hoặc
Vui lòng nhập thông tin cá nhân
hoặc
Vui lòng nhập thông tin cá nhân
Nhập email của bạn để lấy lại mật khẩu
Đề xuất bãi bỏ hoặc thu hẹp thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư trong dự thảo Luật Đầu tư (thay thế) của Bộ Tài chính đang tạo ra một luồng sinh khí mạnh mẽ, được giới chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp đánh giá là một trong những cải cách hành chính cần thiết nhất trong nhiều năm qua.
Giảm tải ách tắc
Thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư (CTCTĐT) vốn được thiết lập như một "cửa gác" trung gian, đảm bảo dự án phù hợp với quy hoạch và chính sách. Tuy nhiên, qua thời gian, thủ tục này đã bộc lộ nhiều hạn chế, gây trùng lặp với các luật chuyên ngành khác như: Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Nhà ở và trở thành một trong những điểm nghẽn lớn nhất làm chậm trễ tiến độ dự án.
Việc Bộ Tài chính đề xuất miễn CTCTĐT đối với các dự án đã nằm trong quy hoạch, trúng đấu giá, đấu thầu hoặc thuộc cụm công nghiệp có hạ tầng sẵn là hoàn toàn hợp lý.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM, nhận định thủ tục này là một tầng phê duyệt trung gian không cần thiết. Khi doanh nghiệp đã thắng đấu giá, được giao đất và có quy hoạch chi tiết, việc yêu cầu họ quay lại xin thêm một chủ trương nữa chỉ làm chậm dòng chảy đầu tư.
Theo ước tính, việc bớt đi một khâu phê duyệt này có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm trung bình 2 - 5 năm cho khâu chuẩn bị, một lợi ích to lớn khi chi phí cơ hội ngày càng đắt đỏ. Đây là một sự dịch chuyển mang tính hệ thống, giúp Việt Nam tiệm cận hơn với mô hình quản lý rủi ro của các nền kinh tế phát triển, nơi quản lý dựa trên dữ liệu và sự minh bạch cam kết, không phải dựa trên giấy phép.
Việc thu hẹp thủ tục này không chỉ thúc đẩy các dự án quy mô lớn mà còn mở đường cho khu vực kinh tế tư nhân quy mô vừa và nhỏ, vốn dễ bị "nghẽn" nhất bởi gánh nặng hành chính. Đó là một thông điệp mạnh mẽ về một Chính phủ kiến tạo, quyết tâm loại bỏ cơ chế xin - cho đã tồn tại dai dẳng.
Tuy nhiên, giới chuyên gia pháp lý và kinh tế đều có chung một cảnh báo: Bỏ tiền kiểm không có nghĩa là buông lỏng quản lý, mà phải đi kèm với cơ chế hậu kiểm chặt chẽ và minh bạch tuyệt đối.
Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI, khẳng định việc thu hẹp thủ tục là thay đổi có tính hệ thống, nhưng rủi ro nằm ở việc quản lý sau cấp phép. Nếu không có cơ chế giám sát đủ mạnh, chính sách có thể tạo ra khoảng trống pháp lý, dễ dẫn đến tình trạng dự án yếu kém, lợi dụng kẽ hở tràn vào, hoặc thậm chí là tình trạng dự án treo, phá vỡ quy hoạch.
Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts, nhận định đây là cải cách táo bạo nhưng cần thực hiện trong khuôn khổ kỷ luật nghiêm. Cơ chế hậu kiểm chỉ thực sự hiệu quả khi có sự liên thông dữ liệu quốc gia giữa các lĩnh vực then chốt: đất đai, xây dựng, môi trường, thuế và đầu tư. Khi đó, mọi sai phạm sẽ được tự động truy xuất và phát hiện qua hệ thống, không còn phụ thuộc vào kiểm tra thủ công.
Chuyển từ xin - cho sang cam kết và chịu trách nhiệm là trao quyền cho nhà đầu tư, nhưng cũng đặt lên vai họ trách nhiệm lớn hơn. Nếu nhà đầu tư vi phạm tiến độ, gian dối hồ sơ, hậu quả phải rõ ràng và nghiêm khắc, không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính mà có thể bị thu hồi đất, chấm dứt dự án và cấm tham gia đầu tư trong giai đoạn tiếp theo.
Chìa khóa nằm ở chuyển đổi số và kỷ cương
Mục tiêu cao nhất của cải cách là giảm thực chất gánh nặng giấy tờ cho doanh nghiệp mà vẫn đảm bảo kiểm soát được rủi ro công. Theo các chuyên gia, để làm được điều này, cần tập trung vào hai trụ cột: Xây dựng khuôn khổ pháp lý hậu kiểm rõ ràng và đẩy mạnh chuyển đổi số và liên thông dữ liệu.
Thứ nhất, xây dựng khuôn khổ pháp lý hậu kiểm rõ ràng cần xác định các tiêu chí hậu kiểm một cách chi tiết, tránh tình trạng cơ quan quản lý lại đẻ thêm các thủ tục kiểm tra, giấy phép con khác sau khi dự án được cấp phép.
Thứ hai, đẩy mạnh chuyển đổi số và liên thông dữ liệu là chìa khóa cho quản lý hiện đại. Khi dữ liệu về doanh nghiệp, đất đai, xây dựng, môi trường và tài chính được liên thông, mọi nút thắt hoặc vi phạm tiềm ẩn sẽ được phát hiện tự động, cho phép cơ quan quản lý chuyển trọng tâm từ việc phê duyệt hình thức sang giám sát hiệu quả đầu tư, bảo vệ lợi ích công và kỷ cương pháp luật.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang có xu hướng giảm tốc và dòng vốn đầu tư có sự dịch chuyển, Việt Nam cần môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch và ổn định hơn bao giờ hết để khơi thông nguồn lực tư nhân, tạo ra sức bật mới cho tăng trưởng.
Đề xuất của Bộ Tài chính về việc loại bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư là một bước tiến mang tính đột phá. Tuy nhiên, thành công của cải cách này sẽ phụ thuộc vào việc Chính phủ có thể thiết lập được một cơ chế hậu kiểm chặt chẽ, minh bạch, được hỗ trợ bởi công nghệ và dữ liệu, để đảm bảo dòng vốn tư nhân chảy vào nhưng vẫn tuân thủ kỷ cương pháp lý.