Nhiều chuyển biến giải ngân vốn đầu tư công

Như vậy, giải ngân vốn đầu tư công tăng hơn 5 điểm phần trăm so cùng kỳ 2024, tương ứng tăng 11,6%. Trong đó, vốn ngân sách địa phương đạt tỷ lệ giải ngân 27,5% (cao hơn cùng kỳ năm 2024 là 21,1%) nhưng vốn ngân sách trung ương chỉ đạt 19,6%, thấp hơn mức 22,6% của cùng kỳ năm trước.

So với tiến độ giải ngân của 4 tháng đầu năm, tốc độ giải ngân trong tháng 5 có sự tăng trưởng rõ rệt, bắt kịp tiến độ của năm ngoái. Cụ thể: lũy kế giải ngân đến hết tháng 2 đạt 5,43%, đến hết tháng 3 đạt 9,72% và đến hết tháng 4 đạt 15,9% kế hoạch do Thủ tướng Chính phủ giao.

Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2025 là 888.087,9 tỷ đồng. Cụ thể: Thủ tướng Chính phủ giao 825.922,3 tỷ đồng; phần vốn ngân sách địa phương tự cân đối, giao tăng so với kế hoạch Thủ tướng giao là 50.716 tỷ đồng; vốn kế hoạch từ các năm trước được phép kéo dài sang năm 2025 là 11.449,7 tỷ đồng.

Tính đến hết tháng 5 năm 2025, trong tổng số 47 bộ, cơ quan trung ương và 63 địa phương, có 10 bộ, cơ quan trung ương và 39 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung của cả nước trở lên. Có 37 bộ, cơ quan trung ương và 24 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân chung của cả nước.

Bộ Tài chính nêu một số bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân cao, đạt trên 30% bao gồm: Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (86,43%); Đài Tiếng nói Việt Nam (73,82%); Ngân hàng Chính sách Xã hội (41,2%); Bộ Công an (40,5%).

Một số địa phương có tỷ lệ giải ngân cao, đạt trên 40%, gồm: Tỉnh Phú Thọ (62,7%); Thanh Hóa (57,8%); Lào Cai (51,8%); Thái Nguyên (51%); Nam Định (50,4%); Hà Giang (48,8%); Hà Tĩnh (48,7%); Hà Nam (45,3%); Ninh Bình (45,1%); Bà Rịa -Vũng Tàu (42,6%); Thừa Thiên - Huế (41,2%).

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều bộ, cơ quan trung ương và địa phương có tỷ lệ giải ngân rất thấp, dưới 10%. Các bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân rất thấp, dưới 10% là Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Y tế; Tòa án nhân dân tối cao; Bộ Công Thương; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Ban Tôn giáo Chính phủ và Ủy ban Dân tộc; Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Min; Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Ngoại giao; Bộ Nội vụ; Đài Truyền hình Việt Nam; Văn phòng Trung ương Đảng; Văn phòng Chủ tịch nước; Văn phòng Chính phủ; Văn phòng Quốc hội; Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam; Liên minh Hợp tác xã Việt Nam; Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam; Thanh tra Chính phủ; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, các địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới 15% là: Lai Châu, Bình Phước, Bình Dương, Cao Bằng, Đồng Nai, Phú Yên, Bến Tre.

Đối với các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đề nghị điều chỉnh giảm kế hoạch vốn, Bộ Tài chính cho biết đã tổng hợp và ước tính lại tỷ lệ giải ngân 5 tháng đầu năm trên cơ sở kế hoạch vốn đã được điều chỉnh. Việc này nhằm bảo đảm đánh giá đúng kết quả thực hiện kế hoạch đầu tư công theo nhu cầu vốn thực tế của từng đơn vị.

Nguyên nhân chính chính ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 là do:

Thứ nhất, về cơ chế, chính sách: Luật Đầu tư công năm 2024 và các Nghị định hướng dẫn chưa quy định rõ nội dung, trình tự, thẩm quyền phê duyệt nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư. Nhiều lĩnh vực thiếu định mức chi phí quản lý, tư vấn dự án. Thời hạn điều chỉnh kế hoạch vốn chưa phù hợp, các văn bản hướng dẫn thi hành luật còn chậm ban hành.

Thứ hai, phân bổ vốn chậm. Tính đến 15/3/2025 còn khoảng 62.015 tỷ đồng chưa phân bổ (7,51% kế hoạch Thủ tướng giao), chủ yếu là vốn cho dự án chưa hoàn tất thủ tục. Một số bộ, ngành phân bổ vốn cho dự án chưa đủ điều kiện, vượt tổng mức, vượt thời gian bố trí vốn.

Thứ ba, tổ chức thực hiện còn vướng. Việc sắp xếp bộ máy hành chính khiến nhiều dự án tạm dừng, kéo dài thời gian thẩm định, thanh toán, quyết toán. Công tác giải phóng mặt bằng chậm do vướng mắc pháp lý, giá vật liệu tăng cao, nguồn cung hạn chế, vướng quy hoạch khoáng sản.

Thứ tư, nguồn thu ngân sách địa phương từ đất chưa đảm bảo theo dự toán, dẫn đến chậm phân bổ và giải ngân.

Thứ năm, liên quan chương trình mục tiêu quốc gia, chưa ban hành quyết định điều chỉnh, hướng dẫn còn chậm và phức tạp, tâm lý e ngại ở địa phương và hạn chế về quỹ đất, định mức hỗ trợ thấp gây khó khăn cho triển khai và giải ngân.

Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành và địa phương triển khai một số giải pháp trọng tâm nhằm đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công trong thời gian tới.

Trước hết, trong quá trình tổ chức lại đơn vị hành chính, cần kịp thời điều chỉnh kế hoạch vốn phù hợp giữa các cấp, đảm bảo bàn giao rõ ràng, tránh gián đoạn triển khai. Công tác giải phóng mặt bằng phải được ưu tiên, xem là nút thắt cần tháo gỡ quyết liệt.

Ngoài ra, cần giám sát chặt dự án trọng điểm, xây dựng kế hoạch giải ngân cụ thể, kiên quyết điều chuyển vốn nếu dự án chậm tiến độ và đảm bảo sử dụng hiệu quả vốn kéo dài sang năm 2025.