Hà Nội hướng tới chính sách định giá rác thải theo khối lượng

Minh bạch chi phí

Theo kế hoạch của UBND thành phố, từ năm 2026, Hà Nội sẽ áp dụng mức giá thu gom rác dựa trên lượng rác phát sinh, áp dụng cho mọi đối tượng từ hộ dân đến cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ. Đối với khu vực phường, đơn giá sẽ tăng dần theo từng giai đoạn, từ 242 đồng/kg trong nửa đầu năm 2026 đến 771 đồng/kg vào cuối năm 2027; tại khu vực xã, giá dao động từ 276 đồng/kg đến 579 đồng/kg. Còn với khối doanh nghiệp và tổ chức, mức giá xử lý được ấn định ở mức 1.175 đồng/kg – phản ánh đầy đủ chi phí thu gom, vận chuyển và xử lý thực tế.

Đây là lần đầu tiên Hà Nội vận dụng nguyên tắc “tính đúng, tính đủ” trong quản lý giá dịch vụ môi trường, phù hợp với quy định của Luật Giá 2023 và Nghị định 85/2024/NĐ-CP. Việc định giá như vậy không chỉ nhằm đảm bảo công bằng giữa các nhóm đối tượng, mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn: thay đổi hành vi tiêu dùng, khuyến khích phân loại rác tại nguồn và giảm phát thải. Khi người dân hiểu rằng lượng rác mình tạo ra gắn liền với chi phí phải trả, ý thức tiết kiệm và giảm rác sẽ hình thành tự nhiên, thay vì chỉ dựa vào tuyên truyền.

Cơ chế mới cũng thúc đẩy tính minh bạch trong vận hành. Các đơn vị cung ứng dịch vụ vệ sinh sẽ phải công khai lịch trình, tần suất thu gom, sản lượng xử lý và mức phí thu, để người dân có thể giám sát. Ở góc độ quản lý, đây không chỉ là thay đổi về kỹ thuật định giá, mà còn là bước tiến trong quản trị công – khi nhà nước và người dân cùng chia sẻ trách nhiệm bảo vệ môi trường. Như bà Lê Thanh Thủy, Phó Trưởng phòng Quản lý Môi trường của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, nhận định: “Giá dịch vụ mới không chỉ điều chỉnh cách thu, mà còn định hình lại cách nghĩ, cách làm trong quản lý đô thị.”

Song hành với cơ chế thu phí theo khối lượng, chính quyền thành phố cũng đang yêu cầu từng phường, xã chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng vệ sinh môi trường trên địa bàn. Điều đó có nghĩa là, từ khâu thu gom, vận chuyển đến xử lý đều phải có người chịu trách nhiệm rõ ràng, tránh tình trạng “đùn đẩy” hay “khoán trắng” cho doanh nghiệp. Cấu trúc này tạo nên chuỗi liên kết minh bạch, nơi chính quyền cơ sở là mắt xích quan trọng đảm bảo hiệu quả thực thi chính sách.

Công nghệ đốt rác phát điện

Bên cạnh việc định giá dịch vụ rác thải, Hà Nội đang xúc tiến đầu tư hàng loạt dự án xử lý rác hiện đại, trong đó nổi bật là kế hoạch chi hơn 7.500 tỷ đồng xây dựng nhà máy đốt rác phát điện tại Sóc Sơn. Đây được xem là một trong những công trình trọng điểm, đánh dấu bước ngoặt về tư duy xử lý rác thải: từ “chôn lấp” sang “tái tạo năng lượng”.

Theo ông Nguyễn Minh Tấn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc áp dụng công nghệ đốt rác phát điện không chỉ giúp giảm diện tích chôn lấp và nguy cơ ô nhiễm, mà còn tạo nguồn điện tái sinh – đóng góp vào an ninh năng lượng và kinh tế tuần hoàn của thành phố. Với công nghệ này, rác không còn là gánh nặng mà trở thành nguyên liệu đầu vào cho quá trình sản xuất năng lượng sạch, mang lại lợi ích kép cho cả môi trường và kinh tế.

Ở góc độ doanh nghiệp, khung giá dịch vụ mới chính là tín hiệu khuyến khích đầu tư. Khi chi phí được phản ánh đầy đủ, các đơn vị có thể mạnh dạn bỏ vốn nâng cấp dây chuyền, mua sắm thiết bị hiện đại, và áp dụng công nghệ số trong vận hành, kiểm soát phát thải. Cơ chế tài chính minh bạch là nền tảng cho mô hình kinh tế tuần hoàn – nơi chất thải được xem là tài nguyên, và quá trình sản xuất – tiêu dùng được khép kín một cách hiệu quả.

Trong bối cảnh nhiều đô thị lớn trên thế giới đã áp dụng mô hình “người gây ô nhiễm phải trả phí”, Hà Nội đang tiến gần hơn đến thông lệ quốc tế. Song điều đáng chú ý hơn là sự chuyển đổi này không chỉ nằm ở cấp chính sách, mà còn ở sự đồng thuận của cộng đồng. Khi người dân bắt đầu nhận thấy giá trị thực của từng kilôgam rác thải – cả về chi phí và tác động môi trường – thì mỗi hành động nhỏ trong đời sống hằng ngày, như phân loại rác hay hạn chế đồ nhựa dùng một lần, đều có ý nghĩa thiết thực cho tương lai của thành phố.

Việc định giá dịch vụ rác không còn là câu chuyện của ngành môi trường đơn lẻ, mà là một phần trong chiến lược phát triển bền vững của Hà Nội – nơi quy hoạch đô thị, quản lý tài nguyên và chính sách kinh tế được gắn kết chặt chẽ. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là thu gom và xử lý rác hiệu quả hơn, mà còn là xây dựng một mô hình đô thị xanh, tiết kiệm tài nguyên, thân thiện với con người.