Sàn chứng khoán cho giấc mơ khởi nghiệp

Vốn mồi cho những kỳ lân tương lai

Với hơn 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu xếp hạng 44 và tốc độ tăng trưởng hệ sinh thái đứng thứ 3 ASEAN, Việt Nam đang sở hữu một nguồn lực trẻ trung, giàu tiềm năng. Tuy nhiên, quy mô doanh nghiệp còn nhỏ và dòng vốn đầu tư mạo hiểm còn hạn chế đang là lực cản lớn nhất ngăn startup vươn mình thành các Kỳ Lân công nghệ (Unicorn).

Để giải quyết vấn đề cốt lõi này, Chính phủ đã đưa ra hai công cụ then chốt, thể hiện thông điệp mạnh mẽ về sự can thiệp và hỗ trợ trực tiếp của Nhà nước vào hệ sinh thái là Quỹ Đầu tư Mạo hiểm Quốc gia và Sàn giao dịch chứng khoán chuyên biệt.

Việc hình thành Quỹ Đầu tư Mạo hiểm của Nhà nước là một bước đi chiến lược, đóng vai trò là "vốn mồi" và là sự cam kết chính trị rõ ràng. Quỹ được thiết kế để huy động đa dạng nguồn lực, từ ngân sách đến các tổ chức, cá nhân, với chu kỳ đầu tư dài hạn 10-15 năm.

Đặc biệt, Quỹ được phép đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược, thậm chí đầu tư ra nước ngoài để tiếp cận tri thức và công nghệ mới. Sự tham gia trực tiếp này không chỉ bơm vốn mà còn truyền tải tinh thần dám chấp nhận rủi ro, yếu tố thường thiếu vắng trong tư duy đầu tư truyền thống, từ đó tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực trong cộng đồng.

Tuy nhiên, vốn mồi chỉ là giai đoạn khởi đầu, bởi thách thức lớn nhất đối với các nhà đầu tư mạo hiểm và startup chính là cơ chế thoái vốn. Các nhà đầu tư cần một lối ra minh bạch, hiệu quả để tái đầu tư, còn startup cần một sân khấu chính thức để thu hút vốn công chúng, phát triển quy mô.

Giải quyết nút thắt thoái vốn

Nghiên cứu khả năng hình thành sàn giao dịch chứng khoán chuyên biệt dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo chính là câu trả lời toàn diện cho bài toán thoái vốn này. Các sàn chứng khoán truyền thống thường đặt ra những tiêu chí khắt khe về lợi nhuận, quy mô vốn điều lệ và thời gian hoạt động, vốn là rào cản gần như không thể vượt qua đối với các startup, những doanh nghiệp chấp nhận rủi ro cao, có thể chưa có lợi nhuận nhưng lại sở hữu tiềm năng tăng trưởng đột phá.

Sàn giao dịch chuyên biệt sẽ được thiết kế với các tiêu chí niêm yết linh hoạt hơn, phù hợp với mô hình kinh doanh và vòng đời phát triển của startup. Nó tạo ra một kênh thoái vốn hiệu quả và minh bạch cho các quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ đầu tư tư nhân, và cả các nhà sáng lập. Khi nhà đầu tư có thể dễ dàng thoái vốn với mức lợi nhuận hấp dẫn, họ sẽ càng có động lực để rót vốn vào những vòng đầu tiên.

Việc có một thị trường thứ cấp dành riêng cho startup còn mang lại nhiều lợi ích chiến lược góp phần tăng cường minh bạch và định giá chuẩn hóa. Việc niêm yết buộc startup phải tuân thủ các quy tắc công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp, giúp nhà đầu tư tin tưởng hơn.

Tiếp đó, tạo cơ hội thu hút vốn công chúng và các nhà đầu tư tổ chức mới, mở rộng đáng kể quy mô vốn so với việc chỉ dựa vào các quỹ mạo hiểm. Đồng thời, nó khuyến khích sự đổi mới với viêc các nhà sáng lập sẽ thấy rõ con đường đi đến thành công và giá trị thực tế của doanh nghiệp mình, từ đó thúc đẩy tinh thần dám nghĩ, dám làm và chấp nhận rủi ro.

Nếu Quỹ Đầu tư Mạo hiểm Quốc gia đóng vai trò là cú hích về vốn mồi giúp startup vượt qua giai đoạn khó khăn nhất thì sàn giao dịch chuyên biệt chính là đích đến cuối cùng, nơi thị trường công nhận và định giá xứng đáng những rủi ro và nỗ lực của các nhà sáng lập. Qua đó, hoàn thiện một vòng tròn khép kín và bền vững của hệ sinh thái là ươm tạo - đầu tư mạo hiểm - thoái vốn và tái đầu tư.

Khi lối ra được đảm bảo, dòng tiền đầu tư sẽ được khơi thông mạnh mẽ hơn. Các quỹ đầu tư mạo hiểm trong và ngoài nước sẽ tự tin hơn khi rót vốn vào thị trường Việt Nam, biết rằng có một cơ chế thoát vốn minh bạch, chuyên nghiệp chờ đợi. Điều này không chỉ nuôi dưỡng các kỳ lân công nghệ hiện tại mà còn tạo động lực cho hàng ngàn startup tiềm năng khác xuất hiện.

Việc hình thành sàn chứng khoán đặc thù không chỉ là câu chuyện niêm yết cổ phiếu mà là câu chuyện về tầm nhìn quốc gia. Đó là công cụ then chốt để chuyển hóa tiềm năng sáng tạo của hơn 100 triệu dân thành sức mạnh kinh tế số thực thụ, đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển đột phá, bền vững của Việt Nam trong kỷ nguyên công nghệ.