Ngành tôm Việt vượt sóng thuế quan bằng bản lĩnh giá trị

Tín hiệu đảo chiều từ thị trường Hoa Kỳ

Ngày 17/2 vừa qua, Bộ Thương mại Hoa Kỳ đã chính thức công bố kết quả đợt rà soát hành chính lần thứ 19 đối với tôm nước ấm đông lạnh từ Việt Nam. Thông tin này nhanh chóng trở thành tâm điểm của ngành thủy sản khi mức thuế chống bán phá giá được điều chỉnh theo hướng có lợi hơn rất nhiều cho cộng đồng doanh nghiệp nội địa.

Cụ thể, thay vì 22 doanh nghiệp phải chịu mức thuế cao như kết quả sơ bộ, con số này đã giảm xuống chỉ còn 2 doanh nghiệp bị áp mức 25,76%. Đáng chú ý nhất là nhóm các doanh nghiệp hưởng thuế riêng biệt nhưng không bị kiểm tra bắt buộc đã được đưa về mức 4,58%, với mức ký quỹ thực tế chỉ còn 4,28% sau khi trừ các khoản bù trừ trợ cấp.

Sự thay đổi này được ví như một luồng gió mới thổi vào các vùng nuôi và nhà máy chế biến trong những tháng đầu năm 2026. Nhìn lại năm 2025, dù phải đối mặt với nhiều rào cản phòng vệ thương mại, xuất khẩu tôm sang Mỹ vẫn đạt 796 triệu USD, tăng 5,4% so với năm trước đó. Tuy nhiên, giai đoạn cuối năm đã chứng kiến sự chững lại rõ rệt khi các nhà nhập khẩu Mỹ thận trọng cắt giảm tồn kho và nghe ngóng các biến động chính sách.

Việc mức ký quỹ giảm sâu so với giai đoạn sơ bộ giúp doanh nghiệp Việt Nam giải tỏa áp lực tài chính, đồng thời định hình lại mặt bằng rủi ro khi ký kết các hợp đồng dài hạn. Đây là yếu tố then chốt để giữ vững nguồn cung đều đặn vào thị trường chiếm tới hơn 17% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành.

Theo nhận định từ Hiệp hội Chế biến và Xuất nhập khẩu Thủy sản Việt Nam, kết quả tích cực này là thành quả của quá trình phối hợp chặt chẽ giữa các bên để chứng minh thực tế hàng hóa Việt Nam không bán phá giá.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng cảnh báo rằng môi trường thương mại quốc tế đang ngày càng trở nên khắc nghiệt với các rào cản kỹ thuật và thuế đối ứng đan xen. Cuộc chơi tại thị trường Mỹ không còn dành cho những đơn vị thiếu sự chuẩn bị về hồ sơ pháp lý và năng lực quản trị rủi ro.

Chiến lược nâng tầm giá trị trong kỷ nguyên mới

Bước sang năm 2026, ngành tôm Việt Nam đang đứng trước một ngã ba đường mang tính lịch sử. Trong khi các đối thủ lớn như Ecuador và Ấn Độ liên tục mở rộng sản lượng với lợi thế chi phí thấp, con đường của tôm Việt không thể mãi dựa vào cạnh tranh bằng giá.

Bản sắc mới của ngành tôm phải được định nghĩa bằng chất lượng vượt trội, khả năng truy xuất nguồn gốc minh bạch và hàm lượng công nghệ trong chế biến sâu. Sự dịch chuyển sang phân khúc cao cấp chính là tấm khiên vững chắc nhất để bảo vệ doanh nghiệp trước những biến động khó lường của thuế quan.

VASEP nhấn mạnh rằng năm 2026 sẽ là năm thử thách bản lĩnh chiến lược của từng mắt xích trong chuỗi cung ứng. Ngoài thị trường Mỹ, các khu vực như Trung Quốc, EU và các nước trong khối CPTPP vẫn là những động lực tăng trưởng quan trọng.

Thế nhưng, để tận dụng tối đa các hiệp định thương mại tự do, doanh nghiệp cần phải đáp ứng được các chuẩn mực xanh và bền vững vốn đang trở thành xu thế tất yếu.

Việc đầu tư vào công nghệ nuôi tuần hoàn, giảm phát thải và đạt các chứng chỉ quốc tế như ASC, BAP không còn là lựa chọn cộng thêm mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để tồn tại.

Từ góc độ doanh nghiệp, khả năng đứng vững phụ thuộc vào việc quản trị chuỗi cung ứng từ ao nuôi đến bàn ăn. Khi chi phí phòng vệ thương mại có xu hướng biến động, các nhà nhập khẩu quốc tế thường ưu tiên những đối tác có tính ổn định cao và khả năng chia sẻ rủi ro tốt.

Việc giữ vững uy tín và nâng tầm giá trị thương hiệu Việt trên bản đồ thủy sản thế giới sẽ giúp sản phẩm của chúng ta thoát khỏi sự so sánh thuần túy về giá và bước vào phân khúc có biên lợi nhuận cao hơn. Tin vui từ đợt rà soát thuế lần này chính là bước đà để ngành tôm tự tin thực hiện cuộc chuyển mình đầy khát vọng trong năm mới.