Khơi thông dòng vốn công từ cải cách đấu thầu

Tinh gọn, giải phóng nguồn lực tồn đọng

Nỗ lực tháo gỡ điểm nghẽn thể chế và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong công tác đấu thầu đang tạo nên những chuyển biến hết sức tích cực cho bức tranh đầu tư công. Việc giải phóng các nguồn lực bị đóng băng nhiều năm không chỉ giúp đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các dự án trọng điểm mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn nhà nước, tạo đòn bẩy quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Trong nửa đầu năm 2026, Bộ Tài chính đã tập trung rà soát, tham mưu cấp có thẩm quyền ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng về đấu thầu và đầu tư theo phương thức đối tác công tư. Mục tiêu cốt lõi của việc hoàn thiện thể chế là tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, đẩy nhanh tốc độ giải ngân vốn đầu tư công và tối ưu hóa hiệu quả triển khai trên thực địa.

Dấu ấn thể chế nổi bật nhất phải kể đến việc tham mưu Chính phủ ban hành Nghị quyết số 16/2026/NQ-CP về giải quyết vướng mắc cho các dự án BT chuyển tiếp. Sự ra đời của chính sách này dự kiến góp phần xử lý triệt để khó khăn tại 107 dự án, khơi thông nguồn lực đầu tư khổng lồ khoảng 85.429 tỷ đồng và đưa 1.970 ha đất vào khai thác phát triển kinh tế xã hội.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 66.20/2026/NQ-CP phục vụ các công trình trọng điểm APEC 2027 và Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 3/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ cũng kịp thời tạo hành lang pháp lý minh bạch, tăng cường hiệu lực, hiệu quả và trách nhiệm của các bên tham gia quá trình lựa chọn nhà thầu.

Ở tầm nhìn dài hạn, Bộ Tài chính đang tiếp tục xây dựng, trình cấp có thẩm quyền 1 nghị quyết của Quốc hội và 4 nghị định của Chính phủ về đấu thầu và đầu tư theo phương thức PPP. Khung pháp lý mới sẽ thể chế hóa sâu sắc các chủ trương của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân cũng như thực hiện các cam kết quốc tế.

Ở góc độ thực thi, khoảng 600 công văn hướng dẫn nghiệp vụ đã được ban hành để tháo gỡ vướng mắc phát sinh cho các bộ, ngành và địa phương. Hoạt động kiểm tra, thẩm định, giám định trong đấu thầu được tăng cường sát sao nhằm đảm bảo sự tuân thủ pháp luật, nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư và bên mời thầu.

Theo Cục Quản lý đấu thầu, định hướng hoàn thiện thể chế hiện nay tập trung vào tinh gọn quy trình, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh công tác hậu kiểm và phân cấp phân quyền mạnh mẽ cho chủ đầu tư. Cách tiếp cận này vừa rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án, vừa đòi hỏi các nhà thầu phải nâng cao năng lực thực chất và uy tín nghề nghiệp.

Chuyển đổi số toàn diện gắn mục tiêu 100% đấu thầu qua mạng

Song hành cùng những cải cách thể chế, bước tiến chuyển đổi số trong đấu thầu đã mang lại những kết quả rất ấn tượng. Việc nâng cấp và vận hành hiệu quả Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia giúp tăng tính công khai, minh bạch, giảm chi phí tuân thủ và rút ngắn đáng kể thời gian tổ chức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.

Số liệu cập nhật trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, đến hết tháng 6/2026, cả nước có 282.065 gói thầu được tổ chức lựa chọn nhà thầu với tổng giá trị 679.000 tỷ đồng. Trong đó, 272.182 gói thầu đã hoàn tất kết quả lựa chọn nhà thầu với tổng giá trị đạt 526.000 tỷ đồng.

Tỷ lệ tiết kiệm trung bình trong đấu thầu đạt khoảng 4,15%, đóng góp thiết thực cho ngân sách nhà nước. Đặc biệt, 100% gói thầu đã được thực hiện qua mạng, đáp ứng trọn vẹn yêu cầu khắt khe tại Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 8/1/2026 của Chính phủ.

Chuyển đổi số cũng ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ của tỷ lệ nhà thầu áp dụng ký hợp đồng điện tử. Sự xuất hiện của các gói thầu quy mô lớn cùng số lượng nhà thầu tham gia đông đảo hơn phản ánh rõ nét hiệu quả vận hành của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong giai đoạn vừa qua.

Để đồng hành và hỗ trợ các chủ đầu tư, đặc biệt tại các xã mới thành lập, Trung tâm Đấu thầu qua mạng quốc gia đã ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về quản lý tài khoản, tổ chức lựa chọn nhà thầu. Đồng thời, hệ thống đã cập nhật tính năng liên kết tài khoản và liên kết gói thầu, giúp các chủ đầu tư tiếp nhận và tiếp tục triển khai thuận lợi các dự án đang thực hiện.

Thời gian tới, Bộ Tài chính xác định tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đấu thầu và PPP. Trọng tâm là hoàn thiện khung pháp lý, chủ động gỡ vướng cho các dự án kéo dài, đẩy mạnh đấu thầu qua mạng và nâng cấp hạ tầng công nghệ.

Về phía các chủ đầu tư, lãnh đạo Trung tâm Đấu thầu qua mạng quốc gia khuyến nghị, cần chủ động tập huấn, nâng cao năng lực cán bộ chuyên trách tại cơ sở nhằm đáp ứng tốt yêu cầu phân cấp, phân quyền trong tình hình mới.