TP.HCM đề xuất loạt chính sách mở đường cho kinh tế cảng biển
Phúc Minh
Dự thảo Nghị quyết của UBND TP.HCM đang được lấy ý kiến từ ngày 4/9 đến hết ngày 13/9/2026, đề xuất nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hạ tầng cảng biển, đường thủy nội địa, vận tải đường thủy và hoạt động khu cảng mở.
Các chính sách dự kiến thực hiện đến ngày 31/12/2030, hướng tới hiện đại hóa hạ tầng, thúc đẩy logistics và xây dựng TP.HCM trở thành trung tâm hàng hải quốc tế.
Tạo lực đẩy cho hạ tầng cảng và vận tải thủy
Theo dự thảo, việc xây dựng chính sách hỗ trợ nhằm cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Trung ương và quy định pháp luật mới ban hành, đồng thời tạo hành lang thuận lợi để thu hút nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực cảng biển, đường thủy và logistics.
Một trong những trọng tâm là hỗ trợ doanh nghiệp hiện đại hóa hoạt động khai thác cảng. Thành phố đề xuất hỗ trợ 50% giá trị hợp đồng tư vấn các giải pháp hiện đại hóa, điện hóa, tự động hóa hệ thống vận hành, khai thác cảng và chuyển đổi xanh đối với kết cấu hạ tầng cảng. Mức hỗ trợ tối đa 170 triệu đồng/doanh nghiệp.
Ảnh: hochiminhcity.gov.vn
Đối với các dự án đầu tư nâng cấp thiết bị, cơ sở vật chất cảng biển, đường thủy nội địa nhằm đáp ứng tiêu chí cảng xanh hoặc phục vụ hiện đại hóa, điện hóa, tự động hóa, mức hỗ trợ cũng được đề xuất ở mức 50% giá trị hợp đồng, nhưng tối đa 500 triệu đồng/doanh nghiệp.
Cùng với đầu tư thiết bị, dự thảo dành chính sách cho các công trình hạ tầng có tính chất hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động giao thông đường thủy. Cá nhân, tổ chức sử dụng vốn tư nhân để xây dựng kè giao thông trên hành lang bảo vệ bờ sông, kênh, rạch vì mục đích công cộng có thể được hỗ trợ 50% giá trị dự toán được duyệt, tối đa 500 triệu đồng/công trình.
Đáng chú ý, hoạt động nạo vét các tuyến luồng cũng được đưa vào nhóm được hỗ trợ. Với hoạt động nạo vét cơ bản các tuyến luồng hàng hải, luồng đường thủy nội địa và vùng nước tiếp giáp giữa luồng đường thủy với bến cảng vì mục đích công cộng, mức hỗ trợ được đề xuất là 50% giá trị dự toán xây dựng được duyệt, tối đa 1 tỷ đồng/công trình.
Cách tiếp cận này cho thấy dự thảo không chỉ tập trung vào việc hỗ trợ doanh nghiệp mà còn hướng tới hoàn thiện những điều kiện hạ tầng cần thiết để vận tải thủy phát huy hiệu quả. Khi năng lực khai thác cảng được nâng lên và các tuyến luồng được duy trì, vận tải hàng hóa bằng đường thủy có thêm điều kiện phát triển, qua đó góp phần giảm áp lực lên hệ thống giao thông đường bộ.
Khuyến khích vận tải xanh, kết nối các bến cảng
Bên cạnh hạ tầng, dự thảo dành một nhóm chính sách đáng chú ý cho các doanh nghiệp đầu tư vận tải đường thủy theo hướng xanh và bền vững.
Doanh nghiệp đăng ký đầu tư vận tải đường thủy xanh, bền vững trên địa bàn Thành phố được đề xuất hưởng ưu đãi miễn tiền thuê đất tương tự các dự án thuộc lĩnh vực hoặc địa bàn ưu đãi đầu tư của Thành phố. Đây là một trong những cơ chế được kỳ vọng tạo thêm động lực để doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực vận tải thủy trong dài hạn.
Về vốn, doanh nghiệp có thể được hỗ trợ 50% lãi suất vay để đầu tư xây dựng cơ sở mới, thiết bị hoặc công nghệ mới thuộc danh mục hạ tầng kinh tế, kỹ thuật và môi trường. Cùng với đó là chính sách hỗ trợ xúc tiến thương mại quốc tế. Thành phố đề xuất hỗ trợ 70% kinh phí thuê địa điểm, thiết kế, dàn dựng gian hàng và vận chuyển sản phẩm trưng bày khi doanh nghiệp tham gia hội chợ, triển lãm quốc tế, với mức tối đa 100 triệu đồng/doanh nghiệp/năm.
Một điểm khác là chính sách hỗ trợ vận chuyển container trung chuyển quốc tế giữa các bến cảng hoặc liên bến cảng trên địa bàn. Theo dự thảo, doanh nghiệp trực tiếp chi trả phí vận tải hàng hóa container trung chuyển quốc tế có thể được hỗ trợ 50% chi phí vận chuyển đối với mỗi container tiêu chuẩn (TEU), tối đa 250 triệu đồng/doanh nghiệp/năm.
Nếu được triển khai, chính sách này hướng tới thúc đẩy kết nối giữa các bến cảng, đồng thời tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp lựa chọn vận tải thủy trong quá trình luân chuyển hàng hóa.
Nguồn nhân lực chuyên sâu cũng được xem là một cấu phần của chính sách. Đối với đào tạo, huấn luyện chuyên sâu trong nước cho nhân viên vận hành, khai thác cảng biển, cảng thủy và vận tải đường thủy, Thành phố đề xuất hỗ trợ 50% chi phí, tối đa 10 triệu đồng/học viên/năm và không quá 3 học viên/doanh nghiệp/năm.
Với các khóa đào tạo ngắn hạn ở nước ngoài, mức hỗ trợ cũng là 50% chi phí, tối đa 90 triệu đồng/học viên/năm, không quá 2 học viên/doanh nghiệp/năm.
Dự thảo đồng thời đặt vấn đề xây dựng cơ chế cho hoạt động của khu cảng mở. Tài liệu chưa đưa ra định nghĩa chi tiết về mô hình này, nhưng xác định việc thiết lập chính sách cho khu cảng mở là một nội dung trong định hướng thu hút đầu tư và phát triển hệ thống cảng của Thành phố.
Nhóm chính sách được đề xuất tạo thành một chuỗi hỗ trợ từ hạ tầng, thiết bị, luồng tuyến đến doanh nghiệp vận tải, kết nối container, xúc tiến thương mại và đào tạo nhân lực. Mục tiêu xuyên suốt là tạo môi trường thuận lợi hơn cho đầu tư, hiện đại hóa và xanh hóa hệ thống cảng, đồng thời khai thác tốt hơn lợi thế vận tải đường thủy. Với thời hạn dự kiến thực hiện đến ngày 31/12/2030, các chính sách này được kỳ vọng tạo nền tảng để TP.HCM nâng cao năng lực logistics, giảm áp lực cho vận tải đường bộ và từng bước hiện thực hóa định hướng trở thành trung tâm hàng hải quốc tế.
Ngành cảng biển đứng trước bài toán là giữ vững đà tăng trưởng trong bối cảnh thị trường vận tải toàn cầu đang dư thừa công suất và giá cước chịu áp lực giảm sâu.
Hệ thống cảng nước sâu Lạch Huyện đang khẳng định vị thế, thu hút các tuyến tàu container cỡ lớn đi Mỹ và Nội Á. Tuy nhiên, để Hải Phòng thực sự trở thành trung tâm cảng biển và logistics tầm cỡ quốc tế, các doanh nghiệp cho rằng cần có những giải pháp mang tính đột phá về quản lý, chính sách phí và mô hình vậ
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng, vị thế này không còn là một đặc quyền, mà là một thách thức lớn, Hải Phòng đang tiến hành những bước đi chiến lược và đầy táo bạo, trong đó việc hợp tác quốc tế, đặc biệt với Hoa Kỳ là một điểm nhấn quan trọng phát triển cảng biển.
Thông tin ba cảng biển Việt Nam lọt vào top 50 cảng biển xử lý hàng container lớn nhất thế giới vừa được công bố bởi tạp chí DynaLiners Millionaires, không chỉ là một tin vui mà còn là một minh chứng rõ ràng cho sự phát triển vượt bậc của ngành logistics và kinh tế Việt Nam.
Tình trạng hàng hóa và phế liệu container tồn đọng tại các cảng biển Việt Nam đang trở thành một bài toán nan giải, không chỉ gây cản trở nghiêm trọng năng lực khai thác mà còn tạo áp lực chi phí khổng lồ lên cả doanh nghiệp cảng lẫn doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
