Khai phóng tiềm năng quốc gia từ thảo dược

Kho báu xanh giữa lòng đất mẹ

Việt Nam được cộng đồng khoa học quốc tế ghi nhận là một trong những quốc gia có đa dạng sinh học cao nhất thế giới với hơn 5.100 loài thảo dược đã được nhận diện. Nguồn tài nguyên này không chỉ là tập hợp của những con số mà là kết tinh của hệ sinh thái nhiệt đới gió mùa cùng điều kiện thổ dưỡng, nguồn nước đặc trưng.

Theo các chuyên gia, dược liệu Việt Nam có dược tính vượt trội hơn so với nhiều quốc gia trong cùng khu vực nhờ sự phân bổ các vùng đới khí hậu đa dạng, cho phép hình thành những vùng trồng chuyên canh có chất lượng sản phẩm đạt chuẩn quốc tế.

Phát triển dược liệu từ lâu đã được xác lập là nhiệm vụ chiến lược trong các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, nhìn nhận một cách khách quan, việc khai thác nguồn tài nguyên này vẫn đang ở tầng thấp.

Theo bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư DDA Việt Nam, hiện nay, chúng ta mới chỉ phát huy được khoảng 1/10 tiềm năng thực sự của nguồn thảo dược trong nước. Việc thiếu hụt sự liên kết giữa bảo tồn và khai thác công nghiệp, cũng như sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu cho ngành dược vẫn là những rào cản lớn cần tháo gỡ bằng một hạ tầng thể chế đủ mạnh.

Bác sĩ Trần Thị Thùy, Giám đốc quản lý Dự án chăm sóc sức khỏe người cao tuổi khẳng định, y học cổ truyền Việt Nam là nền tảng vững chắc để chuyển mình sang giai đoạn mới. Việc ưu tiên sử dụng hàng nội địa không chỉ là lời kêu gọi hưởng ứng tinh thần người Việt dùng hàng Việt, mà còn là giải pháp thực tế để thúc đẩy chuỗi giá trị dược liệu phát triển bền vững. Khi người dân được thụ hưởng những giá trị tốt nhất từ nguồn thảo mộc quê hương, niềm tin vào thương hiệu quốc gia sẽ được củng cố, tạo đà cho lộ trình tiến ra thế giới.

Đột phá bằng công nghệ và hành lang pháp lý

Để thoát khỏi cái bẫy bán thô dược liệu, việc ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại vào khâu chiết xuất và sản xuất là con đường tất yếu. Những nỗ lực của các doanh nghiệp tiên phong như DDA Việt Nam trong việc nghiên cứu kiềm hữu cơ từ thảo dược suốt 12 năm qua là minh chứng cho tinh thần kiên trì theo đuổi giá trị thực.

Việc sở hữu bằng độc quyền sáng chế về quy trình sản xuất dung dịch kiềm hữu cơ hay các sản phẩm kiềm thảo mộc Sflora đã mở ra hướng đi mới là biến thảo dược thô thành những sản phẩm có hàm lượng chất xám cao, dễ tiếp cận với người tiêu dùng hiện đại.

Tiến sĩ, Bác sĩ Lê Quang Minh, nguyên Trưởng phòng Tham mưu Cục Y tế (Bộ Công an) nhấn mạnh nghiên cứu y dược không thể làm theo kiểu mì ăn liền mà cần những bước đi vững chắc trong ít nhất một thập kỷ để đủ cơ sở khoa học. Trong kỷ nguyên mới, việc ứng dụng công nghệ trích ly chọn lọc hay AI trong nghiên cứu dược tính sẽ giúp chủ động nguồn cung và nâng cao tính tự chủ của ngành dược.

Tuy nhiên, để các nhà khoa học và doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, Nhà nước cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ nguồn vốn dài hạn và đặc biệt là có cơ chế ưu đãi thuế, tiền thuê đất tương xứng với tính chất đặc thù của doanh nghiệp khoa học công nghệ.

Một thách thức không nhỏ khác là vấn nạn hàng giả, hàng nhái trên không gian số. Với việc Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ tháng 7/2026, kỳ vọng về một môi trường kinh doanh minh bạch sẽ được hiện thực hóa. Việc kiểm soát chất lượng từ sàn giao dịch đến khâu thanh toán sẽ bảo vệ các thương hiệu dược liệu chân chính, ngăn chặn sự xâm lấn của các sản phẩm kém chất lượng.

Khi vị thế quốc gia dược liệu được khẳng định bằng những sản phẩm có bằng sáng chế và tiêu chuẩn quốc tế, Việt Nam sẽ không chỉ là nơi cung cấp nguyên liệu mà còn là trung tâm sản xuất các giải pháp chăm sóc sức khỏe chủ động hàng đầu khu vực.