Xuất khẩu tôm hùm năm 2025 đã đạt mức tăng trưởng kỷ lục nhờ lợi thế thuế quan và sự chuyển dịch nhu cầu mạnh mẽ tại thị trường Trung Quốc, nhưng lại đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và biến động giá nghiêm trọng do thiệt hại nặng nề từ mưa lũ tại các vùng nuôi trọng điểm.
Động lực kỷ lục và lợi thế cạnh tranh vượt trội
Năm 2025 là một năm bùng nổ của ngành tôm hùm Việt Nam, trong 10 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu tôm hùm đạt 712 triệu USD, tăng 135% so với cùng kỳ năm 2024, một mức tăng hiếm thấy đối với một nhóm sản phẩm thủy sản đơn lẻ. Trong cơ cấu, tôm hùm xanh chiếm áp đảo 98% tổng kim ngạch, khẳng định vị thế chủ lực của mặt hàng này.
Trong 10 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu tôm hùm đạt 712 triệu USD
Động lực tăng trưởng then chốt gần như tuyệt đối đến từ thị trường Trung Quốc và Hong Kong, với tổng giá trị xuất khẩu đạt 702 triệu USD. Sự bùng nổ này được lý giải bởi ba lợi thế chiến lược.
Cụ thể là về lợi thế thuế quan, tôm hùm Việt Nam không bị áp thuế trả đũa như Canada (32%) và Mỹ (17%), giúp sản phẩm có mức giá cạnh tranh vượt trội và chiếm ưu thế thị phần.
Cùng với đó, về vị trí gần Trung Quốc giúp giảm đáng kể chi phí vận chuyển, đồng thời giảm thiểu tỉ lệ hao hụt hàng sống một yếu tố then chốt đối với mặt hàng tươi sống có giá trị cao.
Đồng thời, nhu cầu tiêu dùng tại Trung Quốc đang chuyển dịch rõ rệt sang phân khúc tôm hùm xanh, loại tôm mà Việt Nam có nguồn cung ổn định và mạnh mẽ, tạo cơ sở để đáp ứng nhu cầu tăng nhanh.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), trong ba quý đầu năm, Việt Nam đã xuất sang Trung Quốc hơn 17.365 tấn tôm hùm, gấp gần ba lần cùng kỳ, đạt giá trị 556 triệu USD. Tuy nhiên, thị trường không hoàn toàn không có áp lực.
Sự dỡ bỏ lệnh cấm tôm hùm Australia có thể khiến thị phần Việt Nam chịu thêm sự cạnh tranh, bên cạnh các quy định nhập khẩu ngày càng siết chặt của Trung Quốc liên quan đến chất lượng và đăng ký cơ sở chế biến (như Lệnh 280), đặc biệt đối với hàng tươi sống.
Cú sốc thiên tai và nguy cơ thiếu hụt nguồn cung chiến lược
Trong bối cảnh tăng trưởng kỷ lục, ngành tôm hùm Việt Nam bất ngờ phải đối mặt với một cú sốc lớn từ thiên tai. Cuối tháng 11/2025, vùng nuôi trọng điểm tại khu vực vịnh Xuân Đài (Phú Yên cũ, nay thuộc Đắk Lắk) đã chịu thiệt hại nặng nề do mưa lũ.
Tôm hùm đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và biến động giá nghiêm trọng do thiệt hại nặng nề từ mưa lũ
Lượng nước ngọt đổ về khiến tôm hùm bị sốc và chết hàng loạt. Với hơn 27.000 lồng nuôi, đây là một trong những nguồn cung lớn nhất cả nước. Nhiều hộ nuôi mất gần như toàn bộ lồng, buộc phải bán tháo tôm với giá chỉ còn một nửa.
VASEP nhận định, trong ngắn hạn, thiệt hại có thể chưa tác động quá lớn đến xuất khẩu cuối năm do doanh nghiệp đã chuẩn bị đơn hàng. Tuy nhiên, về trung hạn, thiệt hại đối với lượng tôm sắp thu hoạch sẽ khiến nguồn cung đầu năm 2026 suy giảm đáng kể. Sự suy giảm này được dự báo sẽ kéo theo biến động mạnh về giá, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu đã thiết lập được.
Để củng cố thành quả xuất khẩu kỷ lục và đối phó với rủi ro từ thiên tai, ngành tôm hùm Việt Nam cần gấp rút thực hiện các giải pháp tổng thể: Hỗ trợ kịp thời vùng nuôi bị thiệt hại để khôi phục lồng bè và tái đàn, đảm bảo nguồn cung cho năm 2026.
Chủ động nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc (như Lệnh 280 của Trung Quốc), tránh việc các quy định mới trở thành điểm nghẽn làm kéo dài thời gian thông quan.
Chủ động thích ứng với sự cạnh tranh gia tăng, đặc biệt khi tôm hùm Australia quay trở lại thị trường Trung Quốc, bằng cách tối ưu hóa chi phí logistics và chất lượng sản phẩm.
Năm 2025, đã khắc họa một bức tranh ngoại thương rực rỡ cho tôm hùm Việt Nam, khẳng định khả năng tận dụng lợi thế thuế quan và đáp ứng nhu cầu thị trường tỷ dân Trung Quốc một cách ngoạn mục. Kim ngạch kỷ lục là minh chứng cho năng lực sản xuất và khả năng thích ứng của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, sự kiện thiên tai tại vùng nuôi trọng điểm cuối năm như một lời cảnh báo thành công ngoại thương lớn đến đâu cũng dễ dàng sụp đổ trước rủi ro khí hậu và tính dễ tổn thương của nguồn cung đơn lẻ.
Ngành tôm hùm không chỉ cần chiến lược bán hàng khôn ngoan mà còn cần một chiến lược phát triển bền vững toàn diện. Sự cố này buộc ngành thủy sản phải nhanh chóng chuyển từ tâm thế chạy đua theo con số xuất khẩu sang tâm thế quản lý rủi ro và tái thiết bền vững.
Điều này bao gồm việc đa dạng hóa vùng nuôi để phân tán rủi ro thiên tai, áp dụng công nghệ nuôi trồng thông minh chống sốc môi trường và thiết lập các quỹ hỗ trợ để giảm thiểu thiệt hại cho người nuôi. Đồng thời, doanh nghiệp phải nhanh chóng nâng cao năng lực tuân thủ các quy định khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc của Trung Quốc để đảm bảo các rào cản phi thuế quan không trở thành "điểm nghẽn" ngay khi nguồn cung phục hồi.
Chỉ khi giải quyết được bài toán ổn định nguồn cung nội địa và chuẩn hóa chất lượng theo yêu cầu quốc tế, tôm hùm Việt mới có thể củng cố vững chắc vị thế cạnh tranh đã giành được, biến thành công kỷ lục trở thành bệ phóng bền vững cho những năm tiếp theo.
Nền kinh tế thế giới đang bước vào quý cuối năm 2025 với nhiều biến động và ngành xuất khẩu tôm của Việt Nam, dù vừa trải qua 9 tháng tăng trưởng kỷ lục, cũng không nằm ngoài quy luật điều chỉnh.
Dù chịu tác động từ thời tiết bất thường và chi phí đầu vào neo cao, ngành thủy sản Hà Tĩnh trong 6 tháng đầu năm 2025 vẫn đạt mức tăng trưởng khả quan cả về sản lượng khai thác lẫn nuôi trồng. Trong khi đó, thị trường tôm toàn quốc đang bước vào giai đoạn chuyển động mới với những kỳ vọng phục hồi giá vào nửa cuối năm, tạo động lực khuyến khích t&a
Ngành tôm Ấn Độ đang bước vào giai đoạn chuyển dịch chiến lược mạnh mẽ, từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang các sản phẩm chế biến sâu, có giá trị gia tăng cao, nhằm đáp ứng xu hướng tiêu dùng toàn cầu cũng như nâng cao khả năng cạnh tranh tại các thị trường chủ lực.
Theo cục Xuất nhập khẩu, nguồn cung tôm nuôi toàn cầu dự kiến sẽ vẫn tăng trưởng vào năm 2025, bất chấp giá thấp ở nhiều nơi trên thế giới, nhưng tốc độ tăng trưởng sẽ chậm lại, Ê-cu-a-đo vẫn là nhà sản xuất tôm lớn nhất thế giới, nhưng tốc độ tăng trưởng nguồn cung của nước này đang chậm lại. Năm 2024 sẽ là một năm giảm tốc đáng kể với mức tăng trưởng nguồn cung 4% mỗi năm, và dự kiến sẽ tăng
Hơn 20 năm qua, ngành tôm luôn giữ vai trò tiên phong trong xuất khẩu thủy sản nước ta. Hàng năm, kim ngạch xuất khẩu tôm chiếm khoảng 40 - 45% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản, tương đương 3,5 - 4 tỷ USD. Tôm Việt Nam đang được xuất khẩu sang khoảng 100 thị trường, nằm trong top 4 thế giới về xuất khẩu.
Tháng 11/2023, xuất khẩu tôm của Việt Nam sang Hoa Kỳ đạt 5,13 nghìn tấn, trị giá 49,96 triệu USD, tăng 37,94% về lượng và tăng 23,17% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.
.jpg)
