Thách thức kiểm soát rủi ro vĩ mô trong cơ chế đặc thù cho Hà Nội

Lực đẩy cho tốc độ phát triển Thủ đô

Dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù cho Thủ đô Hà Nội là một bước đi mang tính chiến lược, nhằm thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị, tạo ra một hành lang pháp lý vượt trội để Thủ đô phát triển nhanh, bền vững và hiện đại. Điểm nhấn đột phá nhất của Dự thảo nằm ở việc phân quyền không giới hạn cho cấp Thành phố trong việc quyết định chủ trương đầu tư.

Theo đề xuất, HĐND)Thành phố và Chủ tịch UBND Thành phố được trao quyền quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án đầu tư công, PPP và tư nhân mà không bị giới hạn về quy mô vốn, diện tích sử dụng đất hay yêu cầu di dân tái định cư những thẩm quyền hiện tại thuộc về Quốc hội, Chính phủ, hoặc Thủ tướng Chính phủ.

Sự phân quyền mạnh mẽ này được kỳ vọng sẽ giải quyết được điểm nghẽn thể chế kéo dài, giúp rút ngắn tối đa thời gian phê duyệt, từ đó đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án lớn, quan trọng phục vụ sự phát triển của Thủ đô. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng đồng tình, nhấn mạnh Nghị quyết này cần thiết để tháo gỡ vướng mắc trong huy động nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số cho Hà Nội.

Cơ chế đặc thù không chỉ dừng lại ở phân quyền quyết định mà còn mở rộng sang các công cụ huy động vốn và đẩy nhanh tiến độ. Đáng chú ý, Thành phố được phép sử dụng kết dư ngân sách cấp Thành phố để bố trí vốn cho dự án. Đối với các dự án cấp bách theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền, Dự thảo còn quy định mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có thể gấp hai lần quy định hiện hành, tạo điều kiện thuận lợi và nhanh chóng hơn cho công tác giải phóng mặt bằng.

Ngoài ra, việc cho phép áp dụng hình thức lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu trong trường hợp đặc biệt đối với các dự án cần triển khai ngay, thậm chí trước khi có quyết định chủ trương đầu tư, cùng với việc cho phép thực hiện đồng thời thủ tục về quy hoạch và khởi công, thể hiện quyết tâm cao độ nhằm rút ngắn quy trình hành chính vốn bị xem là rào cản lớn nhất.

Bảo đảm quyền lợi và an toàn vĩ mô

Mặc dù, Thường trực Ủy ban Kinh tế tán thành với sự cần thiết và cơ sở thực tiễn của Nghị quyết, nhằm tạo động lực phát triển cho Thủ đô, song vẫn đặc biệt nhấn mạnh những cơ chế, chính sách đặc biệt, quan trọng và phức tạp có thể tạo ra rủi ro lớn.

Cơ chế được đề xuất bao gồm việc mở rộng trường hợp thu hồi đất so với Luật Đất đai, việc Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định tổng mức dư nợ cấp tín dụng vượt quá tỷ lệ theo quy định đối với một khách hàng lớn, hay cơ chế cưỡng chế khi đạt 75% đồng thuận.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Phan Văn Mãi lưu ý rằng, đây là những nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đe dọa an toàn tài chính, tiền tệ quốc gia và sự ổn định kinh tế vĩ mô.

Việc tập trung quá nhiều quyền lực quyết định về vốn, đất đai, và chính sách tài chính vào cấp Thành phố mà không có giới hạn quy mô tiềm ẩn nguy cơ thiếu kiểm soát, có thể dẫn đến khiếu kiện, khiếu nại phức tạp nếu không được thực thi một cách minh bạch và thận trọng.

Do đó, Thường trực Ủy ban Kinh tế đề nghị báo cáo cấp có thẩm quyền và phải đánh giá kỹ lưỡng tác động pháp lý, kinh tế, xã hội và rủi ro thực thi, bảo đảm các cơ chế đặc thù không làm ảnh hưởng đến ổn định xã hội, trật tự an ninh và niềm tin của người dân.

Cơ chế đặc thù là cần thiết để tháo gỡ ách tắc, nhưng phải được đặt trong khuôn khổ nhằm giữ vững kỷ cương, không để sự linh hoạt làm tổn hại đến quy hoạch tầm nhìn 100 năm mà Hà Nội đang hướng tới.

Dự thảo Nghị quyết về cơ chế đặc thù cho Hà Nội là một bước đi đầy tham vọng, mang lại lực đẩy chưa từng có cho việc huy động nguồn lực và đẩy nhanh tốc độ triển khai dự án. Tuy nhiên, thách thức đặt ra là làm thế nào để thực hiện được sự phân quyền vượt trội này mà vẫn giữ được sự kiểm soát chặt chẽ đối với các rủi ro vĩ mô và vi mô, bảo vệ quyền lợi người dân, để các cơ chế đặc thù thực sự là động lực phát triển bền vững, hiện đại, thay vì tạo ra một tiền lệ pháp lý tiềm ẩn bất ổn.