Quảng Trị: Nuôi ong theo hướng tự nhiên nâng giá trị kinh tế ở Cồn Tiên

Từ lợi thế tự nhiên đến mô hình sinh kế hiệu quả

Những năm gần đây, nghề nuôi ong lấy mật tại xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị từng bước phát triển theo hướng hàng hóa, góp phần đa dạng hóa sinh kế cho người dân nông thôn. Tận dụng lợi thế nằm gần vùng rừng keo tràm cùng nguồn hoa tự nhiên phong phú, nhiều hộ dân đã chuyển từ nuôi ong quy mô nhỏ sang phát triển ổn định, gắn với quy trình kỹ thuật và liên kết tiêu thụ.

Theo thông tin từ ngành nông nghiệp địa phương, một trong những yếu tố tạo nên hiệu quả của mô hình là việc người dân ưu tiên sử dụng giống ong nội, phù hợp với điều kiện khí hậu và nguồn thức ăn tự nhiên tại địa phương. Dù năng suất thấp hơn một số giống ong ngoại, mật ong nội có hương thơm đặc trưng, vị ngọt thanh và được thị trường đánh giá cao.

Để bảo đảm chất lượng sản phẩm, người nuôi không thu hoạch theo sản lượng mà chỉ quay mật khi các cầu ong đã được ong thợ "vít nắp". Đây là thời điểm mật đạt độ chín tự nhiên sau quá trình ong làm giảm lượng nước và bảo quản bằng lớp sáp phủ kín các ô mật.

Việc thu hoạch đúng thời điểm giúp mật có độ sánh cao, hương vị ổn định và hạn chế hiện tượng lên men trong quá trình bảo quản.

Từ hiệu quả thực tế, nhiều hộ đã duy trì quy mô đàn ong ổn định. Điển hình, một số hộ phát triển khoảng 50 đàn ong, mỗi năm thu hoạch 5-6 đợt, sản lượng bình quân 5-7 lít mật/thùng/năm. Với giá bán khoảng 600 nghìn đồng/lít, nghề nuôi ong đã trở thành nguồn thu nhập đáng kể, góp phần nâng cao đời sống của người dân.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình còn khai thác hợp lý nguồn tài nguyên tự nhiên, không làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái và phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp bền vững.

Kiểm soát chất lượng, hình thành chuỗi liên kết sản xuất

Bên cạnh khâu sản xuất, việc kiểm soát chất lượng sau thu hoạch được xem là yếu tố quan trọng giúp nâng cao giá trị mật ong Cồn Tiên.

Theo mô hình liên kết hiện nay, mật ong sau khi thu hoạch đều được kiểm tra độ thủy phần trước khi đóng gói. Chỉ những mẻ mật đạt tiêu chuẩn mới được đưa vào tiêu thụ.

Theo cơ sở thu mua liên kết, mật ong đạt chất lượng phải có độ thủy phần từ 18-21%. Nếu thu hoạch quá sớm, khi mật chưa đạt độ chín tự nhiên, độ thủy phần có thể lên tới 24-28%, làm tăng nguy cơ lên men, ảnh hưởng đến chất lượng và thời gian bảo quản.

Để bảo đảm chất lượng đồng đều, toàn bộ các lô mật đều được ghi chép thông tin về thời gian thu hoạch, hộ nuôi và mã số lưu trữ nhằm phục vụ truy xuất nguồn gốc khi cần thiết.

Đáng chú ý, chuỗi liên kết cũng thống nhất không sử dụng nước đường trong quá trình nuôi ong. Vào mùa hoa, đàn ong hoàn toàn khai thác nguồn mật tự nhiên; khi nguồn hoa khan hiếm, các hộ liên kết sử dụng lượng mật nguyên chất còn lại để dưỡng đàn thay vì sử dụng các chất thay thế.

Việc duy trì quy trình sản xuất theo hướng tự nhiên giúp sản phẩm giữ được hương vị đặc trưng, đồng thời tạo niềm tin đối với người tiêu dùng và nâng cao giá trị thương mại.

Theo bà Hồ Thị Nữ, cán bộ Khuyến nông - Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Cồn Tiên, hiện toàn xã có hơn 300 hộ nuôi ong. Trong đó, các hộ quy mô nhỏ duy trì từ 2-5 đàn, còn nhiều hộ phát triển từ 50-100 đàn.

Điểm nổi bật của nghề nuôi ong tại địa phương là người dân vẫn kiên trì với phương thức chăm sóc theo tập tính tự nhiên của đàn ong, thu hoạch đúng thời điểm và chú trọng kiểm soát chất lượng trong toàn bộ quá trình sản xuất, thay vì chạy theo sản lượng.

Theo định hướng của địa phương, thời gian tới sẽ tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật, nhân rộng các mô hình nuôi ong hiệu quả, đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp thu mua nhằm xây dựng đầu ra ổn định cho sản phẩm.