Hợp tác công - tư đưa công nghệ vươn tầm

Từ chính sách đến thực thi thực chất

Nhìn lại dòng chảy kinh tế năm 2025, báo cáo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) gửi Thủ tướng Chính phủ đã chỉ rõ một chân lý là môi trường đầu tư chỉ thực sự là động lực khi các chương trình cải cách đi vào thực chất.

Cải cách thể chế không còn là việc ban hành thêm các văn bản, mà phải là quá trình dọn dẹp các rào cản hành chính, kiến tạo một hệ thống pháp luật minh bạch, ổn định và dễ dự báo.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, sự công bằng trong tiếp cận đất đai, tín dụng và thông tin chính sách chính là "oxy" để khu vực kinh tế tư nhân phục hồi và nâng cao sức cạnh tranh.

Chính phủ đã có những bước đi quyết liệt nhằm hiện thực hóa Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Việc kiện toàn Ban Chỉ đạo Chính phủ, đưa Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) và Trung tâm Dữ liệu quốc gia vào vận hành là những minh chứng sống động.

Đặc biệt, dấu mốc pháp lý quan trọng với Nghị quyết số 193/2025/QH15 và Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo đã mở ra cánh cửa cho cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Lần đầu tiên, hệ thống pháp luật chấp nhận rủi ro và độ trễ trong nghiên cứu và phát triển (R&D) một bước tiến mang tính đột phá để Việt Nam thu hút và giữ chân những dự án có hàm lượng tri thức cao.

Nhờ những thay đổi này, Việt Nam đang trở thành "bến đỗ" cho các trung tâm R&D của những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Qualcomm, NVIDIA hay SAP.

Việc khởi công nhà máy chip bán dẫn đầu tiên do Việt Nam làm chủ công nghệ không chỉ là con số về vốn đầu tư, mà là biểu tượng cho sự dịch chuyển từ lắp ráp, gia công sang các khâu cốt lõi, giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, thách thức đặt ra cho năm 2026 không chỉ dừng lại ở số lượng dự án, mà nằm ở khả năng tạo ra hiệu ứng lan tỏa về công nghệ và nhân lực cho các doanh nghiệp nội địa.

Lan tỏa giá trị từ những mô hình hợp tác chiều sâu

Để giải bài toán lan tỏa, các mô hình hợp tác công - tư (PPP) theo chiều sâu đang trở thành chìa khóa. Ví dụ tiêu biểu là sự hiện diện của Dassault Systèmes - tập đoàn công nghệ toàn cầu với hơn 40 năm kinh nghiệm khi mở rộng quy mô tại Việt Nam thông qua việc khai trương Trung tâm R&D và Trung tâm Xuất sắc về AI và Bản sao số tại NIC vào đầu tháng 1/2026. Đây không đơn thuần là hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp Pháp, mà là sự gắn kết công nghệ toàn cầu với các ưu tiên phát triển công nghiệp nội địa.

Trong kỷ nguyên mà AI và Bản sao số (Digital Twin) là nền tảng của công nghiệp thế hệ mới, việc xây dựng năng lực thiết kế, mô phỏng và tối ưu hóa hệ thống phức tạp chính là chìa khóa để nâng cao năng suất và rút ngắn chu kỳ đổi mới.

Những trung tâm này được kỳ vọng sẽ trở thành hạt nhân lan tỏa chuẩn mực quốc tế, giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận sớm với các quy trình quản trị hiện đại.

Khi doanh nghiệp nội địa nắm bắt được công nghệ này, chi phí tuân thủ sẽ giảm, khả năng thích ứng với các tiêu chuẩn xanh, ESG và các rào cản kỹ thuật từ thị trường xuất khẩu sẽ được nâng cao đáng kể.

Tuy nhiên, như ý kiến từ các chuyên gia và hiệp hội ngành hàng, chính sách dù đầy đủ nhưng vấn đề then chốt vẫn nằm ở khâu thực thi. Sự liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và khối doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (FDI) vẫn còn mỏng manh. Để thực sự tạo ra sức bật, cần có vai trò kết nối mạnh mẽ hơn từ các cơ quan quản lý và sự chủ động tự thân từ phía doanh nghiệp nội địa.

Khi dòng tri thức được chuyển giao không ngừng thông qua các mô hình hợp tác công - tư thực chất, Việt Nam sẽ không chỉ là điểm đến của vốn đầu tư, mà sẽ thực sự trở thành một mắt xích quan trọng, tự chủ và giàu bản sắc trong chuỗi giá trị công nghệ cao toàn cầu.