Nông nghiệp lập kỷ lục xuất khẩu 70 tỷ USD, mở chu kỳ tăng trưởng mới

Kỷ lục xuất khẩu và cấu trúc tăng trưởng ngày càng rõ nét

Một trong những điểm sáng nổi bật nhất của ngành nông nghiệp năm 2025 là xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lập kỷ lục mới, vượt xa mục tiêu đề ra từ đầu năm. Nếu như tháng 11 ghi nhận kim ngạch xuất khẩu đạt 5,9 tỷ USD thì sang tháng 12, con số này tiếp tục tăng lên 6,21 tỷ USD, qua đó đưa tổng kim ngạch xuất khẩu cả năm lên 70,09 tỷ USD. Đây là mức cao nhất từ trước tới nay của ngành, vượt đáng kể mục tiêu 65 tỷ USD và tăng 12% so với năm 2024.

Đáng chú ý, tăng trưởng xuất khẩu không chỉ đến từ một vài mặt hàng đơn lẻ mà phản ánh sự cải thiện tương đối đồng đều của các nhóm sản phẩm chủ lực. Giá trị xuất khẩu nông sản đạt 37,25 tỷ USD, tăng 13,7%; sản phẩm chăn nuôi đạt 627,8 triệu USD, tăng 17,4%; thủy sản đạt 11,32 tỷ USD, tăng 12,7%; lâm sản đạt 18,5 tỷ USD, tăng 6,6%. Những con số này cho thấy cơ cấu xuất khẩu ngày càng đa dạng hơn, giảm dần sự phụ thuộc vào một số mặt hàng truyền thống.

Theo thông tin từ Vụ Kế hoạch – Tài chính, trong năm 2025, Việt Nam có 10 nhóm mặt hàng nông, lâm, thủy sản đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD. Trong đó, ba nhóm vượt mốc 8 tỷ USD gồm gỗ với 17,32 tỷ USD, cà phê đạt 8,57 tỷ USD và rau quả đạt 8,6 tỷ USD. Đây là những nhóm ngành vừa có lợi thế về nguồn cung, vừa cho thấy hiệu quả của việc mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Về thị trường xuất khẩu, ba đối tác lớn nhất vẫn là Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản, tiếp tục đóng vai trò trụ cột trong tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành. Bên cạnh đó, xuất khẩu nông sản năm 2025 cũng ghi nhận sự mở rộng đáng kể tại nhiều khu vực khác như châu Á, châu Âu và châu Đại Dương. Đặc biệt, khu vực châu Phi có mức tăng trưởng lên tới 67,4%, cho thấy dư địa thị trường còn rất lớn nếu được khai thác bài bản và phù hợp.

Không chỉ dừng lại ở những con số kỷ lục, năm 2025 còn được nhìn nhận là giai đoạn tạo nền móng quan trọng cho chu kỳ phát triển tiếp theo của ngành nông nghiệp. Theo đánh giá của lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết quả đạt được trong năm qua gắn liền với quá trình tháo gỡ dần các vướng mắc về cơ chế, chính sách trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường và đất đai. Những điều chỉnh này đang mở ra dư địa mới cho đầu tư, sản xuất và phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp theo hướng hiện đại hơn.

Bước sang năm 2026, ngành nông nghiệp xác định đây là năm nền tảng để triển khai các mục tiêu của giai đoạn 2026–2030, với mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt từ 73 đến 74 tỷ USD. Để hiện thực hóa mục tiêu này, định hướng xuyên suốt là tiếp tục mở cửa thị trường, thúc đẩy xuất khẩu hiệu quả, đồng thời nâng cao chất lượng tăng trưởng thay vì chạy theo quy mô đơn thuần.

Trọng tâm đầu tiên được xác định là hoàn thiện thể chế, chính sách, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật theo hướng hài hòa với thông lệ quốc tế. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để tạo môi trường đầu tư ổn định, minh bạch, giúp người dân và doanh nghiệp yên tâm phát triển các chuỗi giá trị nông sản chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Song song với đó, ngành nông nghiệp đặt mục tiêu thúc đẩy mạnh mẽ khu vực kinh tế tư nhân, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Việc tạo lập sân chơi bình đẳng, cải thiện khả năng tiếp cận vốn, đất đai và các chính sách ưu đãi được kỳ vọng sẽ khuyến khích doanh nghiệp đầu tư sâu hơn vào chế biến, bảo quản và phát triển thương hiệu nông sản.

Động lực dài hạn từ chế biến sâu, chuyển đổi số và thị trường

Một trụ cột quan trọng khác trong định hướng phát triển năm 2026 là đẩy mạnh công nghiệp chế biến, bảo quản và cơ giới hóa sản xuất. Việc ứng dụng công nghệ cao, tăng tỷ trọng chế biến sâu không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao giá trị gia tăng của nông sản, đồng thời tăng khả năng kiểm soát an toàn thực phẩm theo chuỗi. Các mô hình liên kết giữa sản xuất với vùng nguyên liệu và hệ thống tiêu thụ trong nước, quốc tế tiếp tục được củng cố nhằm nâng cao tính bền vững của toàn ngành.

Chuyển đổi số và đổi mới tổ chức sản xuất cũng được xác định là động lực then chốt trong giai đoạn tới. Việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý, truy xuất nguồn gốc, kết nối cung – cầu và tổ chức lại sản xuất được kỳ vọng sẽ giúp hoàn thiện quan hệ sản xuất, tăng cường liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị và từng bước gắn kết hiệu quả hơn với chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ở góc độ thị trường, ngành nông nghiệp tiếp tục tập trung tổ chức sản xuất gắn với tiêu thụ, chủ động đàm phán mở cửa và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch song song với phát triển thị trường trong nước. Việc xây dựng và quảng bá thương hiệu nông sản Việt Nam theo hướng chất lượng cao, an toàn và thân thiện với môi trường được xem là giải pháp then chốt để duy trì và mở rộng thị phần tại các thị trường giá trị cao.

Kết thúc năm 2025, toàn ngành Nông nghiệp và Môi trường đã hoàn thành và vượt 9/9 chỉ tiêu Chính phủ giao. Tăng trưởng GDP ngành đạt 3,78%; kim ngạch xuất khẩu vượt mốc 70 tỷ USD; xuất siêu đạt 20,72 tỷ USD, tăng 16,6%. Bên cạnh đó, các chỉ tiêu về xây dựng nông thôn mới, che phủ rừng, nước sạch nông thôn, quản lý môi trường và giảm nghèo đa chiều đều đạt kết quả tích cực. Với nền tảng đã được tạo dựng trong năm 2025, ngành nông nghiệp được kỳ vọng sẽ bước vào năm 2026 với tâm thế chủ động hơn, sẵn sàng cho một chu kỳ tăng trưởng mới bền vững và chất lượng hơn.