Bứt phá thương hiệu cho nông sản Việt qua thương mại điện tử

Khoảng trống thương hiệu và con đường thương mại điện tử

Ngành xuất khẩu nông lâm thủy sản Việt Nam đang trải qua những ngày tháng tăng trưởng mạnh mẽ nhưng cũng đầy trăn trở. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành ước đạt 35,88 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, đằng sau những con số kim ngạch nghìn tỷ là một thực tế lo ngại vô hình về thương hiệu. Như phân tích của bà Nguyễn Lê Gia Khánh, Quản lý Tài khoản cấp cao Amazon Global Selling Việt Nam, một gia đình Mỹ ở San Francisco có thể tiêu dùng trọn vẹn chuỗi nông sản Việt từ cà phê sáng, tiêu trưa, trà chiều đến hạt điều tối, nhưng họ hoàn toàn không hề hay biết những sản phẩm chất lượng đó đến từ Việt Nam.

Nghịch cảnh này đẩy doanh nghiệp Việt vào thế gánh chịu 4 không đáng suy ngẫm là không thương hiệu riêng, không câu chuyện nguồn gốc, không kết nối trực tiếp với người tiêu dùng cuối và không tự chủ được giá bán lẫn lợi nhuận. Việc tự xây dựng hệ thống phân phối truyền thống tại các thị trường khó tính như Bắc Mỹ hay châu Âu là bài toán ngốn hàng chục năm cùng chi phí khổng lồ, khiến phần lớn doanh nghiệp đành chấp nhận ẩn mình sau lưng các thương hiệu ngoại.

Trong bối cảnh các Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP đã xóa bỏ 97% đến 100% dòng thuế nhập khẩu, lợi thế thuế quan vẫn không thể tự biến thành sức mạnh cạnh tranh nếu sản phẩm không thể chạm tới tay người tiêu dùng.

Thương mại điện tử xuyên biên giới chính là chiếc cầu nối lấp đầy khoảng trống đó, cho phép doanh nghiệp đặt trụ sở tại Việt Nam tiếp cận trực tiếp khách hàng tại hơn 200 quốc gia mà không tốn chi phí xây dựng hạ tầng thực địa.

Chuẩn hóa giá trị và tư duy bứt phá dài hạn

Để thực sự chinh phục những thị trường khắt khe có sức mua cao, việc đưa hàng lên sàn mới chỉ là bước khởi đầu. Bài toán cốt lõi nằm ở khả năng đáp ứng chính xác tiêu chuẩn kỹ thuật bản địa như quy định của FDA tại Mỹ hay chuẩn MRL và EC 178 tại Liên minh châu Âu.

Thực tế thị trường chứng minh niềm tin của người tiêu dùng quốc tế được đo lường bằng các chứng nhận uy tín. Những nhãn hàng sở hữu chứng nhận chuẩn hữu cơ USDA Organic, Thương mại công bằng Fair Trade hay nhãn sinh thái Climate Pledge Friendly ghi nhận mức doanh thu vượt trội, cao hơn 13,3% so với các sản phẩm không có chứng nhận.

Bên cạnh đó, giải pháp hậu cần toàn diện cùng việc bảo hộ trí tuệ quốc tế qua Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ USPTO giúp doanh nghiệp chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ và kể câu chuyện thương hiệu riêng. Những điểm sáng như Rong nho Trường Thọ lọt Top 9 ngành hàng, Lady Trà bứt phá vào Top 3 ngành trà sau 2 năm, hay Trung Nguyên Legend nhận nhãn Amazon's Choice đã chứng minh tính khả thi của con đường này.

Làn sóng này được phản ánh rõ qua việc số lượng nhà bán hàng Việt Nam trên sàn quốc tế tăng khoảng 40% mỗi năm, và số đơn vị đạt mốc doanh thu 1 triệu USD ngay trong năm đầu tiên tăng tới 60%.

Nhìn ở góc độ chiến lược toàn diện, TS. Hoàng Văn Việt, Đại học Kinh tế TP.HCM nhấn mạnh, doanh nghiệp cần chuyển dịch sâu sắc trên 3 trụ cột từ chú trọng số lượng sang tối ưu hóa giá trị, từ sản xuất truyền thống sang minh bạch hóa chuẩn xanh bằng công nghệ truy xuất và từ giao dịch đơn lẻ sang liên kết chuỗi giá trị có trách nhiệm.

Chuyển đổi số và lên sàn thương mại điện tử là bước ngoặt chiến lược để nông sản Việt Nam bước ra ánh sáng, tự chủ giá trị và định vị vững chắc tên tuổi trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Lối đi đã mở, hạ tầng thương mại xuyên biên giới đã sẵn sàng và câu chuyện còn lại phụ thuộc hoàn toàn vào bản lĩnh chuyển mình của từng doanh nghiệp. Đã đến lúc nông sản không chỉ nuôi dưỡng thế giới bằng chất lượng mà còn ghi dấu ấn tự hào bằng chính tên tuổi, câu chuyện và thương hiệu của người Việt trên thị trường toàn cầu.