Vị thế mới của dược phẩm Việt trên bàn cân y tế

Bước nhảy vọt về quy mô và năng lực sản xuất

Ngành dược phẩm đang đứng trước một chu kỳ tăng trưởng mang tính cấu trúc với những con số biết nói. Theo báo cáo từ Cục Quản lý dược, quy mô thị trường hiện đã chạm mốc 8 tỷ USD mỗi năm, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm đạt 8%, cao thứ hai tại khu vực châu Á.

Đặc biệt, chi tiêu bình quân cho dược phẩm của người dân đã tăng lên mức 78,3 USD mỗi người vào năm 2025. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy khi thu nhập cải thiện, ý thức chăm sóc sức khỏe của gần 100 triệu dân đã trở thành động lực tăng trưởng bền vững nhất cho ngành.

Điểm sáng đáng tự hào nằm ở năng lực tự chủ của các doanh nghiệp nội địa. Số lượng cơ sở sản xuất đã tăng mạnh từ 167 cơ sở vào năm 2016 lên 243 đơn vị vào năm 2025. Thuốc sản xuất trong nước hiện chiếm khoảng 70% số lượng sử dụng và gần 50% tổng giá trị thị trường.

Không dừng lại ở việc phục vụ nhu cầu trong nước, năm 2025 ghi nhận 67 doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu thuốc và nguyên liệu sang các thị trường khó tính như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc, đạt kim ngạch 312 triệu USD. Với kết quả này, Việt Nam hiện đứng thứ tư trong khu vực Đông Nam Á về xuất khẩu dược phẩm, một vị thế chưa từng có trong lịch sử ngành y tế nước nhà.

Ông Tạ Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý dược, nhận định ngành dược đang phát triển theo hướng bền vững với các chỉ số an toàn cao, khi tỷ lệ thuốc kém chất lượng được kiểm soát dưới 1%. Việc triển khai trực tuyến 100% thủ tục hành chính và cập nhật cơ sở dữ liệu cho hơn 53.000 loại thuốc đã tạo nên một hệ sinh thái quản lý minh bạch, hiện đại.

Điều này giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường, đồng thời đảm bảo người dân được tiếp cận với nguồn thuốc chất lượng, giá cả ổn định do chỉ số CPI nhóm hàng y tế luôn được duy trì ở mức thấp.

Hóa giải nút thắt công nghệ để xác lập vị thế mới

Dù đạt được những thành tựu ấn tượng, ngành dược vẫn đang đối diện với những điểm nghẽn cố hữu cần được tháo gỡ bằng những tư duy mang tính đột phá. Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên thẳng thắn chỉ ra rằng gần 90% nguyên liệu làm thuốc vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu, trong khi đầu tư cho nghiên cứu và phát triển chưa tương xứng với tiềm năng.

Việc các tập đoàn quốc tế chủ yếu dừng lại ở nhượng quyền thương mại mà chưa chuyển giao công nghệ lõi đang là rào cản khiến doanh nghiệp nội khó tiếp cận những dòng thuốc biệt dược gốc có giá trị gia tăng cao.

Tuy nhiên, bước sang năm 2026, những thay đổi về hành lang pháp lý như Luật Dược sửa đổi, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi và các thông tư về đấu thầu đang tạo ra áp lực đổi mới mạnh mẽ. Các doanh nghiệp đầu ngành đã bắt đầu cuộc đua nâng cấp tiêu chuẩn lên EU-GMP để thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việt Nam hiện không chỉ là điểm đến tiêu thụ đơn thuần mà đang dần trở thành mắt xích sản xuất quan trọng của khu vực thông qua việc hình thành các khu công nghiệp dược sinh học quy mô lớn, nơi hội tụ của cả doanh nghiệp nội và các tập đoàn đa quốc gia.

Sự lạc quan của các doanh nghiệp trong năm 2026 dựa trên ba trụ cột vững chắc. Đầu tiên là nhu cầu thị trường tăng mạnh do xu hướng già hóa dân số và nhận thức sức khỏe cao hơn sau đại dịch. Thứ hai là hệ thống chính sách hỗ trợ mang tính kiến tạo, từ việc minh bạch hóa đấu thầu đến chiến lược nội địa hóa thuốc công nghệ cao.

Cuối cùng là sự cải thiện rõ rệt về hiệu quả vận hành và chuyển đổi số trong các kênh bệnh viện và bán lẻ. Khác với nhiều lĩnh vực kinh tế phụ thuộc vào chu kỳ ngắn hạn, dược phẩm sở hữu đặc tính phòng thủ bền vững, là "vịnh tránh bão" cho các dòng vốn đầu tư trong bối cảnh biến động.

Nhìn về dài hạn, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan khẳng định phát triển ngành dược là nhu cầu tất yếu của quốc gia. Với chiến lược được cụ thể hóa theo nguyên tắc 6 rõ bao gồm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả, ngành dược đặt mục tiêu vươn tới quy mô 20 tỷ USD.

Sự ổn định mang tính phòng thủ của nhóm ngành sức khỏe kết hợp với động lực chuyển đổi số toàn diện sẽ là bệ phóng để dược phẩm Việt Nam không chỉ phục vụ nhân dân mà còn trở thành trụ cột công nghiệp có giá trị gia tăng cao của nền kinh tế trong thập kỷ tới.

Giai đoạn 2025-2030 chính là thời điểm vàng để ngành dược chuyển mình từ một ngành gia công, đóng gói sang một ngành công nghiệp công nghệ cao đúng nghĩa.