Phê duyệt Đề án hình thành các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng vừa ký Quyết định số 1091/QĐ-TTg ngày 17/6/2026 phê duyệt Đề án hình thành các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn trong nước để phát triển hạ tầng số, nhân lực số, dữ liệu số, công nghệ chiến lược, an ninh mạng giai đoạn 2026-2030 (Đề án).

Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành tối thiểu 10 doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn trong nước, hoạt động trong các lĩnh vực hạ tầng số, dữ liệu số, nhân lực số, công nghệ chiến lược và an ninh mạng. Đây không chỉ là mục tiêu phát triển doanh nghiệp mà còn là chiến lược xây dựng năng lực tự chủ công nghệ quốc gia trong kỷ nguyên số.

Xây dựng những “người khổng lồ công nghệ” của Việt Nam

Theo Đề án, các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí khắt khe. Doanh thu hằng năm phải đạt từ 1 tỷ USD trở lên, có tối thiểu 5.000 lao động tham gia bảo hiểm xã hội, sở hữu ít nhất một tổ chức khoa học và công nghệ, dành từ 3% doanh thu cho nghiên cứu phát triển (R&D) và có ít nhất một bằng sáng chế được cấp bởi các cơ quan sở hữu trí tuệ hàng đầu thế giới như USPTO, EPO, JPO, KIPO hoặc CNIPA.

Những yêu cầu này cho thấy mục tiêu không đơn thuần là tạo ra các doanh nghiệp lớn về quy mô doanh thu, mà hướng tới hình thành các tập đoàn công nghệ có năng lực nghiên cứu, làm chủ và thương mại hóa công nghệ lõi. Đây cũng là điều kiện tiên quyết để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

Trong nhiều năm qua, nền kinh tế số Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao trong khu vực. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp công nghệ vẫn hoạt động ở phân khúc gia công, triển khai dịch vụ hoặc phát triển sản phẩm quy mô nhỏ. Việc hình thành các doanh nghiệp công nghệ chiến lược được kỳ vọng sẽ tạo ra lực lượng dẫn dắt mới, đủ khả năng giải quyết các bài toán lớn của quốc gia về chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và bảo đảm chủ quyền công nghệ.

Một trong những mục tiêu quan trọng nhất của Đề án là phát triển hạ tầng số hiện đại. Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu đưa vào hoạt động tối thiểu 6 tuyến cáp quang biển mới, trong đó có ít nhất một tuyến do Việt Nam làm chủ đầu tư; đồng thời phủ sóng mạng 5G tới 99% dân số. Đây được xem là nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế số, xã hội số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong môi trường kinh tế toàn cầu ngày càng dựa trên dữ liệu.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp công nghệ chiến lược sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc phát triển hệ sinh thái dữ liệu quốc gia, xây dựng các nền tảng số và cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ hoạt động của các bộ, ngành, địa phương trên phạm vi toàn quốc.

Dữ liệu, AI và chủ quyền số – trụ cột mới của tăng trưởng

Không chỉ tập trung vào hạ tầng, Đề án còn xác định dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo là những động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Theo đó, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển mới ít nhất 5 trung tâm dữ liệu quy mô lớn đạt tiêu chuẩn quốc tế và tiêu chuẩn xanh, từng bước đưa Việt Nam trở thành trung tâm dữ liệu của khu vực. Song song với đó là xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số quốc gia mở, liên thông, an toàn và đáng tin cậy, bảo đảm dữ liệu được chuẩn hóa, chia sẻ và khai thác hiệu quả.

Đặc biệt, Đề án hướng tới phát triển thị trường dữ liệu có sự giám sát, khuyến khích các dịch vụ dữ liệu chuyên sâu như tổng hợp, phân tích, xử lý và dán nhãn dữ liệu. Đây được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy các ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tương lai.

Một mục tiêu đáng chú ý khác là đưa Việt Nam vào nhóm 3 quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI. Để hiện thực hóa mục tiêu này, các doanh nghiệp công nghệ chiến lược sẽ phát triển tối thiểu 6 hệ thống AI dựa trên dữ liệu Việt Nam, phục vụ các lĩnh vực thiết yếu như tư pháp, tài chính, nông nghiệp, môi trường, giáo dục, y tế và văn hóa.

Trong bối cảnh dữ liệu đang trở thành nguồn tài nguyên chiến lược mới, việc xây dựng năng lực làm chủ dữ liệu trong nước được đánh giá là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của quốc gia. Các hệ thống AI được phát triển trên nền tảng dữ liệu Việt Nam không chỉ góp phần giải quyết các bài toán kinh tế - xã hội mà còn giúp giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.

Cùng với AI, an ninh mạng cũng được xác định là một trụ cột quan trọng. Đề án đặt mục tiêu xây dựng năng lực an ninh mạng quốc gia mang tính chủ động nhằm bảo vệ các hạ tầng số quan trọng và dữ liệu cá nhân, đồng thời phát triển các sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Để hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các mục tiêu trên, Chính phủ sẽ triển khai nhiều cơ chế hỗ trợ như xây dựng các khu thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), hỗ trợ nghiên cứu phát triển, bảo hộ sở hữu trí tuệ, kết nối với các quỹ đầu tư trong và ngoài nước, cũng như ưu tiên tham gia các chương trình xúc tiến thương mại và đầu tư.

Đề án cũng khuyến khích các doanh nghiệp công nghệ lớn chia sẻ tiêu chuẩn kỹ thuật, dữ liệu và hỗ trợ chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, các viện nghiên cứu và trường đại học. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo rộng khắp, tạo sức lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế.