Sàn giao dịch các-bon nội địa khơi thông nguồn lực tài chính xanh

Dấu mốc lịch sử của hệ sinh thái tài chính xanh quốc gia

Bộ Tài chính vừa phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức tổ chức lễ khai trương và đưa vào vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước. Sự kiện này không chỉ đơn thuần là việc đưa một hệ thống giao dịch công nghệ vào hoạt động mà là biểu hiện sinh động cho quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng một nền kinh tế xanh, minh bạch và kiên cường trước các thách thức khí hậu toàn cầu.

Trong nhiều năm qua, việc cắt giảm phát thải khí nhà kính thường được các doanh nghiệp nhìn nhận như một nghĩa vụ hành chính thuần túy, đôi khi là gánh nặng chi phí đầu vào. Tuy nhiên, sự xuất hiện của sàn giao dịch các-bon nội địa sẽ thay đổi hoàn toàn tư duy này bằng cách thương mại hóa các nỗ lực bảo vệ môi trường.

Sàn giao dịch tạo lập một cơ chế mua bán hạn ngạch phát thải và tín chỉ các-bon một cách công khai, minh bạch, đồng thời hình thành cơ chế xác định giá các-bon dựa trên cung cầu thực tế của thị trường. Đây chính là đòn bẩy kinh tế cốt lõi, biến các dòng giảm phát thải thành tài sản tài chính có giá trị, từ đó tạo động lực tự thân để các doanh nghiệp chủ động cải tiến công nghệ, tối ưu hóa năng lượng và nâng cao sức cạnh tranh trên trường quốc tế.

Đánh giá về tầm vóc của sự kiện, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nhấn mạnh đối với thị trường tài chính Việt Nam, đây là một cấu phần hoàn toàn mới của hệ sinh thái tài chính xanh. Nền tảng này mở ra kênh huy động và phân bổ nguồn lực xã hội một cách hiệu quả cho các dự án phát triển bền vững, đồng thời giúp thị trường vốn trong nước từng bước tiệm cận các thông lệ quốc tế khắt khe nhất về quản trị môi trường.

Để đạt được kết quả vận hành này là hành trình chuẩn bị tích cực, đồng bộ về cả khuôn khổ pháp lý, hạ tầng công nghệ lẫn quy trình nghiệp vụ giữa các bộ ngành và các định chế tài chính lớn như Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam.

Năm mũi nhọn chiến lược để phát triển thị trường bền vững

Thiết lập được sàn giao dịch mới chỉ là bước khởi đầu, bài toán cốt lõi tiếp theo là làm thế nào để vận hành và duy trì một thị trường non trẻ phát triển ổn định, minh bạch và hiệu quả. Nhằm hiện thực hóa mục tiêu dài hạn đó, người đứng đầu Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã đưa ra năm giải pháp trọng tâm mang tính chiến lược, yêu cầu các đơn vị vận hành thị trường phải phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường để triển khai quyết liệt.

Mũi nhọn đầu tiên và tối quan trọng là tổ chức vận hành hệ thống giao dịch, đăng ký, lưu ký và thanh toán một cách an toàn, ổn định và thông suốt. Toàn hệ thống phải bảo đảm an ninh thông tin ở mức tuyệt đối và có khả năng xử lý kịp thời các tình huống phát sinh tại hiện trường.

Song song với hạ tầng kỹ thuật, nhiệm vụ thứ hai là liên tục tối ưu hóa, hoàn thiện các quy trình nghiệp vụ. Mục tiêu là tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho các công ty chứng khoán thành viên, các tổ chức và đặc biệt là các doanh nghiệp thuộc danh mục phân bổ hạn ngạch phát thải có thể tiếp cận các dịch vụ một cách thuận tiện, minh bạch, giảm thiểu các chi phí trung gian không cần thiết.

Bên cạnh các cơ chế hỗ trợ, yếu tố kỷ cương thị trường được đặt lên hàng đầu thông qua giải pháp thứ ba là tăng cường công tác giám sát chuyên sâu. Cơ quan quản lý sẽ kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm tất cả các hành vi vi phạm pháp luật, đặc biệt là các biểu hiện thao túng giá, gian lận hoặc lợi dụng thị trường các-bon để trục lợi, nhằm bảo đảm một môi trường giao dịch công bằng và lành mạnh.

Đi liền với công tác giám sát là giải pháp thứ tư về đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến chính sách. Việc cung cấp đầy đủ, kịp thời các thông tin chính thống sẽ giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời chủ động ngăn chặn các luồng thông tin sai lệch có thể làm tổn hại đến niềm tin của các nhà đầu tư.

Cuối cùng, Việt Nam cần liên tục nghiên cứu các kinh nghiệm, bài học từ các thị trường các-bon quốc tế đi trước để nâng cao năng lực cho các định chế trung gian và đơn vị cung ứng dịch vụ. Việc chủ động rà soát, hoàn thiện cơ chế chính sách theo hướng liên thông sẽ giúp thị trường các-bon nội địa từng bước hội nhập sâu rộng với dòng chảy tài chính xanh của thế giới.

Sự cộng hưởng giữa quyết tâm vĩ mô của Chính phủ và sự chủ động thích ứng của cộng đồng doanh nghiệp tin rằng sẽ đưa sàn giao dịch các-bon trở thành một mạch máu quan trọng, khơi thông các nguồn lực cho tăng trưởng xanh và đưa đất nước phát triển thịnh vượng, bền vững.