Nâng cao năng lực cạnh tranh cho hệ thống cảng biển Hải Phòng

Sức bật từ lợi thế tự nhiên và chiến lược đầu tư

Hải Phòng sở hữu hệ thống cảng biển đồ sộ với 5 khu bến chính và 98 cầu bến, tổng chiều dài hơn 14km. Nổi bật nhất trong số đó là Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng tại Lạch Huyện, một công trình mang tầm vóc quốc tế. Với độ sâu luồng lớn và trang thiết bị xếp dỡ hiện đại, khu cảng này có khả năng tiếp nhận các tàu container có trọng tải lên tới trên 200.000 DWT.

Năm 2025, Hải Phòng chính thức bước vào kỷ nguyên vươn ra biển lớn khi toàn bộ 6 bến cảng tại khu bến Lạch Huyện đi vào khai thác. Đây là một sự kiện mang tính bước ngoặt, không chỉ tạo ra năng lực tiếp nhận hàng hóa khổng lồ mà còn mở ra cơ hội giao thương trực tiếp với các thị trường trọng điểm trên thế giới, rút ngắn thời gian và chi phí vận chuyển.

Tuy nhiên, lợi thế về cơ sở hạ tầng chỉ là điều kiện cần. Để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh thực sự, Hải Phòng cần một chiến lược toàn diện, bao gồm cả việc nâng cao năng lực quản lý, cải thiện quy trình vận hành và tạo môi trường pháp lý thuận lợi. Nhận thức rõ điều đó, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng (HEZA) đã chủ động tìm kiếm sự hợp tác từ các đối tác hàng đầu thế giới.

Mới đây, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng và Chương trình Phát triển Luật Thương mại (CLDP) thuộc Bộ Thương mại Hoa Kỳ đã phối hợp tổ chức Hội thảo về hoạt động cảng biển Hoa Kỳ - Việt Nam. Sự kiện này không chỉ là một hội thảo thông thường mà còn là một bước đi cụ thể hóa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Hoa Kỳ, mở ra một chương hợp tác sâu rộng trong lĩnh vực cảng biển.

Ông Stephen L. Green, Tham tán thương mại Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam, nhấn mạnh: “Hội thảo là một trong những nỗ lực giữa quan hệ hợp tác song phương giữa Việt Nam và Hoa Kỳ để thể hiện sâu rộng hơn trong lĩnh vực cụ thể là về cảng biển.” Điều này cho thấy sự quan tâm đặc biệt của Hoa Kỳ đối với sự phát triển của Hải Phòng, đặc biệt trong bối cảnh các chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ.

Tại hội thảo, các chuyên gia, cố vấn từ Hoa Kỳ và đại diện các sở, ngành, doanh nghiệp cảng biển tại Hải Phòng đã cùng nhau trao đổi, thảo luận về nhiều chủ đề then chốt: các chỉ số hiệu suất cảng, môi trường pháp lý cho đầu tư, cấu trúc dự án cảng, an toàn an ninh cảng và hiệu quả kết nối vùng nội địa. Các nội dung này không chỉ mang tính lý thuyết mà còn rất thực tiễn, giúp Hải Phòng học hỏi những kinh nghiệm quý báu từ một cường quốc hàng hải.

Tầm nhìn chiến lược và cam kết hành động

Một trong những điểm nổi bật được thảo luận là việc ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả hoạt động. Đại diện Công ty Cổ phần Cảng Hải Phòng đã chia sẻ kinh nghiệm trong việc số hóa, hiện đại hóa hệ thống quản lý, giúp rút ngắn đáng kể thời gian xếp dỡ và giao nhận hàng hóa.

“Trước đây, thời gian giao nhận một container mất khoảng nửa tiếng thì đến nay qua ứng dụng các công nghệ, giải pháp, việc nâng hạ, xếp dỡ, giao nhận container thường chỉ dao động khoảng 10 - 15 phút là khách hàng có thể nhận được container và ra khỏi cảng, hoàn thành quá trình xếp dỡ”, đại diện cảng cho biết. Sự cải thiện này tuy nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn, giúp giảm chi phí, tăng tính cạnh tranh cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Ngoài ra, hội thảo cũng đưa ra các khuyến nghị chiến lược giúp cảng Hải Phòng thích ứng với xu hướng toàn cầu, như việc đồng bộ hóa giao thông đa phương thức (đường bộ, đường sắt, đường biển, đường hàng không), tích hợp năng lượng tái tạo hướng tới mục tiêu Net Zero, và tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Đây là những mục tiêu không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững về môi trường.

Kết quả của hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để TP Hải Phòng xây dựng một kế hoạch hành động cụ thể, biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh thực sự. Theo Nghị quyết số 45-NQ/TW và Kết luận 96-KL/TW của Bộ Chính trị, Hải Phòng được xác định rõ định hướng phát triển trở thành “trung tâm công nghiệp, dịch vụ logistics hiện đại, mang tầm quốc tế”.

Trong giai đoạn 2025-2030, thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống cảng cửa ngõ quốc tế tại Lạch Huyện và Nam Đồ Sơn, xây dựng các trung tâm logistics hiện đại, kết nối cảng biển với các phương thức vận tải khác, tạo thành một chuỗi vận tải đa phương thức thông suốt. Đặc biệt, việc phát triển Khu Thương mại tự do (Free Trade Zone) gắn với cảng biển sẽ giúp Hải Phòng hình thành một chuỗi giá trị mới về logistics, tài chính, thương mại và nghiên cứu phát triển (R&D).

Với sự đồng hành của các đối tác quốc tế, đặc biệt là từ Hoa Kỳ, TP Hải Phòng sẽ từng bước trở thành trung tâm cảng biển quốc tế hiện đại, góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả,

Cam kết này được cụ thể hóa bằng việc Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi để triển khai các sáng kiến đã được thống nhất, củng cố vị thế của Hải Phòng là cửa ngõ giao thương quan trọng nhất của miền Bắc Việt Nam, góp phần vào sự phát triển chung của cả nước.