Tăng tốc giải ngân là chìa khóa mở động lực phát triển của Cần Thơ

Thúc đẩy dòng vốn đầu tư công là áp lực và cơ hội

Tại phiên họp thường kỳ tháng 9/2025, UBND TP. Cần Thơ công bố số liệu khiến nhiều người quan tâm: đến hết tháng 9, tổng giá trị giải ngân vốn đầu tư công chỉ đạt hơn 5.887 tỷ đồng, tương đương 29,13% so với kế hoạch chi tiết được giao, thấp hơn nhiều so với bình quân chung của cả nước (trên 50%). Trong 76 chủ đầu tư, chỉ có 18 đơn vị đạt tỷ lệ giải ngân trên 60%, còn lại phần lớn ở mức rất thấp, thậm chí có 42 đơn vị chưa gửi báo cáo. Đây là tín hiệu cảnh báo rõ ràng cho thấy năng lực hấp thụ vốn của thành phố đang gặp vấn đề.

Theo phân tích của các Ban quản lý dự án lớn, tình trạng chậm giải ngân bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân đan xen. Một mặt, tổng vốn đầu tư được bố trí cho Cần Thơ những năm gần đây tăng mạnh, vượt quá năng lực thực thi và khả năng hấp thụ của địa phương. Mặt khác, công tác giải phóng mặt bằng vốn là “điểm nghẽn” cố hữu của hạ tầng Việt Nam vẫn diễn ra chậm chạp. Nhiều dự án lớn như Quốc lộ 91 hay các tuyến kết nối vùng phải đối mặt với quy trình bồi thường phức tạp, hồ sơ đất đai chồng chéo, vướng mắc về xác minh nguồn gốc và định giá tái định cư.

Không chỉ là yếu tố kỹ thuật, sự thay đổi trong thẩm quyền quản lý từ cấp thành phố xuống cấp xã phường cũng khiến quy trình phê duyệt chậm hơn dự kiến. Nhiều địa phương còn thiếu kinh nghiệm trong việc xác định chính sách hỗ trợ, dẫn đến tình trạng hồ sơ kéo dài. Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất Cần Thơ, ông Châu Văn Vũ, thẳng thắn nhìn nhận: “Nhiều hồ sơ cần xác minh lại tính pháp lý từ gốc, trong khi thẩm quyền ban hành chính sách hỗ trợ nay chuyển cấp, khiến tiến độ bị kéo lùi đáng kể”.

Các đơn vị quản lý vốn lớn như Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp hay Ban Quản lý công trình dân dụng – công nghiệp đều chung nhận định rằng, việc “được bố trí vốn dư so với năng lực thực hiện” là nghịch lý hiện nay. Nguồn vốn nhiều, nhưng thiếu mặt bằng, thiếu thủ tục, thiếu năng lực nhà thầu thì vốn vẫn nằm trên giấy. Chính vì vậy, Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên đã nhấn mạnh yêu cầu “tăng tốc toàn diện” trong quý IV, coi giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm để thúc đẩy phát triển.

Theo đó, thành phố sẽ tập trung vào ba hướng lớn: hoàn thiện nhanh công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; điều chỉnh lại kế hoạch phân bổ vốn, trong đó tăng vốn điều lệ cho Trung tâm Phát triển quỹ đất và tăng vốn ủy thác cho Ngân hàng Chính sách xã hội; đồng thời, khẩn trương rà soát, bổ sung dự toán chi thường xuyên cho các sở, ngành để kịp thời thực hiện nhiệm vụ. Đây được xem là bước đi nhằm khơi thông các “nút cổ chai” trong quá trình đầu tư công, tạo động lực lan tỏa cho các lĩnh vực khác của nền kinh tế.

Giữ kỷ luật tiến độ nhằm kiến tạo niềm tin đầu tư

Song song với giải pháp của UBND thành phố, Thành ủy Cần Thơ cũng đang triển khai một cơ chế giám sát đặc biệt, thể hiện rõ quyết tâm của lãnh đạo địa phương. Sáu tổ công tác do các Phó Bí thư Thành ủy phụ trách được thành lập, phụ trách trực tiếp 28 dự án trọng điểm – từ hạ tầng giao thông, khu công nghiệp đến công trình dân sinh. Cơ chế này không chỉ giúp rút ngắn khoảng cách giữa chỉ đạo và thực thi, mà còn tạo ra sự minh bạch trong việc xác định trách nhiệm, đúng tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm”.

Tại các dự án có dấu hiệu chậm, tổ công tác buộc phải trực tiếp khảo sát hiện trường, ghi nhận ý kiến của người dân, nhà thầu và chủ đầu tư, từ đó đưa ra biện pháp xử lý ngay. Các Ban quản lý dự án phải cập nhật tiến độ hàng tuần, định kỳ báo cáo Thành ủy và UBND để điều phối kịp thời. Nhiều giải pháp linh hoạt đã được áp dụng trong giải phóng mặt bằng, đặc biệt là việc xây dựng khung giá bồi thường hợp lý, đảm bảo quyền lợi của người dân và đồng thuận xã hội là yếu tố được xem là then chốt để tránh khiếu nại, chậm trễ.

Không chỉ dừng lại ở quản lý nội bộ, Thành ủy cũng yêu cầu đẩy mạnh công tác xúc tiến đầu tư, khai thác tối đa quỹ đất sẵn có và huy động nguồn lực xã hội cho phát triển hạ tầng. Các dự án được ưu tiên sẽ là những công trình có khả năng lan tỏa lớn, sử dụng lao động địa phương và góp phần thúc đẩy sản xuất, thương mại trong vùng. Trường hợp gặp vướng mắc vượt thẩm quyền, thành phố sẽ chủ động báo cáo lên các bộ, ngành trung ương để tháo gỡ, tránh tình trạng “đùn đẩy trách nhiệm” giữa các cấp.

Phát biểu kết luận hội nghị kiểm điểm tiến độ đầu tháng 10, Bí thư Thành ủy Lê Quang Tùng yêu cầu tất cả các cấp, các ngành phải xác định giải ngân vốn đầu tư công là “nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị”. Ông nhấn mạnh, việc giải ngân không chỉ là vấn đề kỹ thuật của ngành tài chính hay xây dựng, mà là phép thử năng lực điều hành và khả năng tổ chức thực hiện của toàn bộ bộ máy hành chính địa phương. Để làm được điều đó, thành phố cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đặc thù, chính sách ưu đãi nhằm thu hút các nhà đầu tư chiến lược, đặc biệt là trong lĩnh vực hạ tầng khu công nghiệp và khu chế xuất.

Bí thư Thành ủy cũng đặt trọng tâm vào việc tăng cường truyền thông chính sách, nhằm tạo sự đồng thuận xã hội – yếu tố không thể thiếu trong quá trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Ông khẳng định: “Cần Thơ không thể phát triển nếu không có sự đồng hành của người dân và doanh nghiệp. Mỗi đồng vốn đầu tư công được giải ngân đúng thời hạn là một cam kết với niềm tin và tương lai của thành phố.”