Kiến tạo tầm nhìn cho vắc xin Việt

Công nghệ robot với tiêu chuẩn vô trùng tuyệt đối từ nước Đức

Sự kiện ký kết hợp đồng mua dây chuyền sản xuất vắc xin công nghệ cao giữa Công ty Vắc xin Việt Nam (VNVC) và Tập đoàn Syntegon (Đức) vào ngày 24/2 tại Hà Nội, khẳng định về tầm nhìn chiến lược của doanh nghiệp Việt trong việc làm chủ công nghệ lõi, đưa Việt Nam ghi tên vào bản đồ các quốc gia có năng lực sản xuất vắc xin đạt chuẩn quốc tế khắt khe nhất.

Khi cánh tay robot thay thế con người trong những công đoạn tinh vi nhất, niềm tin về những liều vắc xin made in Việt Nam chất lượng toàn cầu đang dần trở thành hiện thực, đánh dấu bước chuyển mình từ một nước phụ thuộc vào nhập khẩu sang chủ động công nghệ sinh học.

Điểm nhấn làm nên sự khác biệt của dự án này chính là công nghệ No Touch Transfer chuyển vật liệu vô trùng không tiếp xúc. Trong một môi trường đòi hỏi sự tinh khiết tuyệt đối như sản xuất sinh phẩm y tế, sự hiện diện của con người, dù được bảo hộ kỹ lưỡng đến đâu, vẫn là nguồn rủi ro tiềm tàng về ô nhiễm vi sinh.

Việc ứng dụng robot cùng hệ thống buồng cách ly hoàn toàn (isolator) đã giải quyết triệt để bài toán này. Robot không chỉ đảm bảo sự chính xác tuyệt đối trong từng cử động mà còn có thể làm việc liên tục trong môi trường vô trùng khắc nghiệt mà không cần nghỉ ngơi, giúp tối ưu hóa năng suất lao động.

Dây chuyền sản xuất của Syntegon mà VNVC vừa sở hữu là một hệ thống tích hợp đầy đủ từ khâu cấp bao bì, chiết rót đến đóng gói cuối cùng. Với tốc độ chiết rót lên đến hàng trăm lọ hoặc ống mỗi phút, hệ thống này vẫn đảm bảo khả năng chiết chính xác từ những liều lượng cực nhỏ như 0,1 ml cho đến các đơn vị lớn hơn 20 ml.

Đặc biệt, hệ thống có thể sản xuất linh hoạt 4 dạng thức vắc xin phổ biến nhất hiện nay bao gồm lọ dung dịch, lọ đông khô, xi lanh và bút tiêm. Đối với các loại vắc xin thế hệ mới cực kỳ nhạy cảm với oxy, dây chuyền còn tích hợp giải pháp bổ sung khí trơ trước khi đóng nút, giúp bảo đảm độ ổn định hóa học và chất lượng tối ưu của sản phẩm trong suốt hạn sử dụng.

Ông Florian Blobel, Giám đốc Kinh doanh Syntegon Pharma Liquid khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, chia sẻ rằng dự án của VNVC có quy mô và mức độ đầu tư rất ấn tượng trong bối cảnh sản xuất dược phẩm hiện nay. Thay vì triển khai theo từng giai đoạn nhỏ lẻ, VNVC đã thể hiện một tầm nhìn dài hạn khi lựa chọn đầu tư đồng bộ toàn bộ hệ thống thiết bị và tiêu chuẩn công nghệ cao ngay từ giai đoạn khởi đầu.

Điều này giúp nhà máy ngay lập tức đạt được các chứng nhận quốc tế danh giá như EU-GMP (Châu Âu), US-FDA (Hoa Kỳ) hay WHO-GMP, tạo tấm vé thông hành cho vắc xin Việt tiến quân ra thị trường thế giới.

Tự chủ an ninh y tế và làm chủ chuỗi giá trị toàn cầu

Nhà máy Vắc xin và Sinh phẩm VNVC, với tổng vốn đầu tư ban đầu hơn 2.500 tỷ đồng, được khởi công từ giữa năm 2025 với sự chứng kiến của các lãnh đạo cấp cao nhất của Pháp và Việt Nam. Đây không chỉ là một dự án kinh tế, mà còn là một dự án an ninh quốc gia.

Kinh nghiệm từ những cuộc khủng hoảng dịch bệnh trong quá khứ đã chỉ ra rằng, việc sở hữu hạ tầng sản xuất tại chỗ là rào chắn vững chắc nhất để bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức đánh giá rất cao quyết tâm của VNVC trong việc chủ động tiếp cận các giải pháp tiên tiến nhất thế giới. Khi nhà máy này đi vào hoạt động chính thức (dự kiến cuối năm 2027), Việt Nam sẽ từng bước làm chủ toàn diện chuỗi giá trị vắc xin. Từ khâu nghiên cứu phát triển, đào tạo nhân lực trình độ cao cho đến sản xuất thương mại các loại vắc xin thế hệ mới, tất cả sẽ được vận hành trong một hệ sinh thái khép kín.

Điều này mang lại lợi ích kép người dân được sử dụng sản phẩm chất lượng cao với giá thành hợp lý do giảm thiểu chi phí logistics và trung gian, đồng thời năng lực phòng bệnh quốc gia được nâng lên một tầm cao mới.

Đồng quan điểm, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh rằng việc làm chủ công nghệ lõi là yếu tố quyết định vị thế của một quốc gia trên trường quốc tế. Trong bối cảnh Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là đột phá chiến lược, việc một doanh nghiệp tư nhân như VNVC mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao như sản xuất vắc xin bằng robot là một tín hiệu cực kỳ tích cực.

Nó cho thấy năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp Việt đã đủ chín muồi để tham gia sâu hơn vào những phân khúc khắt khe nhất của chuỗi giá trị dược phẩm toàn cầu.

Trước khi bước vào lĩnh vực sản xuất, VNVC đã được biết đến là hệ thống tiêm chủng quy mô lớn nhất cả nước, phục vụ hàng chục triệu liều vắc xin mỗi năm. Tuy nhiên, khát vọng của ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch HĐQT VNVC, còn xa hơn thế khi mục tiêu của VNVC không chỉ là đơn vị phân phối, mà phải trở thành đơn vị sản xuất được chính những loại vắc xin cao cấp mà thế giới đang sử dụng.

Đến thời điểm hiện tại, VNVC đã đạt được các thỏa thuận quan trọng về chuyển giao công nghệ và nội địa hóa một số loại vắc xin quan trọng với các hãng dược phẩm hàng đầu thế giới như: Sanofi, Pfizer, GSK, MSD. Việc đầu tư hệ thống thiết bị từ Syntegon là mảnh ghép cuối cùng và quan trọng nhất để thuyết phục các đối tác toàn cầu tin tưởng chuyển giao công nghệ.

Khi một dây chuyền tại Việt Nam có cùng tiêu chuẩn, cùng loại robot và cùng quy trình vận hành như tại Đức hay Mỹ, việc sản xuất các loại vắc xin phức tạp như vắc xin mRNA hay vắc xin đa giá sẽ trở nên thuận lợi hơn rất nhiều.

Dự kiến, toàn bộ dây chuyền thiết bị sẽ được thiết kế và sản xuất tại Đức ngay sau lễ ký kết này. Đến tháng 8/2027, những khối máy móc hiện đại nhất sẽ cập cảng Việt Nam để tiến hành lắp đặt và vận hành thử nghiệm.

Đây sẽ là thời khắc lịch sử khi những cánh tay robot đầu tiên bắt đầu chiết rót những liều vắc xin made in Việt Nam với chất lượng không hề thua kém bất kỳ trung tâm sản xuất nào tại Châu Âu hay Bắc Mỹ.

Hành trình tiến tới tự chủ vắc xin của Việt Nam đang bước sang một trang mới đầy hứa hẹn. Sự kết hợp giữa năng lực quản trị của doanh nghiệp nội địa, sự hỗ trợ về thể chế của Chính phủ và công nghệ đỉnh cao từ các đối tác quốc tế đang tạo ra một sức mạnh tổng hợp.

Việt Nam đang chứng minh rằng, với một chiến lược đúng đắn và sự đầu tư bài bản, chúng ta hoàn toàn có thể chinh phục được những đỉnh cao công nghệ khó nhất, vì mục tiêu cao cả nhất là bảo vệ sức khỏe và tính mạng của nhân dân.