Đẩy nhanh tiến độ, đảm bảo chất lượng các dự án cao tốc trọng điểm

Giải phóng mặt bằng là khâu then chốt quyết định tiến độ

Theo tinh thần công điện, các địa phương được yêu cầu hoàn tất toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật, tái định cư và xử lý các tồn tại phát sinh chậm nhất trước ngày 15/10/2025. Đây là mốc thời gian mang tính “quyết định sinh tử” với tiến độ của các dự án, bởi chỉ khi mặt bằng được bàn giao dứt điểm, các gói thầu mới có thể triển khai đồng loạt, bảo đảm chuỗi công việc thi công không bị gián đoạn.

Tại Tuyên Quang, chính quyền địa phương phải khẩn trương xử lý toàn bộ các vướng mắc còn lại, đồng thời triển khai giải phóng đoạn bổ sung dài hơn 8 km để kịp thời bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công. Tại Lạng Sơn, yêu cầu cụ thể được đưa ra cho cả hai dự án: Đồng Đăng – Trà Lĩnh phải hoàn tất di dời toàn bộ hộ dân còn lại, còn dự án Hữu Nghị – Chi Lăng phải dứt điểm các khâu hạ tầng kỹ thuật, bãi thải, và bàn giao toàn tuyến trong cùng thời hạn.

Tinh thần chỉ đạo thể hiện rõ ràng trách nhiệm của người đứng đầu. Bí thư tỉnh ủy và Chủ tịch UBND các tỉnh được xác định chịu trách nhiệm toàn diện nếu không hoàn thành yêu cầu về mặt bằng. Điều này không chỉ là cam kết chính trị mà còn là ràng buộc pháp lý, nhằm chấm dứt tình trạng “chậm một mắt xích, dừng cả dây chuyền” vốn tồn tại trong nhiều dự án hạ tầng trước đây.

Bên cạnh yêu cầu giải phóng mặt bằng, Công điện 197/CĐ-TTg cũng nhấn mạnh nhiệm vụ thi công phải được thực hiện trên tinh thần “tăng tốc nhưng không chủ quan”. Các ban quản lý, chủ đầu tư và nhà thầu được yêu cầu huy động tối đa nhân lực, thiết bị, tài chính và tận dụng mọi điều kiện thời tiết thuận lợi để thi công liên tục, không ngừng nghỉ.

Việc phân bổ tiến độ cụ thể theo tháng, theo tuần được giao trực tiếp cho các đơn vị quản lý dự án, với yêu cầu theo dõi sát sao sản lượng, nhân lực và khối lượng thi công. Mỗi nhà thầu phải được đánh giá định kỳ, nếu không đáp ứng kế hoạch sẽ bị điều chuyển khối lượng hoặc thay thế. Cách tiếp cận này nhằm siết chặt kỷ luật công trường, tạo áp lực để mọi gói thầu đều vận hành đồng bộ và minh bạch.

Tuy nhiên, Công điện cũng đặc biệt lưu ý, “không vì tiến độ mà bỏ qua chất lượng”. Đây là nguyên tắc được nhấn mạnh nhiều lần, phản ánh quan điểm xuyên suốt của Chính phủ trong quản lý dự án hạ tầng: tốc độ là cần thiết, nhưng độ bền mới là yếu tố quyết định giá trị sử dụng lâu dài. Các công trình phức tạp như cầu lớn, hầm xuyên núi, đoạn tuyến qua khu vực có địa hình karst hay dễ sạt trượt đều phải được giám sát kỹ lưỡng, đảm bảo ổn định kết cấu và an toàn khai thác.

Ủy ban nhân dân các tỉnh chịu trách nhiệm kiểm tra việc tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật, giám sát thi công, thậm chí có quyền đình chỉ nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm chất lượng. Công tác kiểm định độc lập sẽ được triển khai khi có nghi ngờ hoặc yêu cầu từ cơ quan chức năng. Việc kiểm soát này không chỉ giúp đảm bảo an toàn công trình mà còn tăng tính minh bạch, củng cố niềm tin của người dân về hiệu quả đầu tư công.

Cùng với đó, vấn đề an toàn lao động, giao thông và môi trường được đặt song hành với tiến độ và chất lượng. Các đơn vị thi công phải tổ chức ứng phó chủ động với thiên tai, mưa lũ, sạt lở, đặc biệt ở những khu vực miền núi có địa hình phức tạp; đồng thời bảo vệ tuyệt đối an toàn cho công nhân và người dân trong khu vực dự án.

Hoàn thiện thủ tục, hướng tới đồng bộ hạ tầng

Không chỉ dừng lại ở thi công, công điện còn yêu cầu các địa phương khẩn trương hoàn thiện toàn bộ thủ tục điều chỉnh thiết kế, phê duyệt dự án giai đoạn 1 và chuẩn bị triển khai giai đoạn 2. Với tuyến Tuyên Quang – Hà Giang, việc điều chỉnh thiết kế được xem là bước cần thiết để mở rộng quy mô phù hợp thực tế khai thác, đồng thời chuẩn bị nguồn vốn bổ sung phối hợp giữa địa phương và Bộ Tài chính.

Đối với dự án Hữu Nghị – Chi Lăng, yêu cầu tương tự được đặt ra nhằm bảo đảm việc triển khai giai đoạn kế tiếp không bị gián đoạn. Bộ Tài chính được giao chủ trì phối hợp cùng các cơ quan liên quan rà soát đề xuất vốn, báo cáo cấp có thẩm quyền sớm quyết định, tránh để ách tắc trong khâu bố trí nguồn lực.

Một điểm đáng chú ý là các tỉnh phải đồng thời triển khai đầu tư các công trình phụ trợ đi kèm như trạm dừng nghỉ, hệ thống giám sát giao thông thông minh (ITS), thu phí điện tử không dừng (ETC) và trạm kiểm soát tải trọng. Việc phát triển đồng bộ các hạng mục này không chỉ nâng cao hiệu quả vận hành mà còn góp phần tạo ra hệ sinh thái giao thông hiện đại, thân thiện môi trường và thuận tiện cho người sử dụng.

Trong tổng thể quy hoạch kết nối vùng trung du, miền núi phía Bắc, bốn dự án cao tốc nói trên giữ vai trò chiến lược, mở ra hành lang kinh tế mới từ vùng biên giới tới trung tâm đồng bằng, giảm áp lực cho các trục quốc lộ cũ, đồng thời tạo đòn bẩy cho du lịch, thương mại và logistics. Khi hoàn thành, các tuyến đường này sẽ không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển, mà còn hình thành chuỗi đô thị, công nghiệp mới, góp phần phân bố lại lực lượng lao động và thu hút đầu tư tư nhân vào hạ tầng địa phương.