thuế hiệu dụng bình quân tại Mỹ đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, kéo theo chi phí sinh hoạt của các hộ gia đình tăng đáng kể. Trong bối cảnh đó, thiệt hại hơn 1 tỷ USD mà các nhà nhập khẩu thủy sản Mỹ phải gánh chịu không chỉ phản ánh khó khăn của một ngành hàng cụ thể, mà còn cho thấy những tác động rộng hơn của chính sách thuế quan đối với thương mại, tiêu dùng và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Khi các mức thuế cao tiếp tục được duy trì và chưa có tín hiệu rõ ràng về điều chỉnh, ngành thủy sản nhập khẩu của Mỹ được dự báo sẽ còn phải đối mặt với nhiều áp lực mới, buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc hoạt động và thích ứng trong một môi trường thương mại ngày càng bất định.