Hợp tác nông sản Việt – Trung: Hướng tới chuỗi cung ứng hiện đại và bền vững

Nền kinh tế năng động, tăng trưởng ổn định giúp Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu và chuỗi giá trị nông sản quốc tế, đồng thời tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do tại khu vực và trên thế giới.

Thương mại Việt – Trung tăng trưởng mạnh mẽ

Quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc trong những năm gần đây phát triển rất nhanh và ổn định. Kim ngạch thương mại hai chiều đạt 205,2 tỷ USD năm 2024, tăng 19,3%, và đến hết tháng 10/2025 đã đạt 208 tỷ USD. Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc tại Đông Nam Á và đứng thứ tư trên thế giới.

Riêng trong lĩnh vực nông lâm thủy sản, kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam – Trung Quốc đạt 17,8 tỷ USD năm 2024, tăng 14,6% so với năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 13,5 tỷ USD (tăng 14,3%), nhập khẩu ước đạt 4,3 tỷ USD (tăng 21%). Ông Lê Thanh Hòa, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: “Kết quả này là thành quả của nỗ lực kết nối hợp tác giữa các cấp chính quyền hai nước và sự năng động, sáng tạo của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc. Hàng loạt hiệp định song phương và đa phương đã tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho hoạt động thương mại. 
 

Nhiều sản phẩm chủ lực của Việt Nam như trái cây, thủy sản, gạo, cà phê, hồ tiêu, cao su… ngày càng có mặt rộng rãi tại Trung Quốc. Đồng thời, các doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu máy móc, thiết bị, vật tư, phân bón và công nghệ chế biến từ Trung Quốc phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Các doanh nghiệp Trung Quốc cũng ngày càng quan tâm đầu tư, chuyển giao công nghệ chế biến, bảo quản và nông nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam. Chính phủ Trung Quốc tái khẳng định sẽ mở rộng nhập khẩu nông sản từ Việt Nam và hỗ trợ doanh nghiệp hai nước tăng cường đầu tư quy mô lớn, chất lượng cao. Đây là cơ hội lớn cho các mặt hàng chủ lực của Việt Nam, nhất là trong bối cảnh nhu cầu tại thị trường Trung Quốc ngày càng tăng.

Diễn đàn xúc tiến thương mại: Kết nối doanh nghiệp hai nước

Diễn đàn xúc tiến thương mại doanh nghiệp Việt Nam – Trung Quốc, tổ chức ngày 12/11 tại Hà Nội trong khuôn khổ Hội chợ triển lãm nông nghiệp quốc tế Agroviet2025, là cơ hội quan trọng để hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp hai nước kết nối cung – cầu, tìm kiếm cơ hội hợp tác đầu tư, chuyển giao công nghệ và phát triển thị trường tiêu thụ nông sản.

Sự kiện quy tụ gần 100 doanh nghiệp Việt Nam – Trung Quốc, trong đó hơn 40 doanh nghiệp đến từ các tỉnh Hà Nam, Quảng Đông, Quảng Tây, Sơn Đông, Sơn Tây, Hà Bắc của Trung Quốc. Diễn đàn được kỳ vọng sẽ mở rộng các không gian hợp tác mới, phát huy tiềm năng của mỗi quốc gia và hướng tới thương mại cân bằng, bền vững.

Tại diễn đàn, các chuyên gia cho biết, hiện nay, Việt Nam với hơn 100 triệu dân, Trung Quốc có hơn 1,4 tỷ dân, nên nhu cầu tiêu thụ lương thực và nông sản ngày càng lớn. Theo FAO, đến năm 2030, khu vực châu Á – Thái Bình Dương cần tăng ít nhất 30% sản lượng nông sản để đáp ứng nhu cầu.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, giá vật tư nông nghiệp ngày càng tăng, nông nghiệp thông minh trở thành hướng đi tất yếu để đảm bảo lương thực bền vững. Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam đã thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, truy xuất nguồn gốc trong sản xuất – chế biến – xuất khẩu nông sản. Nhờ đó, năng suất và chất lượng nông sản được nâng cao, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường trong nước và quốc tế.

Với những điều kiện thuận lợi về vị trí địa lý, văn hóa, thị hiếu và cơ hội mở rộng thị trường từ các chính sách hội nhập trong khu vực ASEAN, quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc đang chuyển dịch từ mô hình xuất khẩu tiểu ngạch sang hợp tác chính ngạch, hiện đại và bền vững. Nhiều mặt hàng nông sản Việt Nam như sầu riêng, chuối, tổ yến, xoài, chôm chôm đã được mở cửa thị trường chính ngạch Trung Quốc.

Tuy nhiên, thương mại nông sản Việt – Trung vẫn còn một số thách thức: hạ tầng logistics và kho lạnh biên giới chưa đồng bộ, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, năng lực kiểm soát chất lượng, kiểm dịch chưa đồng đều và việc chia sẻ dữ liệu chuỗi cung ứng chưa kết nối hiệu quả. Điều này đòi hỏi tăng cường hợp tác khu vực, ứng dụng các giải pháp công nghệ mới và nâng cấp chuỗi giá trị.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam xác định hợp tác ASEAN – Trung Quốc là định hướng trọng tâm, nhằm tăng cường kết nối thị trường, chia sẻ công nghệ và xây dựng chuỗi giá trị nông sản bền vững. Một số giải pháp được đề xuất gồm: Quảng bá, xúc tiến thương mại; Trao đổi thông tin và hợp tác chuyên môn; Liên kết đầu tư chuỗi giá trị…

Việt Nam và Trung Quốc đang đứng trước cơ hội vàng để thúc đẩy hợp tác bền vững, nâng cao giá trị nông sản và xây dựng hệ thống cung ứng minh bạch, hiện đại, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường khu vực và toàn cầu.