Gỡ nút thắt vốn, đất đai, thủ tục cho doanh nghiệp công nghiệp và xây dựng

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 429/TB-VPCP ngày 17/8/2026 về kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại Hội nghị tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực công nghiệp, xây dựng, hạ tầng và quy hoạch, yêu cầu xử lý dứt điểm các kiến nghị, gắn với trách nhiệm và thời hạn cụ thể nhằm khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số.

Chuyển từ tháo gỡ chung chung sang xử lý có thời hạn

Công nghiệp, xây dựng, hạ tầng và quy hoạch được xác định là những lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với năng lực cạnh tranh và khả năng thu hút đầu tư của nền kinh tế. Theo Kết luận số 18-KL/TW, để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai con số, khu vực công nghiệp - xây dựng phải đạt mức tăng trưởng bình quân 12,3%, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) đạt từ 11-12%. Cùng với đó, chi phí logistics được đặt mục tiêu giảm xuống còn 12-15% GDP vào năm 2030.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện chính sách, tổ chức thực thi thống nhất và xử lý thực chất những vướng mắc đang trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp. Phương châm được quán triệt là “khẩn trương - quyết liệt - hiệu quả - không né tránh - không đùn đẩy”, hướng tới tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng.

Những hạn chế được chỉ ra tập trung ở nhiều khâu. Trong đó, một số cơ quan, địa phương còn thiếu chủ động, chưa đủ quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Tình trạng một bộ phận cán bộ chưa thực sự đổi mới, thiếu tinh thần dám nghĩ, dám làm, cùng với biểu hiện đùn đẩy, thiếu trách nhiệm vẫn tồn tại ở một số nơi. Hiệu lực tổ chức thực hiện và kỷ luật hành chính vì vậy cần tiếp tục được nâng lên.

Ngoài ra, một số cơ chế, chính sách và quy định pháp luật chưa theo kịp yêu cầu phát triển. Những điểm nghẽn về thủ tục hành chính, sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương tiếp tục tạo áp lực đối với doanh nghiệp. Trong khi đó, doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận vốn, đất đai, đầu tư và bảo đảm dòng tiền cho sản xuất, đồng thời phải đối mặt với chi phí tuân thủ và chi phí vận hành cao.

Trước thực trạng đó, các kiến nghị của doanh nghiệp và hiệp hội được phân loại thành ba nhóm, gắn với thời hạn cụ thể. Những vấn đề có thể xử lý ngay theo quy định hiện hành phải được hướng dẫn trước ngày 25/8/2026. Các vấn đề liên quan nhiều bộ, ngành phải được trả lời doanh nghiệp trước ngày 5/9/2026. Đối với những nội dung cần sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật, các cơ quan phải xác định rõ văn bản cần sửa, cấp có thẩm quyền trình và tiến độ thực hiện, đồng thời báo cáo kết quả xử lý bước đầu trước ngày 15/9/2026. Với các vấn đề liên ngành, cơ quan phối hợp phải phản hồi trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi nhận được đề nghị; nếu còn ý kiến khác nhau, cơ quan chủ trì tổng hợp và báo cáo cấp có thẩm quyền trong 5 ngày làm việc tiếp theo.

Khơi thông nguồn lực, nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp

Tháo gỡ điểm nghẽn được đặt trong yêu cầu xử lý các vấn đề nền tảng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, gắn với sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm gồm hoàn thiện thể chế; khơi thông nguồn lực; giảm chi phí; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tăng cường liên kết; nâng cao kỷ luật hành chính.

Trong đó, việc khơi thông nguồn lực tập trung vào vốn, đất đai, đầu tư và bảo đảm dòng tiền cho sản xuất. Cùng với đó là yêu cầu giảm chi phí để hạ giá thành, nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp. Cải cách thủ tục hành chính thực chất được xem là một trong những hướng đi nhằm giảm chi phí tuân thủ và những chi phí gián tiếp phát sinh trong quá trình doanh nghiệp thực hiện các quy định.

Chi phí logistics cũng được đặt trong tổng thể bài toán nâng cao năng lực cạnh tranh. Mục tiêu đến năm 2030 là đưa chi phí logistics xuống còn 12-15% GDP. Đây là một mục tiêu gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả vận hành của nền kinh tế và tạo dư địa cho doanh nghiệp cải thiện sức cạnh tranh.

Bên cạnh nguồn lực từ phía Nhà nước, yêu cầu đối với cộng đồng doanh nghiệp cũng được đặt ra rõ hơn. Doanh nghiệp cần phát huy tinh thần tự chủ, tự lực và đổi mới sáng tạo; chủ động nâng cao năng lực quản trị, công nghệ, chất lượng sản phẩm và hiệu quả sử dụng vốn. Đồng thời, doanh nghiệp cần tăng cường tham gia vào các chuỗi liên kết sản xuất, chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị trong nước và quốc tế, ưu tiên sử dụng nguyên liệu, linh kiện, dịch vụ và công nghệ trong nước.

Liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với nhau, cũng như giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài, hiện vẫn được đánh giá là chưa thực chất. Vì vậy, việc thúc đẩy liên kết cần đi cùng với nâng cao năng lực nội tại của doanh nghiệp, từ quản trị, công nghệ đến chất lượng sản phẩm và hiệu quả sử dụng vốn. Đây là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp không chỉ giải quyết khó khăn trước mắt mà còn nâng cao khả năng tham gia các chuỗi giá trị.

Trong cơ chế này, VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp là đầu mối tổng hợp, phản ánh và theo dõi việc giải quyết kiến nghị. VCCI phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương rà soát, tổng hợp ý kiến của doanh nghiệp, phản ánh kịp thời những vướng mắc đến các bộ, ngành, địa phương liên quan. Những kiến nghị chưa được giải quyết thỏa đáng tiếp tục được theo dõi, đôn đốc và tổng hợp để báo cáo cấp có thẩm quyền.

Việc xử lý kiến nghị được gắn với chế độ theo dõi, báo cáo định kỳ. Trước ngày 25 hằng tháng, các bộ trưởng gửi báo cáo kết quả thực hiện về Bộ Tài chính để tổng hợp, báo cáo Chính phủ. Cùng với thời hạn cụ thể đối với từng nhóm kiến nghị, quy định này giúp các cơ quan theo dõi tiến độ và làm rõ trách nhiệm trong quá trình xử lý.

Đối với các lĩnh vực công nghiệp, xây dựng, hạ tầng và quy hoạch, yêu cầu đặt ra là xử lý cụ thể từng vướng mắc, xác định rõ cơ quan chủ trì và thời hạn hoàn thành. Việc tháo gỡ khó khăn về vốn, đất đai, đầu tư, giảm chi phí, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường liên kết được kỳ vọng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.